Amsterdam 1787 - Aangevallen tijdens het maken van paardenpillen

Harmen Thieden Ament is achttien jaar en dient bij de patriotten. Na de strijd bij de Duivendrechtse brug en de overgave aan de Pruisen keert hij terug naar zijn apotheek in Amsterdam. Een gewonde Pruisische onderofficier die hij daar terugziet, speelt later een rol wanneer een menigte de winkel aanvalt.

H.T. Ament vertelt:

Wij zijn nu geen vijanden meer.

Wij zijn nu geen vijanden meer.

Een gewonde Pruis bij de Duivendrechtse brug

Zo zullen wij vier tot vijf uur bezig zijn geweest. Toen trok de vijand werkelijk terug. Paarden, wagens, schuiten en andere bagage bleven achter. De jagers en twee compagnieën infanterie kregen bevel het terrein te verkennen en zich van het achtergelatene meester te maken.

Wij gingen onder leiding van officieren buiten de schans. Nadat wij een tijd door het water hadden gewaad, ontdekten wij enkele Pruisen achter de boerderij links buiten de Duivendrechtse brug. Wij gingen erheen en vonden veertien Pruisische grenadiers. Onder hen was een gewonde veldwebel, ongeveer hetzelfde als een sergeant-majoor.

Hij kermde hevig en smeekte of men hem toch dood wilde schieten. Maar zijn verwondingen werden niet gevaarlijk gevonden. Men gaf hem een borrel, legde hem samen met een dode in een schuit en bracht hem naar de schans. Ook werden ruim dertig paarden, wagens, planken en ander krijgstuig meegebracht. Verscheidene paarden waren gedood of gewond.

De wapens mee terug naar de apotheek

Om drie uur in de middag kregen wij bij de schans bericht van de overgave aan de Pruisen en bevel naar Amsterdam te marcheren. Wij namen de paarden mee en verkochten ze in Amsterdam ten bate van het korps.

Wij werden op het Weesperveld opgesteld en bedankt voor de diensten die wij het vaderland hadden bewezen. Wie zijn wapens wilde inleveren, kreeg daarvoor geld. De schutters ontvingen veertien gulden voor geweer, patroontas en sabel. De scherpschutters kregen twintig gulden voor hun buks met leren zak, patroontas en brede sabel.

Zo was de klucht, veertien dagen nadat wij Utrecht hadden verlaten, afgelopen. Ik keerde terug naar mijn apotheek aan de Leidsestraat. Daar werd ik met open armen ontvangen. Ik hing mijn wapenuitrusting in een lege bedstede, in de hoop dat ik haar nog eens zou mogen gebruiken.

Pruisen op het Leidseplein

De volgende dag zette de Amsterdamse schutterij het Leidseplein af. De Pruisen bezetten de Leidsepoort en het plein met huzaren, infanterie en artillerie. Zij hadden twee kanonnen. Daarop waren de voor een vrij man zo welluidende woorden gegoten: "Haec Ultima Ratio Regis". Dat wil zeggen: "Dit is de laatste wil van de koning."

De plunderzucht liet zich opnieuw heel duidelijk zien bij veel schuim van volk, vooral Joden. Zij kwamen vanaf de kant van de schansen bij de Leidsepoort naar de Pruisen, uitbundig met oranje versierd, en vroegen of er niet wat te schacheren was.

De Pruisen begrepen dat niet. Door hun vreemde uitdossing en diefachtige uiterlijk vreesden zij verraad. Zij vielen de kinderen Israëls aan. Die kregen zo vreselijk met de geweren te slaan dat er drie bleven liggen.

De anderen op het Leidseplein zochten hun behoud in de vlucht. Maar bij de Baangrachten, de Korte Leidsedwarsstraten en de Leidsestraat was het plein door de schutterij afgezet. De leus op hun hoeden was geen vrijgeleide. Het was vermakelijk te zien hoe die lafaards zich daarvan ontdeden en de tekens weggooiden.

Men verachtte hen zozeer dat men het beneden zich vond hen nog te tuchtigen. Zij prezen dan ook zeer de goedertierenheid die hun was bewezen.

Franse brandewijn voor Pruisische officieren

Zoals gezegd was ik weer in de apotheek gaan werken. Mijn werkgever, mijn collega en de huisgenoten behandelden mij met achting. Wij woonden aan de Derde Leidsestraat, op de hoek van de Lange Leidsedwarsstraat. Wij konden de Leidsepoort zien, die door de Pruisen was bezet. Binnen die poort mochten zij echter geen andere wapens dragen dan zijwapens.

Bij de Pruisen is het de gewoonte dat officieren in de voormiddag in de apotheek een borrel Franse brandewijn komen drinken. Dat gebeurde ook bij ons. Wij waren immers de eerste apotheek vanaf de poort.

Ik herken de gewonde veldwebel

Na ongeveer zes weken kwamen enkele officieren en een onderofficier die gewond was geweest uit het hospitaal voor een borrel. Hoe verwonderd was ik toen ik in hem de veldwebel herkende. Hij meende ook mij te herkennen.

De Pruisische officieren waren rechtschapen mannen; dat moet tot hun eer gezegd worden. Ik maakte mij bekend. Hij gaf mij de hand en zei: "Wij zijn nu geen vijanden meer." Hij schertste over ons patriottenspelen.

De veldwebel was een bekwame paardendresseur. In beide maneges stonden veel zieke paarden en men haalde hem erbij. Hij wilde de medicijnen alleen bij ons laten klaarmaken. Daardoor kwam hij dagelijks bij de apotheek.

Paardenpillen en een zware stamper

Aan de Middelste Leidsestraat woonde apotheker Van Leeuwen. Het gepeupel had het op hem gemunt: voordat hij uitweek, was hij lid van de organisatie van de verdediging geweest en hij was zeer sterk aan de patriottenpartij gehecht.

Op een middag stond ik paardenpillen voor de veldwebel te maken. Ik werkte aan een grote stenen mortier met een zware pokhouten stamper. Het gespuis deed de glazen bovendeur open. De onderdeur had ik op de knip.

Zij wilden mij over de onderdeur naar buiten trekken, maar grepen mis. Ik had een veel te goed verdedigingsmiddel in mijn hand om mij zonder verweer te laten mishandelen. Ik gaf de aanvaller dan ook zo’n geduchte begroeting dat hij achterover op de stoep belandde.

De Pruisen komen te hulp

Men riep: "Hij heeft een koevoet in zijn hand!" Zij snelden naar het raam aan de Lange Leidsedwarsstraat. Zo wilden zij mij door de kelderkamer van achteren overvallen. Daarvoor hadden zij de ruiten al ingeslagen.

Juist toen kwamen, tot mijn geluk, de veldwebel en enkele officieren door de poort om de stad in te gaan. Zij hoorden het oproer en ontzetten mij met hun zijwapens.

De bende kreeg toen ook te horen dat zij bij de verkeerde waren. Zij trokken daarom af en plunderden de winkel en het huis van Van Leeuwen.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.