Ament begint bij apotheker P. Bloemen. Hij vindt de stad aanvankelijk te stil, maakt vrienden in het koffiehuis en krijgt toegang tot de bibliotheek van Wouters.
1768-1839 - Het leven van Harmen Thieden Ament
Harmen Thieden Ament wordt op 1 december 1768 in Amsterdam geboren. Hij leert het apothekersvak, wordt patriot en vlucht in 1787 naar Frankrijk. Terug in Nederland gaat hij in Sneek werken. Wanneer hij daar op 2 september 1791 zijn eigen apotheek opent, is hij 22 jaar. Later wordt hij bestuurder in Friesland, volksvertegenwoordiger in de Bataafse Republiek, notaris en belastingambtenaar. Hij brengt zijn laatste levensjaren opnieuw in Sneek door en overlijdt er in 1839.
Het onderwijs was er beter dan de kost.
Het onderwijs was er beter dan het eten.
Mijn geboorte en de dood van mijn moeder
Ik werd op 1 december 1768 in Amsterdam geboren. Van mijn kinderjaren weet ik weinig bijzonders te vertellen. Daarom zal ik die voorbijgaan tot de dood van mijn moeder, Margaretha Elisabeth Thieden. Zij overleed op 15 januari 1778 in Amsterdam.
Mijn kostschool in Muiden
In mei van datzelfde jaar kwam ik voor onderwijs en opvoeding op een Franse en Nederduitse kostschool in Muiden, bij kostschoolhouder Arie Alblas. Ik was de tweede leerling die daar op school kwam. Na een jaar waren er vierentwintig leerlingen. Dat aantal nam van tijd tot tijd verder toe, zodat er bij mijn vertrek veertig waren.
Het onderwijs was er beter dan het eten. De ligging was aangenaam en gezond. Wij konden er uitstekende wandelingen maken, zowel rond het kasteel en de stad als naar Muiderberg en Weesp. Bij goed weer maakten wij op zondag afwisselend gebruik van die wandelmogelijkheden. Tweemaal per jaar was het vakantie. Iedereen bracht die bij zijn familie door.
Zijn levensloop, beschreven door A. Haga
Harmen Thieden Ament was de zoon van Michiel Ament en Margaretha Elizabeth Thieden. Zijn ouders kwamen uit Aurich in Oost-Friesland en vertrokken later naar Amsterdam. In zijn nagelaten herinneringen vertelt hij uitvoerig over zijn jeugd en jonge jaren. Door een samenloop van omstandigheden maakte hij de meeste belangrijke gebeurtenissen en krijgsverrichtingen van 1786 en 1787 mee. In december 1787 moest hij naar Frankrijk uitwijken. Toen hij enige tijd later in Amsterdam terugkwam, kreeg hij een betrekking als apothekersbediende in Sneek. Tot daar loopt het gepubliceerde handschrift.
Een eigen apotheek en zijn eerste huwelijk
Op 2 september 1791 opende Ament in Sneek zelf een apotheek. Op 23 september 1792 trouwde hij daar met Tytje Jans Stoker. Zij overleed al het volgende jaar. Haga schrijft dat het vanzelf sprak dat Ament in 1795 en de daaropvolgende jaren geen werkeloze toeschouwer kon blijven.
Hij trad meteen op als luitenant bij de gewapende schutterij en als lid van het Comité van Waakzaamheid. Op 28 januari 1796 werd hij gekozen tot plaatsvervangend lid van het gerecht. In hetzelfde jaar koos Sneek hem als vertegenwoordiger in het provinciaal bestuur van Friesland.
Kollum, Dokkum en zijn tweede huwelijk
Toen in februari 1797 het orangistische oproer in Kollum uitbrak, werd hij samen met de vertegenwoordiger Germans als commissaris daarheen gestuurd. Zij brachten er verslag over uit aan het provinciaal bestuur. Kort daarna, op 25 maart 1797, werd hij benoemd tot secretaris van Oostdongeradeel. Hij ging echter in Dokkum wonen.
Op 14 juli 1799 trouwde hij opnieuw, in Metslawier, met Sjoukje Gonggrijp uit Sneek. Het volgende jaar vaardigde het district Dokkum hem af naar het Vertegenwoordigend Lichaam van het Bataafse Volk. Hij was nog geen 32 jaar toen hij daar op 29 juli 1800 zitting nam. Hij behoorde tot de radicale leden.
Hij verzette zich zeer sterk tegen de meer behoudende staatsregeling van 1801. Haga vindt het daarom niet verwonderlijk dat Ament niet werd benoemd in het nieuwe vertegenwoordigende lichaam dat in dat jaar aantrad.
Notaris, secretaris en belastingambtenaar
Hij keerde terug naar Dokkum en werd het volgende jaar tot notaris benoemd. Op 23 november 1802 legde hij daarvoor de eed af. Daarna vertrok hij naar Ameland, waar hij ook secretaris van de drost was. Hij bleef er tot 1808.
Van 1812 tot 1818 was hij notaris in Dokkum. Vermoedelijk vertrok hij kort daarna naar Amsterdam. In ieder geval was hij daar in 1825 ambtenaar eerste klasse bij de in- en uitvoerrechten en accijnzen. In 1828 werd hij ontvanger van de directe belastingen in Tzum in Friesland. Dat ambt bleef hij tot 1835 vervullen.
Zijn laatste levensjaren bracht hij in Sneek door. Hij overleed daar op 5 februari 1839 en werd er ook begraven.
Ament vertelt over zijn eigen leven
Zijn politieke vorming bij Harmsen, zijn lectuur en gesprekken in Sneek, en de waarschuwing die hij later aan zijn kinderen meegeeft.
De tocht door een strenge winter, onderlinge ondersteuning, werk zoeken, steeds dunnere soep en de geldnood die hem bij een marinewerver brengt.
Slecht onderdak, een orangistische gastheer, een stille stad vol wapens, eten uit een kaasketel en slapen in hooibergen met de wapens bij de hand.
Zijn jaren vóór Sneek
De blauwe mantel na een vechtpartij, zijn protest tegen de burgemeester en de boetes en beschilderde huisraad van weigerachtige schutters.
Zutphen 1785-1786 - Ament, de blauwe mantel en de burgemeester
Een geheime tocht over de IJssel, beschieting, de verdrinking van Van Keppel en opvang met brood, kaas en bier in Zwolle.
De vorming van de Gelderse Brigade, zijn groene uniform, dagelijkse oefeningen en de brief van zijn vader over zijn apothekersopleiding.
Aments aandeel in het optreden tegen plunderaars, de Wafelruiters en de strijd bij de Kattenburgerbrug.
Amsterdam 1787 - Ament tussen plunderingen en de strijd op Kattenburg
De gewonde Pruis, brandewijn in de apotheek, paardenmedicijnen en een aanval waarbij Ament zich met een zware stamper verdedigt.
Amsterdam 1787 - Aangevallen tijdens het maken van paardenpillen
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Dagelijks leven
Aments Friese woonplaatsen in de 18de eeuw
Patriotten en de Bataafse Republiek
Verhalen uit de Bataafse Republiek
Sneek en de Bataafse Republiek
Bronnen
H.T. Ament, Herinneringen van den patriot H.T. Ament, meegedeeld door A. Haga, Bijdragen en Mededeelingen van het Historisch Genootschap 48 (1927), blz. 1-3.
Verantwoording
De passages over zijn jeugd zijn Aments eigen volledige woorden in modern Nederlands; vanaf het kopje over zijn levensloop volgt de volledige biografische inleiding van Haga, met behoud van diens oordelen en onzekerheden. Haga beschreef een handschrift van zestien foliobladen en liet een blad over Muiden en een halve bladzijde over een Sneker vechtpartij weg; hij dateerde de bewaarde versie vermoedelijk na Aments tweede huwelijk en vermeldde in 1927 H.J. Ament, arts in Sneek en achterkleinzoon, als bezitter.