Damwoude in de 16de eeuw
Het huidige Damwoude bestond nog niet. De bewoners leefden in drie afzonderlijke dorpen: Akkerwoude, Murmerwoude en Dantumawoude. Hun boerderijen en woningen lagen vooral langs de Voorweg en nabij de kerken, met akkers, hooilanden, weilanden en veengrond erachter.
Graanverwerking rond 1550.
Akkerwoude: kerkelijk bezit en verspreide bewoning
Akkerwoude was een zelfstandige parochie met pastorie-, patroons-, vicarie- en kosterijgoederen. De kerkelijke registers van 1543 noemen ook "buitenhuizen". Daarmee werden woningen buiten de compacte kerkbuurt aangeduid. Ten noorden van de latere dorpskern lag bovendien een oud kerkhof, waarschijnlijk een spoor van nog oudere bewoning.
Murmerwoude: turf uit de pastoriegrond
In Murmerwoude bezat de pastoor naast landbouwgrond ook veen. Uit een strook veengrond mocht jaarlijks turf worden gegraven. Het register rekent met negen dagwerken turf per jaar, naast de kosten van het graven. De monniken van Dokkum leverden bovendien een hoeveelheid turf uit hun veengebied, omdat hun turftransport langs Murmerwoude kwam.
Markt rond 1550.
Dantumawoude: Sicke de tapper
Het Dantumawoudster register noemt grasland, bouwland, hooilanden en veenstroken. Tussen die droge opsommingen staat een herkenbare bewoner: Sicke de tapper. Hij woonde op een huisplaats waarvan jaarlijks 25 stuivers huur werd betaald. Een tapper verkocht drank en zijn huis kan dus als kleine herberg of tapperij hebben gefunctioneerd.
Boerderijen, states en kerk
Dantumawoude kende ook grotere goederen. Donia State en Botnia komen in de 16de-eeuwse geschiedenis voor. Zulke states lagen tussen gewone boerderijen en kerkelijk land. Voor de meeste inwoners bleef het dagelijks leven echter draaien om akkerbouw, vee, turf, onderhoud van sloten en wegen en seizoenswerk.
Smederij rond 1550.
Reizen tussen de drie dorpen
De Voorweg verbond Akkerwoude, Murmerwoude en Dantumawoude met de andere dorpen op de zandrug. Men ging te voet of te paard; boerenwagens vervoerden mensen en goederen. Voor turf en andere zware ladingen waren sloten en vaarten belangrijk.
Wat is er nog te zien?
- De Voorweg als oude lijn door de drie vroegere dorpen.
- De kerk van Dantumawoude.
- Het oude kerkterrein van Akkerwoude.
- De langgerekte verkaveling achter de oude bewoningsas.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.