Akkerwoude in de 16de eeuw
Akkerwoude lag aan de Voorweg, een oude ontginningsas in de Dokkumer Wouden. De bewoning was verspreid. Het Beneficiaalboek van 1543 noemt daarnaast "buyten huysen". Mogelijk hoorde die bewoning bij een ouder nederzettingsgebied ten noorden van de Voorweg, waar later nog een oud kerkhof werd aangegeven.
Landbouw rond 1550.
1543: land van pastoor, kerk en vicarie
Het Beneficiaalboek beschrijft de inkomsten en landerijen van de kerkelijke instellingen. De pastorie beschikte over bouwland, weiden en hooilanden. De opgave was belangrijk omdat de overheid wilde weten welke goederen en inkomsten bij kerk, pastorie en vicarie hoorden.
De pastoor van Akkerwoude meldde daarbij een praktisch probleem: hij woonde nog niet lang in het dorp en zijn voorganger was al vertrokken voordat alle waarden van het pastoorsland aan hem waren doorgegeven. Daardoor kende hij niet ieder perceel even goed.
Saakma State en een katholieke familie
In en bij Akkerwoude lag Saakma State. Johannes Wopkes werd in 1536 grietman van Dantumadeel. De familie bleef in de tijd van de Reformatie rooms-katholiek. Een zoon week in 1580 uit. De state bleef ook in de volgende eeuw in familiebezit.
1543: twaalf pondematen zaadland
De pastorieopgave noemt twaalf pondematen zaadland en 28 koegrasingen. Veertien koegrasingen lagen "buyten huysen" en veertien hoger aan de westzijde in de meenschar, de gemeenschappelijke weide. Daarnaast waren er percelen hooiland bij onder meer de Indijk en de Wreloen. Pastoor Bernardus Theodorici leverde de opgave op 23 december 1543 in bij grietman Joannes Wopke zoon.
Boerenerf rond 1550.
Een dorp van verspreide erven
De termen in het register passen bij een woudontginningsdorp: akkers, grasland, miedland, sloten en lange perceelsgrenzen liggen door elkaar. Bewoners werkten niet vanuit een compacte terp maar vanaf verspreide erven langs de ontginningswegen. Nabijgelegen Oostwoude wordt in hetzelfde Beneficiaalboek als een agrarische buurt bij Driesum genoemd.
Veer rond 1550.
Wat is nog herkenbaar?
- De Voorweg als oude oost-west lopende bewoningsas.
- Het agrarische verkavelingspatroon van de Dokkumer Wouden.
- De omgeving van de kerk, al werd het huidige kerkgebouw pas in 1850 gebouwd.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.