Driesum in de 16de eeuw
In de 16de eeuw bestond Driesum uit boerderijen en huizen langs de oude weg, met de kerk als herkenbaar middelpunt. Rinsma State en andere aanzienlijke erven lagen tussen gewone boerenbedrijven. Het Beneficiaalboek van 1543 maakt de bewonerswereld concreet: het noemt land, huren, wegen, weiden en namen van mensen die naast elkaar woonden of grond gebruikten.
1543: namen tussen de akkers en weiden
De pastorie bezat onder meer een koeweide van ongeveer vijftien pondematen ten noorden van het pastoorshuis. Wobbema lag aan de westkant en Regger Takema aan de oostkant. Op andere percelen worden Aucke Lywe, Swaerte Maecke, Garbet Foecke zoon, meester Sydts en Hendrick de wever genoemd. Zulke vermeldingen geven geen volledige inwonerslijst, maar plaatsen gewone bewoners letterlijk naast de grond die zij gebruikten.
Landbouw rond 1550.
Twee arme vrouwen op een erf
Bij de goederen van de Driesumer priesters staat ook een klein erf vermeld waarop twee schamele vrouwen woonden. Hun namen zijn niet genoteerd. Juist deze korte regel laat naast pastoor, landheren en grotere boerderijen ook bewoners zien die weinig bezit hadden en afhankelijk konden zijn van kerkelijke of plaatselijke ondersteuning.
“een heem daer twee schamele vrouwen op woenen”
Beneficiaalboek van Driesum, 1543.
Geen bewaarde monsterlijst voor Dantumadeel
Voor sommige Friese grietenijen bestaat een monsterlijst uit 1552 waarin mannen, wapens en soms beroepen staan. Voor Dantumadeel is zo'n lijst in de bekende verzameling niet bewaard. Voor Driesum kunnen daarom geen aantallen gewapende inwoners uit 1552 worden gegeven zonder gegevens uit andere dorpen ten onrechte over te nemen.
1537: Rypert Claesz terechtgesteld
Op 17 maart 1537 werd de Driesumer Rypert Claesz in Leeuwarden terechtgesteld wegens ketterij. In het plaatselijke kerkhistorische overzicht wordt hij als wederdoper genoemd. Wederdopers verwierpen onder meer de kinderdoop en werden in deze periode zwaar vervolgd. Zijn naam verbindt de landelijke geloofsvervolging rechtstreeks met een inwoner van Driesum.
Rinsma State en Willem Buma
Rinsma State was in deze eeuw verbonden met de familie Buwinga. Willem Buma sloot zich in 1566 aan bij het Verbond der Edelen, dat bij landvoogdes Margaretha van Parma aandrong op matiging van de geloofsvervolging. Hij en zijn broer stonden bekend als anti-Spaans. Willem werd vervolgd; zijn leven eindigde in 1568 op het schavot. De familiegeschiedenis van Rinsma raakte daarmee direct verbonden met de opstand tegen het landsbestuur.
Na 1580
In 1580 voerden de Friese Staten de gereformeerde kerkorde in. Rond 1598 vormden Dantumawoude, Driesum en Wouterswoude één gereformeerde gemeente met één predikant en kerkenraad, terwijl de dorpen hun eigen kerkvoogdijen hielden. De predikant woonde in Dantumawoude.
Wat is er nog te zien?
- De plek van Rinsma State ten oosten van de dorpskom.
- De oude dorpsas rond Achterwei en Van Sytzamawei.
- In de kerk zijn oudere wapenstenen bewaard gebleven, hoewel het kerkgebouw zelf in 1713 werd vernieuwd.
Musea en bezoekerspunten
- Rinsma State en het park.
- Tresoar in Leeuwarden, met archiefstukken over Dantumadeel, kerkelijke goederen en families.
- Het Fries Museum in Leeuwarden, voor de geschiedenis van de Opstand en Friese adel.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.