Kollum in de 16de eeuw
Kollum was in de 16de eeuw veel meer dan een verzameling boerderijen. De kerk bezat en verhuurde huisplaatsen en land rond de buurten, de Kollumer Rijd en verschillende wegen. Juist de namen van de huurders maken zichtbaar wie er in en rond het dorp werkten.
Smederij rond 1550.
1543: bewoners bij hun beroep genoemd
Het Beneficiaalboek noemt Werner de kistenmaker, Lambert de goudsmid, Joris de schoenmaker, Johan de smid, Jarich de kruidenier, Beernt de slotenmaker en Roelff de slager. Verder staan er onder meer een metselaar, bakker, timmerman, schrijver, tappers, een houtzager, kleermaker, pelswerker en glazenmaker tussen de huurders.
Ook vrouwen staan zelfstandig in de lijst, bijvoorbeeld Anna, de vrouw van timmerman Dirck, en Wyttie, de weduwe van schoenmaker Johan. Twee schippers, Ente en Lyuwe, betaalden eveneens huur voor een huisplaats. Daarmee komen landbouw, handel, scheepvaart en ambacht in één register samen.
Markt rond 1550.
De Kollumer Rijd en de wegen
Een deel van het pastoriebezit lag direct bij de Kollumer Rijd. Andere percelen lagen langs de weg naar Phaesma Tille, op de Uiterdijk en in het lage land. Voor bewoners en handelaren waren zulke water- en landverbindingen praktisch: zwaar materiaal en handelswaar konden per schuit worden vervoerd, terwijl lokale verplaatsingen ook te voet, te paard of met een wagen gingen.
3 februari 1552: mannen verschijnen met wapens
De monsterlijst van Kollumerland noemt een lange reeks inwoners van Kollum. Een deel moest een volledige uitrusting gereedhouden: harnas, ringkraag, helm, spies en degen. Anderen stonden geregistreerd met vuurwapen en degen, of met spies en degen.
De lijst noemt niet alleen aanzienlijke families. Tussen de gewapende mannen staan opnieuw een metselaar, smid, kistenmaker, bakker, kuiper, schoenmaker, kleermaker, slager, verver en een oude barbier. Voor zo'n monstering werd dus van gewone ambachtslieden verwacht dat zij naast hun dagelijkse werk militair materieel bezaten of beschikbaar hielden.
"harnassch, rijncraech, backeneell, spetsz ende deegen"
De voorgeschreven volledige uitrusting in de monsterlijst van 1552.
Graanverwerking rond 1550.
Kerk, armen en huisplaatsen
In de registers komen ook percelen voor die aan de huisarmen toebehoorden. Kerkelijke instellingen ontvingen huur uit grond en woningen. De kerk was daardoor niet alleen een plaats voor de mis, maar ook een grote eigenaar en verhuurder binnen het dorp.
Wat is er nog te zien?
- De Martinuskerk, die in hoofdvorm uit de late middeleeuwen dateert.
- De oude Voorstraat en aansluitende straten.
- De ligging van het dorp aan de oude waterverbindingen.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.