Kollum: havenplaats, ambachten en twee oproeren
Kollum ontstond aan de rand van de hogere zandgronden, niet ver van de vroegere kust. Via vaarwater stond het dorp met de omgeving in verbinding. In de 16de eeuw kreeg het opvallend veel functies voor een dorp: er waren ambachtslieden, kooplieden, schippers, een waag, een gasthuis en een Latijnse school.
Dorpsleven rond 1790.
1543 en 1552: een dorp vol ambachten
In het Beneficiaalboek van 1543 staan tussen de huurders van kerkelijke huisplaatsen onder meer een kistenmaker, goudsmid, schoenmaker, smid, kruidenier, slotenmaker, slager, metselaar, bakker, timmerman, schrijver, tappers, een houtzager, kleermaker, pelswerker, glazenmaker en twee schippers. De monsterlijst van 1552 noemt veel van dezelfde soorten beroepen opnieuw, nu met de wapens waarmee de mannen moesten verschijnen.
Kollum in de 16de eeuw: ambachten, kerkbezit en de monstering van 1552
Smederij rond 1550.
1634: belastingoproer vanuit de herbergen
In juni 1634 liep onvrede over nieuwe belastingen uit op plunderingen. Groepen spraken in herbergen af wat zij zouden doen. Huizen in Kollum werden opengebroken; daarna trok een menigte naar Buitenpost. Ofke Haijes nam zelfs de trom van de dorpsomroeper of trommelslager mee en trok met een vaandel door de streek. Na enkele dagen kwamen soldaten. Ofke werd later ter dood veroordeeld; andere deelnemers kregen lijfstraffen en verbanning.
Het oproer van 1634 en het dagelijks leven in 17de-eeuws Kollum
1797: bewoners en getuigen vertellen wat er gebeurde
Ook in 1797 kwam Kollum midden in een oproer terecht. Abele Reitzes was in het rechthuis opgesloten. Op 3 februari kwamen honderden mensen naar Kollum om zijn vrijlating af te dwingen. De volgende dag werden gevangengenomen opstandelingen in de kerk opgesloten en daar opnieuw bevrijd. Processtukken bewaren verklaringen van arbeiders, boerenknechten, vrouwen en gerechtsdienaren uit Kollum, Kollumerzwaag en Zwaagwesteinde.
Handel rond 1800.
1808: Potter wandelt door Kollum
De Dokkumer predikant en reiziger Hebelius Potter trok in 1808 te voet door deze streek. Hij bezocht ook het park bij de voormalige Sjoordastins, met slingerpaden, waterpartijen en een kleine kluizenaarshut van wortelhout. Zijn reisverslag geeft een zeldzaam beeld van wat een wandelaar daadwerkelijk zag en waar hij onderweg rustte.
Kollum in de 19de eeuw: wandelen, vervoer, handel en bebouwing
Wat is er nog te zien?
- De Voorstraat en Wallen in het beschermde dorpsgezicht.
- De Martinuskerk.
- Het oude rechthuis met de gevangenencel.
- Het waaggebouw aan de Westerdiepswal.
- Waterlopen en straten die herinneren aan Kollum als handels- en havenplaats.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.