Kollum in de 17de eeuw
In de 17de eeuw bleef Kollum een plaats met ambachtslieden, handelaren, schippers en herbergen. In juni 1634 werden juist die herbergen het decor van een gewelddadig belastingoproer.
Herberg rond 1650.
Nieuwe belastingen en woede in 1634
In 1633 waren nieuwe heffingen ingevoerd, waaronder hoofd- en schoorsteengeld en belastingen op handwerkslieden en neringdoenden. Het innen was verpacht aan particuliere collecteurs. In Kollumerland groeide de weerstand. Op maandag 10 juni 1634 kwamen groepjes bijeen en werd in herbergen over verzet gesproken.
Die avond trokken mensen eerst naar het huis van Saecke Siercks in Kollum. Het huis werd opengebroken en huisraad naar buiten gehaald. Daarna kregen ook de woningen van Syoerdt Wybes en Lieuwe Douwes het te verduren. Vervolgens ging een groep zingend en scheldend richting Buitenpost om het huis van secretaris Suffridus Riemersma te plunderen.
Ofke Haijes met trom en vaandel
Ofke Haijes trad als leider naar voren. Volgens het latere vonnis haalde hij de dorpstrommel op en verzamelde daarmee mensen. Hij bemachtigde ook een vaandel. Zijn vrouw en dochter zouden daartegen hebben geprotesteerd. De groep trok vervolgens naar het huis van ontvanger Jacob Rosema en brak daar binnen.
"met vliegend vaandel en tromslag"
Zo werd de optocht in de procesbeschrijving samengevat.
Dorpsleven rond 1650.
Bier naar de oproerlingen
Op 11 juni was de spanning nog niet voorbij. Ridtske van Eysinga, een invloedrijke bestuurder die gevaar liep doelwit te worden, stuurde twee kleine vaten bier naar de opstandelingen. Het verzamelpunt was de herberg van Jacob Jans. Toen het bier op was, trok de groep naar de herberg van Lieuwe Hessels, waar andere bezoekers werden weggejaagd.
Een dag later werd ook het huis van Tarquinius van Boelens in Buitenpost geplunderd. Toen op 13 juni soldaten naderden, probeerde men een doorgang met wagens te versperren. Mensen stonden klaar met hooivorken en stokken, maar de tegenstand viel snel uiteen.
De straffen
Ofke Haijes werd uiteindelijk ter dood veroordeeld en op 17 december 1636 onthoofd. Jan Harckes kreeg geseling en vijf jaar verbanning; Drieuws Abes geseling en levenslange verbanning. Ook vrouwen werden vervolgd: Inneken en Agnieta Caspers kregen verbanning opgelegd.
Zuivelbereiding rond 1650.
Buiten het oproer
Het gewone leven ging verder met landbouw, zuivel, ambachten en vervoer over water. De Strobosser trekvaart werd in de jaren 1651-1654 aangelegd en verbeterde de doorgaande vaarverbinding in Kollumerland. Voor lokale handel bleven de waterlopen naar Kollum belangrijk.
Wat is er nog te zien?
- De oude dorpskern rond Voorstraat en Martinuskerk.
- Het patroon van waterlopen en straten dat bij de vroegere handelsfunctie hoort.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.