11 februari 1797: een jongeman schrijft over het Kollumer Oproer
Uittreksel uit een brief, geschreven in Dokkum door een jongeman die gewapend was uitgetrokken om het Oranje-oproer te stoppen.
Jongeman uit Dokkum (briefschrijver) (in modern Nederlands):
Je hebt vast veel geruchten gehoord over de Oranje-opstand in Kollum, De Zwaag, heel Oostdongeradeel en Dantumadeel. Ik zal je haastig schrijven wat ik van deze geschiedenis weet.
Ik behoorde tot de gewapende burgers die in Kollum voor de verschrikkelijke overmacht van de muitelingen moesten wijken. Mijn vriend P** was ook bij mij. Ondanks onze voorzichtigheid en snelheid lukte het ons niet aan de handen van deze stadhouderlijke moordenaars te ontsnappen. Ze namen ons onder dwang mee, gaven ons ieder een knuppel en bevalen ons onder zware vloeken om hen te volgen. De mannen die voor ons uit liepen, waren zeer talrijk. Ze droegen stokken, hooivorken, jachtgeweren, degens en verder alles wat ook maar enigszins op een wapen leek.
De eerste aanval van de Oranje-moordbende - je begrijpt wel met welke gevoelens wij hen volgden - was gericht op het slot van Braak, dat voor een groot deel werd geplunderd.
Van daar gingen de lievelingen van Willem naar het Kollumer Vallaat. Hoe ze daar in het huis van de brave Keuning tekeer zijn gegaan en in welk doodsgevaar deze eerlijke republikein en zijn hele gezin verkeerden, is je bekend. [Zie onze krant van afgelopen donderdag, nummer 17.]
Daar hield dit Oranje-galgen-gespuis een soort krijgsraad om te overleggen wat hun nu verder te doen stond. Er moest iets groots worden ondernomen, want de woeste menigte wist heel goed dat het haar taak was veel meer te doen dan hier en daar een huis te plunderen of een patriot te vermoorden. Daarom werd besloten zich meester te maken van de stad Dokkum. Misschien zagen ze daarin een geschikte plek om met de allerverraderlijkste Engelsen te corresponderen en van het werkelijk republikeinse Friesland een tweede Vendée te maken. Want dat wil Pitt, en Willem bidt er iedere ochtend en avond om.
Jongeman uit Dokkum (briefschrijver) (in modern Nederlands):
We marcheerden onmiddellijk naar Dokkum. De muitelingen waren naar schatting wel tweeduizend man sterk. Tijdens die mars kregen we duizenden vloeken en scheldwoorden naar ons hoofd. We dankten God dat het daarbij bleef.
We hadden de hele dag vrijwel niets gegeten of gedronken. Je begrijpt dus hoe zwaar deze mars, van minstens vier uur, voor ons moet zijn geweest.
Toen we bij de wallen van Dokkum kwamen, begonnen enkele Oranje-helden te schieten, ongetwijfeld om de patriotten van Dokkum bang te maken. Ik was er echter helemaal niet bang voor! Ook riep dit Oranje-canalje naar de wacht van Dokkum dat ze hen binnen moesten laten, en dat de prinsgezinden die in de stad waren zich van de stad meester moesten maken, enzovoort. Dat alles ging gepaard met het helse geschreeuw van: "Vivat de Prins! Oranje boven!" enzovoort.
Maar in Dokkum zweeg en sidderde alles wat voor zijn GEVLOEKTE HOOGHEID was. Het antwoord dat ze kregen, bestond uit enkele kanon- en musketsschoten, waardoor sommigen van de bende naar de eeuwigheid werden gezonden en anderen zwaar of licht gewond raakten.
Jongeman uit Dokkum (briefschrijver) (in modern Nederlands):
Daarop sloegen de Oranje-dieven op de vlucht, door sloten en greppels en over heggen en struiken. Ik bleef op de grond liggen, zag mijn kans schoon en maakte, zodra ik kon, rechtsomkeert, nadat ik mij enige tijd in een paardenstal had verborgen. Om middernacht kwam ik behouden in Dokkum aan, waar ik goed werd ontvangen, enzovoort.
Ik ben, enzovoort.
Oproer rond 1797.
Bij dit krantenverslag
De andere politieke ooggetuigenverslagen en verklaringen staan op de verzamelpagina Bataafse Republiek in Friesland.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.