Kollumerzwaag in de 16de eeuw
Kollumerzwaag was een oud kerkdorp. De huizen en boerderijen lagen langs de ontginningsweg, met lange kavels erachter. Het Beneficiaalboek van 1543 en de monsterlijst van 1552 noemen veel inwoners bij naam.
Graanverwerking rond 1550.
1543: pastoriegrond met huizen en huurders
De pastorie bezat onder meer een omheind stuk van ongeveer negen of tien pondematen met vier akkers en twee huizen. Aenzie Jucke zoon huurde het grasland en betaalde samen met een ander perceel vijf en een halve gulden. Andere stukken lagen op de Hammen, Campen, Meerswal en bij de Rijd.
Meijndt Foecke zoon, Meijndt Lolkema, Jonge Rompt, Jenne Wygher zoon en verschillende andere bewoners komen als huurders of aangrenzende grondgebruikers voor. Het register leest daardoor bijna als een kaart van boerenerven en stukken land rond de kerk.
Herberg rond 1550.
Akkers vanaf het kerkhof
Een opvallende beschrijving noemt vier akkers bouwland die vanaf het kerkhof naar de Swadde liepen. Andere akkers liepen richting de Rijd. De pastoor gebruikte een deel zelf, gaf een deel in huur en liet weer andere grond voor de helft van de oogst bewerken.
1552: de mannen van "Colmer Swaech"
Op 3 februari 1552 werden de weerbare mannen geregistreerd. Wue Wijgerz en Tijart Marsma stonden genoteerd voor ringkraag, spies en degen. Eerrijt Tijartsz, Bobdije Jacobs, Meijnt Foeckez, Wabbe Wma, Sijurt Jacobs, Gijalt Gabbez en Hedd Wijgersz stonden met vuurwapen en degen in de lijst.
Daarna volgen inwoners met spies en degen en tenslotte mannen met ander kort geweer. De schrijver deelde de mannen in groepen in naar het soort wapen dat zij bij zich hadden.
"Colmer Swaech - rijncollers, speetszen, deegen"
Kop boven een deel van de monsterlijst van 1552.
Smederij rond 1550.
Kerk en boerenbedrijf
Rond de kerk lagen akkers en kleine erven; verder naar buiten lagen grotere stukken grasland en hooiweiden. Het dorp was agrarisch, maar smeden, timmerlieden, schippers en andere ambachtslieden in de bredere streek waren nodig voor gereedschap, wagens, gebouwen en vervoer.
Wat is er nog te zien?
- De laatmiddeleeuwse kerk en zadeldaktoren.
- De Voorstraat.
- Het langgerekte patroon van kavels achter de oude weg.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.