Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

1737-1738: Gerrijt Martinus, bijgenaamd Soldaat

Een jongen van ongeveer vijftien verschijnt in verklaringen over nachtelijk binnengaan, kou, honger en verdwenen geld. Zijn eigen uitleg staat naast wat de dorpsgenoten zagen en wat zij alleen vermoedden.

Bergum rond 1790, illustratieve reconstructie
Bergum rond 1790, illustratieve reconstructie.

Gerrijt Martinus, bijgenaamd Soldaat

Dezelfde jongen in een reeks verklaringen: Gerrijt Martinus woont in Oostermeer, wordt bijgenaamd Soldaat en is bij zijn verhoor in zijn zestiende levensjaar. Hij vertelt over kou, honger en de druk van zijn vader Martinus Claases. Hessel Harmens vindt hem slapend; andere inwoners noemen hem als verdachte zonder de diefstal zelf te hebben gezien. De terugkerende verdenkingen mogen niet worden voorgesteld als bewezen daderschap in iedere zaak. Dit is een sterke kandidaat voor de herinnering aan een jongen die herhaaldelijk wordt beschuldigd.

Wytse Foekes: inbraken en een dreigbrief

Zeer waarschijnlijk dezelfde benadeelde: De verklaringen uit Oostermeer in 1737 en de brandbriefzaak uit 1738 noemen dezelfde Wytse Foekes. De eerste verklaringen beschrijven zijn huis, dochter en dienstmeid. Het latere dreigbriefje is een afzonderlijke gebeurtenis. Een vermoeden tegen Gerrijt Martinus in de eerdere verklaringen identificeert niet automatisch de schrijver van de brandbrief.

Een woning rond 1771, illustratieve reconstructie
Een woning rond 1771, illustratieve reconstructie.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Illustratieve historische reconstructie
Een schoenmaker rond 1750.
Illustratieve historische reconstructie
Een huiskamer in de winter rond 1800.
Illustratieve historische reconstructie
Een verhoor rond 1780.
Illustratieve historische reconstructie
Boter karnen rond 1715.
Illustratieve historische reconstructie
Nachtelijke aankomst bij een boerderij rond 1715.

Meer over het dagelijks leven

Bronnen

Verantwoording

Deze vergelijking is redactioneel onderzoek op basis van de gepubliceerde verklaringen, transcripties en familiegegevens. Het is geen nieuwe verklaring van een getuige. Een gedeelde naam, plaats of leeftijd bewijst niet zelfstandig een identiteit. Originele handschriften en kerkelijke of burgerlijke registers zijn voor deze vergelijking niet opnieuw gelezen. Een verdenking is geen veroordeling. Verschillen en ontkenningen blijven bij de afzonderlijke verhalen staan.