Gerrijt Martinus, bijgenaamd Soldaat, in Oostermeer (1737-1738)
Oostermeer 1737: geld uit de broek van Jacob Binnerts
Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer
Jacob Binnerts
Afzonderlijke verklaring van Jacob Binnerts, meester-schoenmaker in Oostermeer, 31 jaar oud.
Jacob Binnerts Mr: Schoenmaker te oostermeer, out 31 Jaar, alvorens geciteert gedigt en geexamineert, getuige de waarheit te zijn, dat nogt ongeveer drie a vier weken, hem mij bij nagt uit mijn Broek is ontstolen, om- geveer vier car: glds, zijnde de Dieff door 't venster welke niet toegespijkelt was, in huis gekomen sonder dat daaromtrent eenig rumoer aan mijn huis heb vernomen, nog kan zeggen wie hier aff de Dader is, maar Wort in ’t gemeen eenen Gerrijt Martinus met de bijnaam van Soldaat genoemt beschuldigt, zig met dieverij op te- houden sonder dat kennisse drage dat iemand hem op der Daad heeft betrapt
Jacob Binnerts (in modern Nederlands):
Ongeveer drie à vier weken geleden is mij 's nachts uit mijn broek ongeveer vier car: glds ontstolen. De dief is binnengekomen door het venster, dat niet was dichtgespijkerd... Ik heb daarbij geen rumoer aan mijn huis gehoord. Ik kan niet zeggen wie de dader is. In het algemeen wordt Gerrijt Martinus, bijgenaamd Soldaat, ervan beschuldigd zich met diefstal bezig te houden. Ik weet echter niet dat iemand hem op heterdaad heeft betrapt. Meer weet ik er niet van.
Na voorlezing sluit ik mijn verklaring af en onderteken haar. Oostermeer, 19 december 1737. Jacob Binnerts.
De verklaringen zijn voor de commissaris en fiscaal afgelegd. Genoemd worden F. Haijes en T. Ypeij. De kopie is met de oorspronkelijke verklaringen vergeleken op 20 december 1737.
Geachte vrienden,
Keuken rond 1800.
Hof van Friesland (in modern Nederlands):
Na onderzoek van de toegezonden verhoren over een woninginbraak in het huis van Binnerts verzoeken en bevelen wij u ambtshalve ons te informeren als u meer te weten komt. Als de dader u bekend wordt, moet u hem arresteren en door uw gerechtsdienaren naar het afgebroken Blokhuis hier laten brengen.
Wij vertrouwen u toe aan de bescherming van de Almachtige en blijven uw goede vrienden.
De raadsheren van het Hof van Friesland. In hun opdracht ondertekend: Tjalling... Leeuwarden, 21 december 1737. T. Ypeij....
Gerryt/Gerrijt Martinus, verhoor januari
Afzonderlijke verklaring van de gedetineerde Gerryt Martinus.
Gerryt Martinus woont in Oostermeer en is naar zijn beste weten in zijn zeventiende levensjaar. Na verhoor en ondervraging verklaart hij dat hij niets weet van de woninginbraak die op 13 december 1737 bij Rinse Sijtses in Oostermeer is gepleegd en dat hij daaraan op geen enkele manier schuldig is.
Hij zegt dat hij die dag buiten de deur had geluisterd naar het rumoer dat Jan Gerrijt, smid in Oostermeer, in zijn eigen stoep maakte.
Bedstede rond 1750.
Hij zegt ook niet te weten wie de woninginbraak en diefstal op de 16de en 17de van diezelfde maand bij Wytse Foekes heeft gepleegd. Hij zegt daaraan geen aandeel te hebben gehad. Ook van de woninginbraak en diefstal bij Jacob Binnerts in Oostermeer weet hij niets, die onlangs heeft plaatsgevonden.
Dat is hem volledig onbekend. Hij zegt ook niet te weten wie de diefstal op 19 december 1737 in het huis van Oebele Binnerts in Oostermeer heeft gepleegd. Hij zegt daaraan op geen enkele manier schuldig te zijn.
De genoemde leren schoenen met koperen gespen die toen bij Oebele Binnerts waren gevonden, waren wel van hem. Die schoenen waren voor hem gemaakt door Sjoerd Atses, meester-schoenmaker in Oostermeer. Hij kan niet zeggen hoe die schoenen bij het huis van Oebele Binnerts zijn gekomen. Pas de zaterdagochtend daarna had hij gemerkt dat hij ze miste.
Hij zegt verder dat de woninginbraken en diefstallen op zowel 29 december 1737 als 4 januari van dit jaar in het huis van Wytse Foekes zonder zijn toedoen zijn gepleegd. Hij weet er naar zijn zeggen helemaal niets van. Na voorlezing houdt hij vast aan die verklaring en sluit haar af. Hij bekrachtigt haar met zijn gebruikelijke merkteken. Opgemaakt op 5 januari 1738. Gerrijt Martinus, met merk.
De verklaring is na het verhoor op 5 januari 1738 afgelegd voor de commissaris en fiscaal. F. Haijes en T. Ypeij worden genoemd. De kopie is met de oorspronkelijke stukken vergeleken en door hen bevestigd.
Gerrijt Martinus, bijgenaamd Soldaat
Dezelfde jongen in een reeks verklaringen: Gerrijt Martinus woont in Oostermeer, wordt bijgenaamd Soldaat en is bij zijn verhoor in zijn zestiende levensjaar. Hij vertelt over kou, honger en de druk van zijn vader Martinus Claases. Hessel Harmens vindt hem slapend; andere inwoners noemen hem als verdachte zonder de diefstal zelf te hebben gezien. De terugkerende verdenkingen mogen niet worden voorgesteld als bewezen daderschap in iedere zaak. Dit is een sterke kandidaat voor de herinnering aan een jongen die herhaaldelijk wordt beschuldigd.
Deze mensen in andere verklaringen
Volg de genoemde personen en hun verwanten door de verklaringen. Op de themapagina staat welke identificaties waarschijnlijk zijn en welke onzeker blijven.
1737-1738: Gerrijt Martinus, bijgenaamd Soldaat
Vervoer 1715.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Oostermeer
Plaatsen in de omgeving
Dagelijks leven
Schoenmakerij rond 1715.
Schoenmakerij rond 1750.
Dorpsleven rond 1715.
Woning rond 1715.
Bedstede rond 1750.
Woorden en begrippen
- carolusgulden - guldenmunt of rekeneenheid genoemd naar keizer Karel V; de afkorting in het handschrift is niet geheel zeker.
- meester-schoenmaker - ambachtsman die als meester in het schoenmakersvak werkte.
- op heterdaad - betrapt tijdens of direct bij het plegen van een feit.
Gerelateerde zaken rond Gerrijt Martinus
1737: Gerrijt Martinus in de kou en op zoek naar beschutting
1737: het nachtelijke voorval in de herberg van Rinse Sijtses
1737: opengebroken deuren en vensters bij Wytse Foekes
1737: de nachtelijke diefstal bij Oebele Binnerts
1737-1738: rokken, geld en een opengebroken venster bij Wytse FoekesGerrijt Martinus, bijgenaamd Soldaat - overzicht van de samenhangende zaken
Alle verhalen uit Oostermeer in de 18de eeuwVerantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Bronnen
Verantwoording
Jacobs verklaring staat in de bron in de ik-vorm en is zo weergegeven. De bron noemt een bedrag van ongeveer vier 'car: glds'; de lezing als carolusgulden is waarschijnlijk maar niet volledig zeker. Jacob hoorde geen rumoer en zag geen dader. De beschuldiging tegen Gerrijt Martinus was iets wat volgens Jacob in het dorp rondging. Gerrijts verhoor van 5 januari 1738 staat in de derde persoon en blijft daarom in de derde persoon.
Boek 2; IB2-008. Volledige verklaringen volgens de beschikbare transcripties. Voorlopige lezingen en open plekken zijn niet ingevuld; details staan in het controleoverzicht.