3 en 4 december 1863: het emigrantenschip Wilhelmsburg vergaat
De Wilhelmsburg vertrok uit Hamburg met honderden emigranten op weg naar Moreton Bay in Australië. Aan boord waren volgens latere reconstructies 283 landverhuizers en 29 bemanningsleden. Zij hadden een langdurige zeereis voor zich; veel reizigers hadden hun oude woonplaats verlaten om elders opnieuw te beginnen.
In de eerste dagen van december kwam het fregat in een zware noordwesterstorm terecht. In de nacht van 3 op 4 december 1863 liep het bij de Boschplaat aan de grond. Het schip brak open. Mensen die zich benedendeks bevonden, konden moeilijk ontkomen toen het water binnendrong.
De redding en de aankomst op Terschelling
Slechts een deel van de passagiers en bemanning kwam levend aan land. Overlevenden bevonden zich in de zee en op resten van het schip; andere opvarenden verdwenen met het wrak. De stroom wierp lichamen op de kust. Het aantal omgekomen mensen liep in de honderden.
Eilandbewoners moesten drenkelingen verzorgen en de overledenen naar het kerkhof bij de Sint-Janskerk in Hoorn brengen. Daar kregen slachtoffers die ver van hun woonplaats waren omgekomen een graf. Ook de kapitein, in Nederlandse stukken Christiaan Krofs genoemd, kwam om het leven.
8 december: een scheepsverklaring bij notaris Reedeker
Vier dagen na de ramp verscheen een groep overlevende zeelieden bij notaris Jacob Frederiks Reedeker op Terschelling. Op 8 december werd een scheepsverklaring geregistreerd. De akte vermeldt de omgekomen kapitein Christiaan Krofs en de Hamburgse stuurman Friedrich August Hafs.
Ook andere opvarenden staan in het register:
- Carsten Ehlers, zeeman
- Johannes Peter Paul, zeeman
- Johan Fohrmann, zeeman
- Wilhelm Batt, zeeman
- Jochem Bolle, zeeman
Hun namen zijn met het notariële stuk verbonden. De online index geeft niet hun volledige verklaring weer; daarom worden hun onbekende antwoorden of waarnemingen hier niet ingevuld. De registratie is terug te vinden onder aktenummer 68 van 1863.
De slachtoffers op het kerkhof van Hoorn
Bij de kerk van Hoorn ligt een herinnering aan deze gebeurtenis. De gedenksteen noemt tientallen daar begraven slachtoffers; veel opvarenden werden nooit bij naam geïdentificeerd. Latere beschrijvingen tellen 261 doden en 51 geredden. De kapitein wordt op een afzonderlijke grafsteen herdacht.
De ramp trof niet alleen opvarenden. In de dorpen van Terschelling moesten mensen in de winter lichamen vervoeren, graven maken en overlevenden verzorgen.
Wat is nog zichtbaar?
- De Sint-Janskerk van Hoorn en het kerkhof
- De gedenksteen voor de onbekende drenkelingen
- De grafsteen van de kapitein
- De Boschplaat en de zeegrond waarop het schip verging
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.