Scheepsrampen en reddingen rond Terschelling
Ten westen en noorden van Terschelling liggen vaargeulen en zandbanken die van vorm veranderden door wind en stroming. Schepen die de zeegaten in- of uitvoeren, konden bij zwaar weer vastlopen, breken of lek raken. Bewoners zagen wrakken, reddingboten, aangespoelde goederen en soms lichamen op het strand. Iedere stranding bracht andere vragen mee: kwam de bemanning nog van boord, kon het schip behouden blijven en wie zou voor de lading betalen?
1834: twee schepen stranden bij het oostelijke eiland
Op 25 en 26 maart 1834 strandden in korte tijd twee vaartuigen bij Terschelling. De tjalk Carolina, onder kapitein E. Jansen, kwam van Carolinensiel en was onderweg naar Antwerpen met lijnkoeken en paardenbonen. Daarna strandde de kof De Vriendschap, onder kapitein Roelf Remkes Sap, die vanuit Delfzijl in ballast voer. Een bericht in het Algemeen Handelsblad meldde dat de mensen van beide schepen geborgen waren.
Roeireddingboten, paarden en sleepboten
In 1825 kreeg West-Terschelling een roeireddingboot. Die moest vanuit de haven naar de ongeluksplek. Later kwamen stations op Oosterend en Midsland. In het oosten trokken paarden de boot over het land en door het zand naar de waterkant. Aan het einde van de eeuw konden sleepboten reddingboten dichter bij een gestrande koopvaarder brengen, zodat de roeiers hun kracht voor de branding konden bewaren.
Het reddingswerk was niet alleen een zaak van zeelieden. Mannen van het land hielpen bij vervoer en roeien, andere eilanders brachten paarden, karren en praktische hulp. Als de redding lukte, moest ook de gestrande bemanning eten, droge kleding en onderdak krijgen.
P.J. Wichers, over de reddings- en havenschepen (1899), in modern Nederlands
In de haven lag de reserve-postboot Neptunus. Dat schip werd ook gebruikt voor het zuigen van schelpen en kon als sleepboot hulp bieden wanneer ergens een schip was gestrand. Ook de stoomschelpenzuigers De Tijd en Friesland lagen er. Die drie schepen leverden schelpen voor kalkovens en waren meer dan eens bij het helpen van gestrande schepen betrokken.
Bij het binnenkomen van vissersboten met harde wind hoorde men de mannen luid roepen om de lijnen vast te maken. De loodsvaartuigen, inspectieschepen en tonnenleggers hadden hun vaste plaatsen in de haven. Het bergen en redden gebeurde niet los van de gewone havenwerkzaamheden; veel vaartuigen werden voor verschillende taken gebruikt.
December 1863: storm, wrakken en scheepsmensen
De storm van 3 en 4 december 1863 kostte veel mensen het leven. Bij de Boschplaat verging de Wilhelmsburg, een emigrantenschip uit Hamburg. Overlevenden kwamen op Terschelling aan land; veel lichamen werden naar het kerkhof bij Hoorn gebracht.
In dezelfde storm liep ook de Noorse brik Korsveien bij Terschelling aan de grond. De kapitein ging met een passagier en drie zeelieden in een boot, de stuurman met andere manschappen in een tweede. De boot van de stuurman bereikte het eiland. De geredden bleven uitkijken naar de andere boot, maar zagen haar niet terug. In Harlingen vertelde de stuurman wat hij vreesde dat er was gebeurd.
Wie beschrijft echter de aandoenlijke vreugde, toen de vermisten hier den volgende dag in welstand aankwamen.
Zo omschreef een correspondent van de Leeuwarder Courant op 13 december de ontvangst van schipbreukelingen in Harlingen. Vrijdag waren 122 geredde opvarenden met de stoomboot naar Amsterdam vertrokken. Niet iedere scheepsramp eindigde met hereniging.
Het strand leverde ook scheepslading op
In de winter van 1884-1885 probeerden bergers katoen uit de gestrande Tynemouth te halen. Zij werkten met duikers, botters en een tjalk. De aantallen geborgen balen werden in de kranten bijna van week tot week bijgehouden. Strandjutten en officiële berging waren daarbij verschillende bezigheden.
Wat is nog zichtbaar?
- De Brandaris en de haven van West-Terschelling
- De vroegere reddingstations en reddingbootgeschiedenis van Oosterend, Midsland aan Zee en West
- De Boschplaat en de buitengronden, waar veel schepen strandden
- De herinneringsstenen aan schipbreukelingen bij de kerk van Hoorn
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.