Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Na de Hollandse terugtocht kiezen Groningse partijen verschillende bondgenoten en komt het tot de verovering van Onsta en een bisschoppelijk beleg van Groningen.

Het huis Onsta

In 1400, na de verdrijving van hertog Albrecht en zijn zoon graaf Willem uit Friesland, erkenden de Vetkopers in Groningerland Frederik van Blankenheim, bisschop van Utrecht, als hun heer. Onder hen waren:

  • de kinderen van Onno Onsta;
  • Fecke Snelgers en zijn broer Popcke, die als hoofdeling in Appingedam wordt genoemd;
  • Oneke Ripperda, hoofdeling in Farmsum;
  • Minne Homwerda in de Munte;
  • hun andere partijgenoten.

De leiders erkenden de bisschop als hun heer. Hij beloofde de Onsta-partij en haar helpers bescherming en militaire bijstand tegen hun tegenstanders.

Albert Wigbolts, die in Groningen het meest te zeggen had, trok daarop met de Groningers en hun bondgenoten naar het versterkte huis van Onsta bij Sauwerd. Het huis had dikke muren en was moeilijk aan te vallen.

De Onstaborg tijdens een beleg, rond 1399.
De Onstaborg tijdens een beleg, rond 1399.

Van de Weysinger zijlriet lieten de Groningers een grote watergang graven, die Muetdiep werd genoemd. Deze liep helemaal tot aan de gracht van het huis Onsta. Via het water konden de aanvallers met schepen de burchtgracht bereiken. Met grote inspanning en veel manschappen namen zij het huis in. Abbe Onsta en alle anderen die binnen waren, werden gevangengenomen. Abbe bleef lange tijd opgesloten in de Boteringepoort in Groningen.

De bisschop belegert Groningen

Toen het Onstahuis was ingenomen, trok bisschop Frederik van Utrecht met de krijgsmacht van het hele Sticht Utrecht naar Groningen. Hij had zijn steun immers aan de Onsta-partij toegezegd. De bisschop sloeg zijn kamp op aan de zuidkant van de stad. Zijn bussen stonden op Kempensberg.

Plaatsen bij dit verhaal

Aan de noordzijde van die hoogte liet hij een gracht graven. Die begon vóór de Nieuwpoort aan de Hereweg en liep oostwaarts naar het lopende diep uit het Helpener hemrik.

Afbraak van een steenhuis bij Oosterbroek, rond 1400.
Afbraak van een steenhuis bij Oosterbroek, rond 1400.

De bisschop bleef drie weken voor Groningen liggen. Toen duidelijk werd dat hij de stad niet kon veroveren, liet hij in Blankermeer een sterk blokhuis bouwen, voorzien van twee landweren. Daarna trok hij terug naar huis.

Na het vertrek van de bisschop trokken de Groningers met hun Friese bondgenoten de Ommelanden in. Ze begonnen stenen huizen van de tegenpartij af te breken. De aanvallen bij Appingedam en Farmsum leidden tot nieuwe gevechten en gevangennemingen.

Dezelfde bisschop voerde later ook oorlog tegen Stellingwerf. De vredesregelingen van 1408 en 1413 bevatten de afspraken over de schade, het hooiland en de betalingen.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

De kronieken van Worp

Wol spinnen, rond 1450.
Wol spinnen, rond 1450.
Hooien, rond 1450.
Hooien, rond 1450.
Een koe melken, rond 1450.
Een koe melken, rond 1450.
Een straat bij nacht, rond 1450.
Een straat bij nacht, rond 1450.
Boter en kaas maken, rond 1450.
Boter en kaas maken, rond 1450.

Werk en leven in de middeleeuwen

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek (uitgave Friesch Genootschap, Leeuwarden, 1850), gedrukte blz. 2-3 (PDF blz. 13-14). De tekst is volledig in modern Nederlands hertaald; onzekere historische identificaties blijven afzonderlijk vermeld.

Worp gebruikt onder meer de vormen Sanwaerden, Muetdiep en Weysinger zijlriet. De plaats bij Sauwerd is een moderne identificatie; de waternamen zijn dicht bij de gedrukte tekst gehouden.

Online kronieken, dagboeken en brieven - de pdf-uitgaven van Worp van Thabor.

De hoofdstukopening op gedrukte blz. 2 luidt Anno xiiije, dus 1400. De oude bestandsnaam 1399-2.html is behouden. Helpener hemrik is de historische gebiedsaanduiding in de beschreven waterloop; er is geen nieuw exact watertracé ingetekend.

De volledige bij deze pagina horende passage is opnieuw vergeleken met de gedrukte tekst van boek 4. Namen, aantallen, bedragen, voorwaarden en de oorspronkelijke vertelvorm zijn behouden. Open betekenis- of identificatievragen hierboven blijven als zodanig gelden; zij zijn niet met nieuwe feiten ingevuld.