Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Noordhorn, Dokkum en de betwiste jaartallen, 1416-1422
De slag bij Noordhorn
In 1416 hoorde jonker Keno dat de Schieringers de Vetkopers uit West-Friesland hadden verdreven. Hij kwam met een legermacht over de Eems naar Groningen. Met de Groningers en de Ommelanden trok hij naar de westkant van Noordhorn, bij Exuerderzijl, tegen de West-Friese Schieringers die hem daar tegemoet waren gekomen. Van de West-Friezen werden ongeveer vijfhonderd mannen gedood en vierhonderd gevangengenomen en naar Groningen gebracht.
Meteen daarna stichtten de Groningers brand in Achtkerspel en beroofden zij de inwoners van hun goederen. De oorlog duurde daarna nog lange tijd.
Dokkum en Eesmerzyl
In 1418 kwam Keno opnieuw van over de Eems en trok met Groningen en de Ommelanden naar Dokkum. Zij namen de stad in, brandden haar af en wierpen het bolwerk in de gracht. Ook braken zij Altekes huis aan de zuidkant van Dokkum af en veel andere huizen van Schieringers.
Vervolgens belegerden zij het versterkte huis te Eesmerzyl. De Oosterse steden, waaronder Lübeck en Hamburg, hielpen daarbij. Zij namen het huis in en doodden er veel mensen. De anderen werden terechtgesteld en hun hoofden bij de Lune op raderen geplaatst.
Een schatting en een gijzelaar
Daarna legden zij alle geestelijke en wereldlijke Schieringer partijgenoten van Stavoren tot Gerkesbrug een schatting op. Zij betaalden vele duizenden oude Franse schilden. Groningen ontving de ene helft en Keno van over de Eems de andere helft. Sicke Syaerda, hoofdeling te Franeker, moest borg staan voor het deel dat niet onmiddellijk werd betaald. Daarvoor moest hij zijn enige zoon, jonge Sicke, als gijzelaar naar Groningen sturen.
Twijfel over de datering
Wat ik hier over Dokkum, Eesmerzyl en Sicke Syaerda heb geschreven, heb ik overgenomen uit een kroniek van Johan van Lemege, een burger van Groningen. Maar ik kan niet geloven dat Dokkum en het huis op Eesmerzyl in 1418 zijn ingenomen en buiten verdediging gesteld.
In 1422, op de avond vóór Lichtmis, besloten de gezamenlijke landen namelijk dat de krijgslieden vóór Pasen Dokkum en Eesmerzyl moesten verlaten en uit het land moesten vertrekken. Anders zouden de gezamenlijke landen hen belegeren. Dat zult u hierna horen uit het afschrift van dat besluit.
Als Dokkum en Eesmerzyl in 1418 waren ingenomen en verwoest, kan ik niet vinden wie beide plaatsen vóór het voorjaar van 1422 binnen vier jaar zo snel weer heeft versterkt. Dat zij allebei in 1422 buiten verdediging zijn gesteld, is aantoonbaar uit authentieke brieven.
Ook vind ik in de geschriften van Douwe Syaerda, die met een dochter van Sicke Syaerda was getrouwd, dat jonge Sicke, de zoon van oude Sicke, niet in 1418 als gijzelaar in Groningen is geplaatst en ook niet vanwege die borgstelling, maar om andere redenen. Dat zult u later horen.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 33-34 (PDF-bladzijden 44-45).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Vanaf de kop over Noordhorn op blz. 33 tot Worps beschouwing over Sicke Syaerda op blz. 34, vóór de nieuwe alinea over de dood van Willem van Holland in 1417.
- De ongeveer vijfhonderd gedode en vierhonderd gevangengenomen West-Friezen zijn bronopgaven. Achtkerspel, Exuerderzijl en de Lune zijn als historische aanduidingen behouden; de Lune is niet van een onbewezen moderne identificatie voorzien.
- Het vertelde relaas noemt de inname van Dokkum en Eesmerzyl in 1418. Worp betwist dat daarna uitdrukkelijk in eigen ik-vorm en redeneert vanuit het besluit van 1422. Beide lagen zijn volledig bewaard. De hertaling corrigeert niet op eigen gezag het ene jaartal naar het andere.
- Ook de borgstelling en het zenden van de enige zoon worden eerst verteld en daarna door Worp op grond van Douwe Syaerda tegengesproken. Douwe is getrouwd met een dochter van Sicke. De bronbeoordeling blijft in kolom 2 als oorspronkelijk persoonlijk verslag; moderne verantwoording staat hier.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.
De volledige bij deze pagina horende passage is opnieuw vergeleken met de gedrukte tekst van boek 4. Namen, aantallen, bedragen, voorwaarden en de oorspronkelijke vertelvorm zijn behouden. Open betekenis- of identificatievragen hierboven blijven als zodanig gelden; zij zijn niet met nieuwe feiten ingevuld.