Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Achtduizend gulden en het vertrek uit Sneek, 1496

Sneek vraagt Groningen om een voorschot

De Sneker burgers zagen hun hoofdelingen gevangen en Bocke gemarteld. Uit nood stuurden zij boden naar Groningen om het geld voor te schieten waarmee de soldaten het land uit konden worden gekregen. Sneek, zijn omliggende landen en Sloten wilden dan onder het Groninger verbond gaan en gijzelaars geven totdat Groningen zijn voorschot terughad.

Na veel onderhandelen werd afgesproken dat de kapiteins naar de Groninger raad in Leeuwarden zouden komen. Namens de soldaten gingen de volgende kapiteins:

• het Hooft van den Busch;
• Lange Coenaert;
• Jan van Moers.

Zij kwamen overeen dat Groningen binnen acht of tien dagen achtduizend gouden guldens zou betalen. Daarmee kregen de soldaten in Sneek en Sloten hun soldij; vervolgens zouden zij vertrekken.

Drie hoofdelingen als gijzelaars

De volgende hoofdelingen zouden naar Groningen gaan en daar gijzelaar blijven totdat het gezamenlijke Westergo het voorgeschoten geld had terugbetaald:

• Bocke Harincxma;
• Low Donya;
• Sytze Harincxma uit IJlst.

De kapiteins en soldaten eisten de belofte dat Groningen hen niet zou opsluiten, martelen of aan lijf of goed schaden. Zij mochten niet als gevangenen worden behandeld, maar moesten als gijzelaars op hun woord vrij binnen Groningen kunnen blijven, gaan en staan zolang het geld niet was terugbetaald.

Leningen bij de kloosters

Groningen leende daarna geld bij de meeste kloosters in Oostergo en Westergo: bij sommige vijftig, bij andere honderd of honderdvijftig gouden guldens. Het gaf schuldbekentenissen onder stadszegel of signet. Daarin beloofde het als eerlijke mensen binnen de genoemde termijnen terug te betalen. Die belofte hield het niet.

Op 28 april uit Sneek gehaald

Op 28 april kwamen de volgende gezanten naar Sneek:

• heer Loffaert, secretaris van Groningen;
• Coort van Bremen, burgemeester;
• Lambert Freerckzoon, kastelein in Leeuwarden.

De Groninger raad, die toen in Leeuwarden verbleef, had hen gestuurd. Bij hen waren:

• Jarich Goltsmit, schepen;
• meester Otto, secretaris van Leeuwarden.

Zij moesten Bocke, Low en Sytze zonder geweld naar Leeuwarden brengen.

Voordat de hoofdelingen Sneek wilden verlaten, eisten zij een bezegelde brief van hun begeleiders. Die moest hun gijzelaarsrecht bevestigen: in Groningen vrij kunnen rondlopen zonder vastbinden, opsluiten of martelen. Groningen en Leeuwarden gaven hun die brief met zegel. Daarna reisden zij naar Leeuwarden.

De betaling op 5 mei en het vertrek

Op 5 mei kwamen Bartoldt den Graeff en Lambert Freerckzoon met anderen, gestuurd door de Groninger raad, naar Sneek. Zij telden de kapiteins volgens de overeenkomst achtduizend gouden guldens uit. De volgende dag, Sint-Jan voor de Latijnse Poort, trokken de soldaten uit Sneek via Sloten het land uit. Vóór hun vertrek schreven zij bij alle poorten en voor veel burgerhuizen het volgende rijm:

Het rijm bij de poorten

Die van den Sneeck sint wel andachtich,
Niet meer knechten in toe laeten, sy syns machtich:

Want wat hem van dat is gecoemen,
Dat salmen weten van hier toe Romen:

Want toe voeren gedaen, ende nae bedocht,
Heeft mennich mensche in lyden gebrocht;

Maer te voeren bedacht, wat nae mach coemen,
Heeft mennich mensche zeer vaecke doen vroemen.

Het door de soldaten achtergelaten rijm (in modern Nederlands):

De mensen van Sneek denken er goed aan geen soldaten meer toe te laten; dat hebben zij zelf in de hand. Wat hun daardoor is overkomen, zal men van hier tot Rome weten. Eerst handelen en daarna nadenken heeft menigeen in ellende gebracht. Vooraf bedenken wat later kan komen, heeft menigeen vaak voordeel gebracht.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.