Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Gijzelaars in Groningen in de ijzers, 1496

Poorten hersteld en nieuwe bezetters

Toen de soldaten uit Sneek waren vertrokken, herstelden de Snekers hun poorten en palen. Zulke gasten mochten niet meer tegen hun wil de stad binnenkomen. De dag na het vertrek kwam Groningen met tweehonderd mannen in Sneek. Het stuurde meteen kastelein Coort Oolgers met mannen naar Wyttya Harincxma’s huis in Sloten en bezette dat.

Een vergadering over de gijzelaars

Groningen bepaalde een algemene vergadering in Sneek om de zaken te herstellen en iedereen gelijk recht te doen. Veel prelaten, hoofdelingen en gevolmachtigden van steden en landen verschenen, vooral Vetkopers en Groningsgezinden. De volgende groepen kwamen niet:

• Franeker;
• Hero en Jarich Hottinga;
• hun zwagers Hessel Martena en Juw Deeckama;
• hun vrienden en partijgenoten;
• de Franeker Vijf Delen.

Zij wilden niet onder Groningens verbond gaan.

Burgemeester Johan Schaffer van Groningen vroeg de aanwezigen of Westergo bereid was belasting te betalen voor de vrijlating van Bocke Harincxma, Low Donya en Sytze Harincxma uit hun borgtocht of gijzelaarschap in Groningen, zoals aanvankelijk was afgesproken. Hij vroeg ieder zijn mening en stem. Velen wilden bijdragen. Anderen niet, onder wie Juw Juwinga, de Bolswarders, de Galama’s en hun aanhangers.

Wie betaalt de soldaten?

Juw antwoordde dat ook hij de hele afgelopen winter soldaten in Bolsward had gehad. Wie zou hem helpen die te betalen? Johan Schaffer antwoordde dat de soldaten in Sneek vijanden van Bolsward waren geweest. Zonder eigen soldaten ter bescherming hadden zij Bolsward misschien overvallen. Daarom was het redelijk dat Bolsward zijn eigen soldaten betaalde.

Sommige partijgenoten van Juw zeiden dat zij van de Sneker soldaten grote schade en overlast hadden geleden, alsof het openlijke vijanden waren. Toch wilden zij het gemeenschappelijke belang niet hinderen en zouden zij doen als andere steden, landen en hoofdelingen. Maar Groningen ontzag zijn bondgenoten Juw en Galama te veel en luisterde het te veel naar hen. Zij hadden Groningen om partijredenen in Westergo gehaald om hun vijanden beter te overwinnen. Daardoor werd in Sneek weinig voor het algemene welzijn besloten.

Een landdag in Groningen

De Groningers keerden via Leeuwarden naar huis terug. Zij bepaalden een nieuwe landdag in Groningen rond Pinksteren. Veel prelaten, hoofdelingen en gevolmachtigden van enkele Westergoër delen kwamen, vooral vrienden van Juw die met Groningen verbonden waren. Franeker, de Hottinga’s, hun zwagers en vrienden en de Vijf Delen bleven opnieuw weg.

Sommige hoofdelingen uit Westergo lieten daar weer ongedaan maken wat in Sneek over de belasting voor Bocke, Low en Sytze was besproken. Groningen zei dat een belasting uit Westergo aan de Groninger kas moest komen. De drie hoofdelingen, hun vrienden en de Snekers moesten zelf maar zorgen dat de achtduizend gulden werd terugbetaald. Met bondgenoten als Juw, Galama en Roordama bepaalde Groningen een belasting voor zichzelf:

• één vuurijzer per koe;
• anderhalf vuurijzer per gouden gulden jaarlijkse inkomsten;
• één vuurijzer per huis.

Westergo wilde niet betalen. Groningen durfde nog niet door beslag te innen zolang Franeker en omgeving niet in zijn verbond waren.

Beloften gebroken

Na de Groninger landdag werden Bocke, Low en Sytze toch in de ijzers en in gevangenschap gezet. Dat gebeurde tegen de belofte aan de kapiteins en soldaten dat zij niet gebonden of opgesloten zouden worden en als gijzelaars, niet als gevangenen, zouden worden behandeld. Ook brak Groningen daarmee zijn bezegelde brief, die de drie hadden gekregen voordat zij Sneek wilden verlaten.

Die geloue breeckt en ismen niet schuldich geloue toe holden

Aan iemand die zijn woord breekt, hoeft men zijn woord niet te houden. Omdat dit een rechtsregel is, blijkt duidelijk dat Bocke Harincxma tegenover Groningen niet verkeerd handelde toen hij de ijzeren boeien verbrak waarin hij tegen de belofte was opgesloten en ontsnapte, zoals verderop bij 1497 in dit boek wordt verteld.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.