Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Juw keert terug met Gelderse soldaten, 1494

Zeshonderd soldaten uit Gelderland

Terwijl Juw Juwinga als balling in Leeuwarden verbleef, stuurde hij een burger van Bolsward, Bocke Emmiszoon, naar Gelderland om soldaten te werven. Bocke kreeg daar zeshonderd soldaten onder opperkapitein Daem van Tyll. Met hen trokken Juw en Bocke vanuit Leeuwarden op Sint-Remigiusnacht naar Bolsward. Met geweld en met hulp van burgers die Juw steunden, kregen zij de stad in handen.

Er werden enkele burgers en boeren gedood en anderen gevangengenomen. De burgers die Goslicks partij steunden, vluchtten uit de stad en bleven weg zolang Juw haar bestuurde.

Gewapende boeren, rond 1500.
Gewapende boeren, rond 1500.

Hero gevangen in de kerk

Hero Hottinga, hoofdeling in Wommels, werd in de kerk van de minderbroeders gevangen. Juw dreigde hem te doden als hij niet Juwingahuis in Bolsward en de Tjerkwerderpoort aan hem overdroeg en bovendien driehonderd gouden guldens gaf. Dat gebeurde. Hero kwam diezelfde dag vrij.

Roof rond Pingjum en in Workum

Pier Romta trok met de soldaten uit Bolsward naar het huis van Wyttya Lyuwezoon Beyma in Pingjum. Toen zij dat huis niet konden innemen, verbrandden zij enkele huizen in de omgeving. Zij namen alle goederen uit huizen en kerken mee, evenals alle koeien en andere dieren, en brachten die naar Bolsward. De boeren doodden daarbij vijf soldaten.

Daarna trok Bocke Emmis met de soldaten naar Workum. Zij beroofden de Schieringer huizen, namen Douwe Harincxma’s huis in Workum in en verdreven de Schieringers uit de stad. Zij legden alle dorpen rond Bolsward belastingen op, waaronder Arum, Pingjum en Witmarsum. Juw kreeg zo veel geld waarmee hij de soldaten betaalde.

Soldaten onderweg, rond 1495.
Soldaten onderweg, rond 1495.

Sneek weigert belasting te betalen

Sneek verbond zich met:

  • zijn Vijf Gaaën of dorpen;
  • IJsbrechtum;
  • Tirns;
  • Folsgare;
  • Tjalhuizum;
  • Sloten;
  • Woudsend met het versterkte huis daar.

Samen zouden zij de soldaten weerstaan en geen belasting betalen.

Een huwelijk als onderdeel van de vrede

Franeker en zijn omgeving sloten vrede met Juw Juwinga. Daarbij werd afgesproken dat Juws zoon zou trouwen met Foockel, de dochter van meester Juw Hottinga. Met haar zou hij het genoemde huis in Workum krijgen. Er werden vijftig schilden aan jaarlijkse inkomsten als zekerheid vastgelegd ten behoeve van degene die zich aan deze overeenkomsten hield.

Niet lang daarna stierf meester Juw Hottinga. Zijn broers Hero en Jarich voerden opnieuw oorlog tegen Juw Juwinga. Juws zoon ging na zijn vaders dood het predikherenklooster in Zwolle in. Daardoor ging het huwelijk niet door.

De buitenlandse soldaten vertrekken

Omstreeks Allerheiligen verlieten de buitenlandse soldaten het land weer.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Reizigers, rond 1500.
Reizigers, rond 1500.
Een legerkamp, rond 1500.
Een legerkamp, rond 1500.
Een schutter, rond 1500.
Een schutter, rond 1500.
Klooster Thabor, rond 1500.
Klooster Thabor, rond 1500.
Een gevecht bij het water, rond 1460.
Een gevecht bij het water, rond 1460.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 226-228 (PDF-bladzijden 237-239).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Vanaf Als Jw Juuinga aldus lach ballinck op blz. 226 tot en met het vertrek rond Allerheiligen bovenaan blz. 228, vóór de jaarzin 1495. Ook de vooruitblik op het afgebroken huwelijk is volledig opgenomen op de plaats waar Worp die geeft.
  • Bocke Emmiszoon als Bolswarder burger en werver in Gelderland, zeshonderd soldaten, Daem van Tyll, Sint-Remigiusnacht, gewelddadige inname en burgerhulp, doden/gevangenen, blijvende ballingschap van Goslicks burgers en Hero in de minderbroederskerk zijn behouden. Bocke Emmis is niet samengevoegd met Bocke Harincxma.
  • Doodsbedreiging, Juwingahuis én Tjerkwerderpoort, driehonderd gouden guldens en vrijlating dezelfde dag staan in de tekst. De feestdag is behouden zonder onafhankelijk berekende datum.
  • Pier Romta, Wyttya Lyuwezoon Beyma, mislukte inname, branden in de omgeving, roof ook uit kerken, alle dieren, terugkeer en vijf gedode soldaten zijn volledig opgenomen. De gelijknamige Wyttya is hier als zoon van Lyuwe herkenbaar, niet als Botte’s vrouw.
  • Bocke Emmis in Workum, Schieringer huizen en ballingen, Douwe Harincxma’s huis, alle genoemde belaste dorpen en het doel soldij betalen zijn bewaard. Het tegenverbond noemt alle plaatsen uit de bron en ook het huis in Woudsend.
  • Franeker en omgeving, Juws zoon, Foockel als dochter van meester Juw, het genoemde Workumer huis en vijftig schilden jaarlijkse inkomsten voor de partij die het contract hield zijn behouden. De precieze juridische zekerheid en welk Workumer huis hiermee wordt bedoeld zijn niet aan een afzonderlijk contract gecontroleerd; deze bronvraag blijft onopgelost. Geen belegde hoofdwaarde of nieuw modern bedrag ingevuld.
  • Dood van meester Juw, hervatte oorlog door beide broers, toetreding van Juws zoon na diens vaders dood tot het predikherenklooster in Zwolle, niet doorgaan huwelijk en vertrek buitenlandse soldaten rond Allerheiligen zijn volledig opgenomen. De vooruitblik is niet omgedateerd alsof al deze latere gebeurtenissen in 1494 plaatsvonden.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.

De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.