Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Blokhuizen, roof en belastingen, 1496

Vierhonderd soldaten in Lemmer

Groningen stuurde vierhonderd soldaten naar Lemmer om de Woudlieden tegen de soldaten in Sneek en Sloten te helpen. Dagelijks kwamen er meer buitenlandse soldaten bij. Hun aantal groeide, maar zij deden de hele winter weinig anders dan de boeren arm en berooid maken. Tegen de soldaten in Sloten, voor wie zij vooral waren gekomen, ondernamen zij niets. De soldaten in Sloten deden hetzelfde:

De ene wolf wilde de andere niet bijten. Zo wilden de soldaten elkaar niet aanvallen, maar werden de Friezen door beide partijen te gronde gericht en berooid.

Omstreeks Sint-Agnes verbrandden de soldaten uit Sloten bijna alle huizen tussen Sloten en Wijckel. Niet lang daarna verbrandden zij ook Balk en het westeinde van Harich.

Gevangenen bij Raerd en Goënga

Groningen en Leeuwarden stuurden in die tijd twaalf soldaten naar Heringahuis in Raerd. Die moesten voorkomen dat de soldaten uit Sneek schade en geweld in Oostergo aanrichtten. Omstreeks Lichtmis namen zij een man uit de Sneker Vijf Gaaën gevangen. Zij namen al zijn goederen af en brachten die naar Heringahuis.

Toen de soldaten in Sneek dit hoorden, bezetten zij Wyttya Harincxma’s huis in Goënga. Vandaar trokken zij naar Raerd. Zij namen drie boeren gevangen die bij Heringahuis woonden, waar Leeuwarder soldaten lagen, en brachten hen naar Sneek.

Twee houten blokhuizen bij Tacozijl

Omstreeks de Bekering van Paulus verzamelde Nytert Focx alle bruikbare balken die hij in Sneek kon krijgen. Met timmerlieden uit Sneek reisde hij naar Sloten. Hij wilde een blokhuis van stevig aaneengesloten balken laten bouwen en bij Tacozijl plaatsen. Dat moest de soldaten in Lemmer verhinderen de Gaasterlanders nog langer schade te doen. Ook wilde hij zelf naar believen vrij en veilig Friesland in en uit kunnen reizen.

De Groningers in Leeuwarden hoorden dit en stuurden boden naar Hasselt. Daar lieten zij haastig een houten blokhuis maken. Met schepen brachten zij het naar Tacozijl en plaatsten het bij de sluis voordat Focx zijn eigen blokhuis af had. Zij maakten er een gracht en wal omheen en voorzagen het van mannen, geschut en levensmiddelen. De bezetting deed kooplieden en schepen grote schade en geweld aan.

De kerktoren van Workum bezet

Groningen stuurde ook de hoofdeling Tzalinck Lyuwezoon met soldaten en geschut naar Workum. Zij bezetten de grote, sterke kerktoren, zodat daar geen andere buitenlandse soldaten zonder Groningens toestemming het land in konden komen. Groningen deed dit ook om op den duur alle grenspunten en havens van Friesland te bezetten en zo heel Westergo zonder tegenspraak onder zijn macht te brengen.

De buit wordt in Bolsward verdeeld

Juw Juwinga en zijn vrienden hadden die winter ook soldaten in Bolsward. Vanaf midwinter, zolang het vroor, beroofden zij de gewone boeren. Zij haalden hen ’s nachts uit bed, brachten hen als gevangenen naar Bolsward en persten hun veel goederen af. Volgens hun afspraak kregen Juw en de stad Bolsward de helft van de buit en de soldaten de andere helft.

De Bolswarders legden de dorpen rond de stad bovendien iedere maand een belasting op. Daarmee betaalden zij hun soldaten. Zo bleef Bolsward zelf in die tijd van de lasten van de soldaten vrij.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.