Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Soldaten in Sneek en voor Leeuwarden, 1495
Oegheclooster verbrand
Toen de Bolswarders hoorden dat Goslick en de soldaten in Oldeklooster lagen, trokken zij uit. Zij brandden Oegheclooster helemaal af, met de kerk en het grootste deel van alle goederen. De soldatenkapiteins hielden wel besprekingen met Juw Juwinga en de Bolswarders, maar dachten er niet aan Bolsward werkelijk te veroveren. Zij rekten de tijd met onderhandelen. Intussen kwamen veel soldaten en enkele kapiteins in Sneek terecht.
Lichtvaardige burgers die in Sneek herbergen hielden, hielpen om hun handel en voordeel veel soldaten heimelijk de stad in, overdag en ’s nachts. Dat gebeurde buiten medeweten en tegen de wil van de gezamenlijke burgers.
Een verzoek om in Sneek te blijven
Intussen begon het te dooien. Focx vroeg Bocke Harincxma, Low Donya en het gerecht en de raad van Sneek of hij met alle soldaten in de stad mocht verblijven. Zij zouden blijven totdat het ijs hard werd of helemaal wegdooide, zodat zij Bolsward konden aanvallen.
Kapiteins en soldaten zwoeren dat zij:
- de burgers geen overlast zouden bezorgen;
- hun eigen vertering zouden betalen;
- weer zouden vertrekken zodra de burgers dat wilden.
Met die woorden kregen zij toestemming. Op 17 december werden zij in Sneek binnengelaten, tot grote schade en verderf van de stad en alle omliggende landen. Toch gebeurde dit tegen de toestemming en wil van de meeste burgers.
Dit is nochtans geschiedt teghen consent ende wille meestendeel van die burgeren.
Over het ijs naar Leeuwarden
In de nacht vóór oudejaarsavond trokken de soldaten heimelijk uit Sneek over het ijs naar Leeuwarden. Zij hadden bruggen, ladders en ander gereedschap mee om de stad te veroveren. Bij de galg maakten zij zich voor de aanval gereed. Toen sloeg het weer plotseling om: het werd vuil en razend weer. De soldaten verkleumden en verstijfden van de kou en durfden de stad niet te bestormen.
De bruggen en ladders zijn te kort
Ook was het ijs in de stadsgracht opengehakt. Hun bruggen en ladders waren te kort om over de opengehakte stukken te komen. De soldaten werden bang, staken een molenaarswoning in brand en keerden beschaamd naar Sneek terug.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 234-235 (PDF-bladzijden 245-246).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Vanaf Doe Boolsuerder vernaemen op blz. 234 tot het einde van de terugtocht bovenaan blz. 235, vóór de jaarzin 1496. De gehele kloosterbrand, toelating in Sneek en mislukte aanval zijn opgenomen.
- Oldeklooster en Oegheclooster zijn twee verschillende bronbenamingen en niet samengevoegd. Kerk en meeste goederen, schijnonderhandelingen, binnenkomende kapiteins/soldaten en herbergiers die voor eigen voordeel overdag en ’s nachts helpen zijn behouden. Worps kwalificatie lichte burgers is als lichtvaardige burgers weergegeven.
- Dooi, alle aangeschreven bestuurders, wachten op hard ijs of geheel open water, doel Bolsward, eigen vertering, geen overlast, vertrek op verzoek, 17 december, schade en verzet van de meerderheid zijn volledig behouden. Het gele citaat is de volledige oorspronkelijke zin over die meerderheid, met witruimte genormaliseerd en foutieve spaties in en de en meesten deel hersteld.
- Nacht vóór oudejaarsavond is letterlijk naar de formulering van de kroniek behouden zonder nieuwe kalendernacht vast te leggen. Bruggen, ladders en overige instrumenten, galg, omslag van het weer, kou/verkleuming, niet durven bestormen, opengehakte gracht, te korte hulpmiddelen, brand molenaarswoning en beschaamde terugkeer zijn niet ingekort.
- De exacte betekenis van nacht voor Nye jaers avondt en de identificatie van beide kloosterbenamingen zijn niet aan een onafhankelijke bron getoetst; deze bronvraag blijft onopgelost. Geen exacte locatie van galg of molenaarswoning op de kaart bedacht.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
Foutieve spaties in het oorspronkelijke citaat zijn aan de vergrote druk getoetst en hersteld: en de naar ende en meesten deel naar meestendeel. De historische woorden zijn verder behouden.
De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.