Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
In Koudum komen op 21 juli 1504 vier mannen om het leven wanneer zij achter elkaar afdalen in een diepe waterput.
Een emmer valt in een diepe put
Op de dag voor het feest van Maria Magdalena, 21 juli 1504, gebeurde in Koudum iets wonderlijks. Bij het huis van Hertman Galis liet een jonge man een emmer in een diepe put vallen.
De man zette een ladder in de put en klom naar beneden om de emmer terug te halen. Toen hij onderin kwam, viel hij van de ladder en bleef dood liggen. Andere mannen, die vlakbij waren en zagen wat er overdag gebeurde, kwamen onmiddellijk helpen.
Een van hen klom de ladder af. Hij was ongeveer een tot anderhalve vadem diep toen ook hij naar beneden viel en kort daarop stierf. Een derde en een vierde man probeerden hetzelfde. Zij vielen eveneens van de ladder en stierven.
Twee mannen worden met touwen gered
Alle mannen en vrouwen die in het dorp woonden kwamen bij de put kijken. Niemand durfde er nog zomaar in te klimmen. Twee mannen wilden toch uitzoeken wat er aan de hand was. Zij lieten ieder een lang touw om hun middel binden voordat zij afdaalden.
Plaatsen in de 16de eeuw
Op een diepte van acht of negen voet vielen zij allebei van de ladder. De mensen boven haalden hen onmiddellijk met de touwen omhoog. Daardoor kwamen de mannen weer bij bewustzijn en bleven zij in leven.
De hond sterft en de kaars dooft
Om nog verder te onderzoeken wat er onder in de put gebeurde, lieten de aanwezigen een hond aan een touw zakken. Het dier stierf direct. Daarna lieten zij een lantaarn met een brandende kaars aan een touw naar beneden. De vlam ging meteen uit.
Dagelijks leven en beroepen
De vier overleden mannen werden met haken uit de put gehaald. Op Maria Magdalenadag, 22 juli, werden zij begraven. De put werd daarna dichtgegooid.
Iets dergelijks was in 1488 bij Haskerdijken gebeurd.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
De kronieken van Worp
Beelden bij de kroniek
Mogelijke verklaring
Een tekort aan zuurstof of ophoping van verstikkende gassen in de diepe put zou de gebeurtenissen kunnen verklaren. De kroniek geeft geen verklaring voor de oorzaak. De verklaring is een moderne mogelijkheid, geen bronfeit.
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, uitgegeven door het Friesch Genootschap, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 67-68 (PDF-bladzijden 80-81).
Online kronieken, dagboeken en brieven.
- Maria Magdalenavond betekent hier de dag vóór de feestdag. De tekst zegt uitdrukkelijk dat het ongeval bij daglicht gebeurde; daarom is geen avondlijk tijdstip toegevoegd. De in de hertaling genoemde kalenderdagen zijn 21 en 22 juli.
- De kroniek noemt geen doodsoorzaak. De mogelijke verklaring over zuurstof of gas in deze kolom is een moderne mogelijkheid en geen mededeling uit het ooggetuigenrelaas. De putdiepten, twee geredde mannen, hond, lantaarn, vier slachtoffers en vergelijking met Haskerdijken in 1488 zijn behouden.