Reinder-om en Sjouk-moei: oude schuitevaarders in Drachten
Bearn Lap schreef een gedicht over twee oude mensen die hij Reinder-om en Sjouk-moei noemde. Hij noemde hen "oude schuitevaarders" die lang in Drachten hadden gewoond. Het was geen algemeen verhaal over ouderdom: Lap beschreef een paar dat hij zelf kende en waarvan het overlijden hem zo bijzonder voorkwam dat hij het voor later wilde vastleggen.
Veer rond 1850.
Wat Bearn Lap zich herinnerde
Volgens Lap waren Reinder en Sjouk bij hun huwelijk samen veertig jaar oud en verschilden zij maar drie weken in leeftijd. Hij schreef dat hun huwelijk vijfentwintig jaar duurde. Toen Reinder stierf, werd hij begraven. Drie weken later overleed volgens Lap ook Sjouk. Hij vond het vooral opmerkelijk dat beiden op dezelfde dag van de week naar het graf werden gedragen.
Lap keek ook naar hun kinderen. Hij meende dat de oudste dochter bij de begrafenis 73 jaar was en dat ook andere kinderen een hoge leeftijd hadden bereikt. Reinder en Sjouk werden volgens zijn gedicht begraven op het kerkhof van Noorder-Drachten.
"Dat is hetgeen ik heb gezien / In Dragten van deez oude lien."
In modern Nederlands: Dit is wat ik in Drachten zelf van deze oude mensen heb meegemaakt.
Lap schreef dat hij het voorval zeldzaam vond en het daarom in een gedicht bewaarde, zodat het ook jaren later nog herinnerd kon worden.
Waarschijnlijk Reinder Hendricks en Sjouckjen Alles
De Drachtster onderzoeker Klaas J. Bekkema probeerde het paar later in kerkelijke en belastingregisters terug te vinden. Hij dacht dat het waarschijnlijk ging om Reinder Hendricks en Sjouckjen Alles, die op 30 mei 1697 in Drachten trouwden en allebei uit Drachten kwamen. Van dit echtpaar zijn acht dopen van kinderen tussen 1698 en 1719 gevonden.
In de volkstelling van 1744 woonde Reinder in Noorder-Drachten. De quotisatie van 1749 noemt hem schipper en "sober in staat": hij behoorde dus niet tot de welgestelde inwoners. Vanaf 1751 werd genoteerd dat hij "in schuite" woonde. In 1760 verschijnt hij weer in Noorder-Drachten en werd hij gealimenteerd, wat betekent dat de hervormde armenzorg hem onderhield.
Bekkema plaatste Reinders overlijden tussen 1765 en 1766. Als deze identificatie klopt, gaat Laps gedicht dus over een oude schipper die een deel van zijn leven op een schuit woonde en op latere leeftijd afhankelijk werd van armenzorg.
Niet alle gegevens passen bij elkaar
De identificatie door Bekkema is aannemelijk, maar niet bewezen. Bovendien wijken enkele gegevens uit Laps gedicht af van de registers:
- Lap schreef dat het huwelijk vijfentwintig jaar duurde. Reinder Hendricks en Sjouckjen Alles trouwden al in 1697, veel langer voor het vermoedelijke overlijden in de jaren 1760.
- Lap gaf de oudste dochter een leeftijd van 73 jaar. Bekkema berekende dat de oudste toen nog levende dochter Bontje in 1766 ongeveer 62 jaar was.
- Bekkema merkte op dat in het handschrift bij de leeftijd van de dochter eerder 62 zou hebben gestaan en dat dit later in 73 was veranderd.
Daarom is het veiliger Reinder Hendricks en Sjouckjen Alles als waarschijnlijke, niet als zekere identificatie van Reinder-om en Sjouk-moei te behandelen.
Het Noorder kerkhof
De huidige Noorderbegraafplaats aan de Stationsweg ligt op de plaats van de oude kerk en het kerkhof van Noorder-Drachten. De kerk werd in 1743 afgebroken. Het kerkhof bleef bestaan en is nog altijd in gebruik. De bewaard gebleven grafstenen zijn jonger dan de tijd van Reinder en Sjouk.
Meer van Bearn Lap
Bearn Lap over Drachten, zijn leven, reizen en gevangenschap
Bearn Lap denkt terug aan zijn eerste schooljaren
Bearn Lap als jonge turfkruier in het Drachtster veen
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.