Hollum in de 16de eeuw
Op 20 maart 1558 liet de heer van Ameland bewoners naar Hollum roepen. Zij moesten mannen kiezen die de omstandigheden van de gemeenschap konden toelichten. Vijf dagen later kwamen de afgevaardigden naar het huis van Suijck Sappesz. Secretaris Johan van Gyelder en pastoor Arnt Jans waren aanwezig. De reden voor het besluit was dat zeerovers volgens de heer dagelijks langs het eiland voeren. Het register somt daarna per huis de wapens op die vóór mei beschikbaar moesten zijn.
Graanverwerking rond 1550.
Een naam in de lijst
Aucke, weduwe van de smid Kempe, staat met een halve haak, een hellebaard en een degen in de lijst. De halve haak was een vroeg vuurwapen. Ook kleermakers, schoenmakers, kuipers en een touwslager komen voor. De lijst zegt wat bij hun huis moest worden gehouden; zij bewijst niet dat Aucke persoonlijk met drie wapens ten strijde trok. Bij een eerste overtreding zou één gouden gulden boete volgen, daarna twee. De wapenplicht van 1558 bevat meer namen en aantallen.
De geuzen bereiken het eiland
In september 1569 namen geuzen Ameland tijdelijk in. Het slot in Ballum werd geplunderd. Een latere dorpsgeschiedenis spreekt ook over een beeldenstorm in de kerk van Hollum; over aard en omvang van de beschadiging zijn de berichten minder zeker. De geuzen wilden vanaf de eilanden ook graanschepen uit de Oostzee onderscheppen. In september 1570 volgde opnieuw een aanval waarbij vermogende inwoners voor losgeld werden vastgehouden.
Scheepvaart rond 1571.
Op 27 juni 1571 haalden mannen van Jelmer Jelmers rentmeester Jan van Gelder uit zijn huis in Ballum. De latere navertelling laat de groep daarna naar Hollum trekken, waar een schip klaar lag en zijn vrouw Trijn met anderen over vrijlating sprak. Dat laatste, gedetailleerde verloop staat in een artikel uit 1874, niet in het Amelander wapenregister uit 1558. De gijzeling in Ballum behandelt beide bronlagen afzonderlijk.
Markt rond 1550.
Wat is nog zichtbaar?
- De oudere kern en straten van Hollum.
- De kerkplaats; het huidige gebouw vertelt niet vanzelf wat in 1569 precies is beschadigd.
- De afstand van Ballum naar de westelijke kust waar de geuzen volgens de latere navertelling heen gingen.
Hollum: overzicht verbindt dit verhaal met wonen en werken in het dorp.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.