Toen en Toen ..
ZoekenHet verhaal van Friesland

Hollum: wonen tussen land, zee en Wad

Hollum lag aan het westelijke deel van Ameland. Huishoudens combineerden akkers en vee met visserij, ambacht en werk op zee. De wapenlijst van 1558 noemt kleermakers, schoenmakers, een smid en weduwen naast boeren. Niet ieder huis had dezelfde middelen: aan Aucke, weduwe van smid Kempe, werden een halve haak, hellebaard en degen toegewezen. Hollum in de 16de eeuw volgt de namen en de aanval van de geuzen.

Hollum in de 16de eeuw

Graanverwerking rond 1550.

Graanverwerking rond 1550.

Land, huizen en vertrekken

Ook wanneer mannen maanden op handels- of walvisschepen voeren, bleef werk aan wal doorgaan. Gezinnen verzorgden vee, hooi, voedsel en woning. De Hollumer Mieden waren gezamenlijk gebruikte graslanden. Het verdelen van stukken grond en het onderhoud van waterkeringen vroegen afspraken tussen boeren. Aan de dorpse straten staan huizen van zeevarenden; hun bouw en inrichting verschilden van die van een klein boerengezin.

In 1751 bouwde de rustende walvisvaartcommandeur Pieter Cornelis Sorgdrager een huis met onder meer twee bedsteden in de oostkamer en een spijskast. Zijn zoon Cornelis Pieter werd winkelier en doopsgezind voorganger. Hij hield van 1779 tot 1826 een dagboek bij, met berichten over bezoekers, arbeid, geloof en strandingen. Hollum in de 18de eeuw brengt die aantekeningen bij het dorp terug.

Hollum in de 18de eeuw

Zuivelbereiding rond 1715.

Zuivelbereiding rond 1715.

Een dorp bij strandingen en storm

Bij een stranding kwamen scheepslui en goederen aan land, soms ook doden. In november 1799 noteerde Sorgdrager hoe na de ondergang van De Valk overlevenden werden verzorgd en aangespoelde mensen werden begraven. In 1824 schreef hij opnieuw over een schip bij Ballum. In 1825 bereikte het zeewater huizen en waterputten op Ameland. Hollum in de 19de eeuw gaat verder met redding, dijken en dorpswerk.

Hollum in de 19de eeuw

Landbouw rond 1700.

Landbouw rond 1700.

Wat is nog zichtbaar?

  • Het voormalige woonhuis van de familie Sorgdrager, nu museum aan de Oosterlaan.
  • De oudere dorpsstraten, commandeurshuizen en grafstenen van zeevarenden.
  • De kust en de routes naar de andere Amelander dorpen.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.