Hallum: terp, landbouw en reizen over de klei
Hallum is een oud terpdorp in het noorden van Friesland. Rond kerk en terp ontstond een dorp met boerderijen, ambachtslieden, herbergen en kleine woningen. Het nabijgelegen klooster Mariëngaarde had eeuwenlang grond en invloed in de omgeving.
Rond 1650 kwamen aan de zuidwestkant een haven en trekvaart. Op de kaart van 1682 staat al bebouwing bij de haven. Midden 18de eeuw werd Hallum een “groot en volkrijk” dorp genoemd; veel bewoners werkten toen ook in ambachten, vervoer en handel. De verbindingen liepen onder meer naar Stiens en Leeuwarden.
Dorpsleven rond 1710.
Een vroedvrouw die door weer en wind reisde
Een van de best bewaarde stemmen uit Hallum is die van Catharina Geertruida Schrader. Na de dood van haar man in 1692 bleef zij met zes jonge kinderen achter. In januari 1693 begon zij in Hallum als vroedvrouw. Haar notitieboek beschrijft bevallingen, nachtelijke reizen, angst, uitputting en opluchting.
Catharina Schrader in Hallum, 1693–1695
Hallum rond 1710.
De kerk veranderde voortdurend
De kerk bevat nog middeleeuws muurwerk, een klok uit 1542 en een tweede klok uit 1648. De oude toren stortte in 1804 in en werd in 1805–1806 herbouwd. In 1810–1811 kwam er een orgel; in 1871 werd dat uitgebreid.
Kraamzorg rond 1770.
Hallum door de ogen van bewoners
Hallum heeft twee uitzonderlijke persoonlijke bronnen. Vroedvrouw Catharina Schrader begon hier in 1693 haar werk en noteerde bevallingen en zware reizen. Bijna een eeuw later schreef koopman Foppe Epkes op hoe de alarmklokken van september 1787 hem uiteindelijk naar het gewapende Stiens brachten.
Leeuwarden dichtbij
De haven en trekvaart verbonden Hallum met Stiens en verder met Leeuwarden. Voor markt, handel, bestuur en specialistisch werk bleef de hoofdstad een belangrijke bestemming.
Wat is nog zichtbaar?
- De kerk met middeleeuws muurwerk.
- De klokken uit 1542 en 1648.
- De toren uit 1805–1806.
- Het orgel uit 1810–1811, later uitgebreid.
- Het landschap richting het voormalige klooster Mariëngaarde.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.