Vrouwenparochie in de 16de eeuw
Na de bedijking van Het Bildt in 1505 ontstond aan de Middelweg een nieuwe nederzetting. De plaats heette aanvankelijk Kijfhoek. Boerderijen en huizen stonden langs de rechte weg en de nieuw aangelegde kavelsloten. Het was geen oud terpdorp, maar een dorp dat samen met de polder groeide.
Graanverwerking rond 1550.
1511: een houten kerk
In 1511 stond er al een houten kerk. De parochie was gewijd aan Onze Lieve Vrouw. De kerkelijke organisatie van het jonge poldergebied was nog in ontwikkeling; vóór de bedijking vielen bewoners van het gebied kerkelijk onder Stiens en Beetgum.
1526–1532: geld voor een stenen kerk
In 1526 meldden vertegenwoordigers van Het Bildt dat de houten kerken bouwvallig waren en dat de bevolking niet genoeg middelen had om kerk en geestelijkheid goed te onderhouden. Met financiële hulp van keizer Karel V werd in Vrouwenparochie tussen 1526 en 1532 een stenen kerk gebouwd.
Herberg rond 1550.
Boeren, pachters en bewapening
De monsterlijst van Het Bildt uit 1552 registreerde de huishoudens die bij een oproep wapens moesten tonen. In de polder kwamen spiesen, hellebaarden, vuurwapens, zwaarden, harnassen en ringkragen voor. De lijst geldt voor het hele Bildt; bewapende huishoudens uit de polder konden bij een oproep worden gemonsterd.
De monsterlijst van Het Bildt uit 1552 is vrij online beschikbaar.
Kerk rond 1550.
1552: boeren verschijnen bij de wapenschouw
Bij de Friese wapenschouw van 1552 moesten ook weerbare gezinshoofden uit Het Bildt verschijnen. Veel van hen waren boeren. Zo staat Douwe Piebes, boer in de Zuidhoek onder Vrouwenparochie, met een vuurwapen in de lijst. De controle maakte voor bewoners zichtbaar dat zij niet alleen pachter of landbouwer waren, maar in oorlogstijd ook voor verdediging konden worden aangesproken. Hoe de Friese wapenschouw van 1552 werkte.
Hoe de Friese wapenschouw van 1552 werkte
1570: de Allerheiligenvloed breekt door de Bildtdijk
In de nacht van 1 november 1570 zorgden springtij en storm voor zware dijkbreuken langs de Friese kust, ook in Het Bildt. Koster en schoolmeester Jan Jansz maakte daarna een vogelvluchtkaart waarop de beschadigde Bildtdijk en de boerderijen van pachters stonden. De rentmeester kon zo zien waar schade was en welke bewoners vergoeding vroegen. Op die kaart staat Vrouwenparochie ook als Kijfhoek aangeduid.
Wat is nog zichtbaar?
- De rechte Middelweg waaraan Vrouwenparochie ontstond.
- De parochieplaats rond de huidige kerk.
- Het patroon van lange kavels en sloten in Het Bildt.
1516: Het Bildt had nog geen eigen galg
Het Bildt was pas in 1505 definitief ingedijkt en had in de voorafgaande middeleeuwen nog geen eigen grietenijgalg. In 1516 werd een man die twintig koeien op het Bildt had helpen stelen naar Dijkshorne bij Beetgum gebracht en daar opgehangen. J.A. Mol acht het waarschijnlijk dat daarvoor de oude galg van Menaldumadeel werd gebruikt. Voor Vrouwenparochie zelf is uit deze vroege periode geen afzonderlijke galgplaats bekend.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.