Oldeouwer in de 16de eeuw
Oldeouwer was in de 16de eeuw een agrarisch dorp tussen lage graslanden, water en het Tjeukemeer. De kerk bezat land en inkomsten. De Reformatie veranderde na 1580 het officiële kerkelijke leven, maar de geloofskeuze van inwoners liep uiteen.
1543: wat bezat de pastoor?
In de Beneficiaalboeken staat dat de pastoor van Oldeouwer onder meer 27 pondematen land en vier lopen zaailand bezat. Verder worden hooilanden en percelen langs oude wegen en waterlopen genoemd. Een pondemaat was een Friese oppervlaktemaat van ongeveer 0,37 hectare.
Hertaling van een passage uit 1543
Een stuk kerkland was aan de pastorie gegeven om brood en wijn voor de kerk te bekostigen. De opsteller vroeg de grietman erop toe te zien dat dit land weer werkelijk ten goede kwam aan de pastorie.
Achter deze administratieve opsomming zat het dagelijks werk van boeren die kerkland huurden, hooiden, vee hielden en pacht betaalden.
Veer rond 1550.
1580: de officiële breuk
Op 31 maart 1580 werd de katholieke eredienst in Friesland verboden. Kerkelijke ambten en goederen kwamen onder nieuw bestuur. Voor Oldeouwer is geen aanwijzing gevonden voor een plaatselijk oproer of mishandeling van de priester. Dat betekent niet dat de verandering voor iedereen vrijwillig was: de katholieke eredienst mocht niet worden voortgezet.
Eén familie, twee keuzes
De Assema’s vormden een invloedrijke familie in en rond Oldeouwer. Genealogisch onderzoek wijst erop dat de oudere familietak rond 1580 gereformeerd werd. De jongere tak op Assemastate bleef daarentegen grotendeels rooms-katholiek. De Reformatie liep dus zelfs binnen één familie niet langs één rechte lijn.
Hoe de Reformatie in Friesland in 1580 werd doorgevoerd.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.