Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Oostermeer 1806 - Het schaap van Jacob Andries ligt dood naast het erf

Op 19 maart 1806 stond het kleine bijgebouw naast de schuur van Jacob Andries open. Een van de drie schapen ontbrak. De arbeider, de eigenaar en diens zoon verklaarden afzonderlijk over de opengebroken deur en het dode schaap.

Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.
Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.

Jan Sjoerds - verklaring

Jan Sjoerds (in modern Nederlands)

Jan Sjoerds, arbeider in Oostermeer, in zijn vierentwintigste levensjaar, verklaarde na oproeping, beëdiging en ondervraging dat hij op de 19 e van deze maand omstreeks vijf uur 's morgens bij Jacob Andries kwam. Jacob was huisman onder Oostermeer en de getuige werkte bij hem als arbeider. Hij zag dat het kleine bijgebouw naast de schuur openstond.

Hij ging meteen naar het achterhuis en zei tegen Andries Jacobs, de zoon van Jacob Andries die daar was, dat de deur van het bijgebouw openstond. Andries ging er meteen heen en ontdekte dat een wit schaap ontbrak. Er hadden de vorige avond drie schapen in gestaan.

Intussen ging de getuige naar het vermiste schaap zoeken. Hij vond het op de weg naast het erf van Jacob Andries. De hals was doorgesneden.

Hij kon niet zeggen wie die misdaad had gepleegd. Na duidelijke voorlezing ondertekende hij zijn verklaring te Bergum op 20 maart 1806.

Een vrouw bij het hooien rond 1800.
Een vrouw bij het hooien rond 1800.

Jacob Andries - verklaring

Jacob Andries (in modern Nederlands)

Jacob Andries, huisman wonend onder Oostermeer, in zijn vijfenzestigste levensjaar, verklaarde na oproeping, beëdiging en ondervraging dat zijn zoon Andries Jacobs op de 19 e van deze maand tussen vijf en zes uur 's morgens bij hem kwam toen hij nog in bed lag. Zijn zoon zei dat er een schaap uit het kleine bijgebouw naast de schuur ontbrak en dat het gebouwtje was opengebroken. De getuige stond op en trof dat zelf ook zo aan.

Bij verder onderzoek vond hij het vermiste schaap op de weg bij de hoek van zijn tuin. De hals was doorgesneden. Hij kon niet zeggen wie dat had gedaan.

Na duidelijke voorlezing ondertekende hij zijn verklaring te Bergum op 20 maart 1806.

Andries Jacobs - verklaring

Andries Jacobs (in modern Nederlands)

Andries Jacobs, zoon van Jacob Andries, huisman onder Oostermeer, woonde bij zijn vader. Hij was in zijn negenendertigste levensjaar. Na oproeping, beëdiging en ondervraging verklaarde hij dat op de 19 e van deze maand tussen vijf en zes uur 's morgens Jan Sjoerds, arbeider bij zijn vader, bij hem binnenkwam.

Jan zei dat de deur van het kleine bijgebouw openstond. De getuige ging toen meteen naar buiten en trof dat zelf ook zo aan. De deur was met geweld opengeslagen, hoewel hij die de vorige avond op slot had gedaan.

Het slot was afgebroken en bij de deur op de grond gegooid. Hij ontdekte dat één wit schaap van de drie die in het bijgebouw hadden gestaan ontbrak. Bij onderzoek vond hij het op de weg bij de hoek van zijn vaders tuin.

De hals was doorgesneden. Hij kon niet zeggen wie de misdaad had gepleegd. Na duidelijke voorlezing ondertekende hij zijn verklaring te Bergum op 23 maart 1806.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Werk op het boerenland rond 1770.
Werk op het boerenland rond 1770.
Een bedstede rond 1800.
Een bedstede rond 1800.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een huishouden in een dorp rond 1800.
Een huishouden in een dorp rond 1800.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een kerkinterieur rond 1797.

Over de weergave van de verklaringen

Geel: de volledige historische transcriptie van iedere verklaring. Wit: de volledige hertaling van diezelfde verklaring. De stukken zijn door het gerecht in de derde persoon vastgelegd. Die vorm is behouden; er is geen ik-verslag van gemaakt. Vierkante haken duiden transcriptieaantekeningen en onzekere lezingen aan. Er zijn geen geuren, waarnemingen of gevoelens toegevoegd die niet in de verklaring staan.

Koppen en afsluitingen van de stukken

Kop informatie - scan 447

Informatien genomen bij mij [P.C.?] van Sminia Drost van Tietjerksteradeel in dezen Commissaris om te Strekken na behoren.

Getuigenverklaringen opgenomen door mij, Van Sminia, drost van Tietjerksteradeel, hiervoor commissaris, om naar behoren te dienen.

Slotprotocol - scan 449

Aldus gedeponeerd voor ons ondergeschrevene Commissaris en Secretaris den 20 en 23 Maart 1806. [handtekeningen: Sminia; J:W:B:Erasmius?]

Aldus verklaard voor de ondergetekende commissaris en secretaris op 20 en 23 maart 1806. [Twee handtekeningen.]

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bataafse en Franse tijd

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-21-D07, scanbladen 447, 448, 449. 3 afzonderlijke verklaringen/verhoren.

Verantwoording

Jan Sjoerds is in zijn 24ste levensjaar, Jacob Andries in zijn 65ste en Andries Jacobs in zijn 39ste. Zij zijn dus 23, 64 en 38 jaar. De kantlijn over een stukje touw bij de hals is niet volledig leesbaar. Jan en Jacob verklaren op 20 maart; Andries op 23 maart. Er stonden in totaal drie schapen in het gebouwtje.