Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

1737-1849: mensen die in meerdere verklaringen terugkomen

Getuigen, benadeelden en verdachten verschijnen soms op verschillende momenten in de informatieboeken. Deze vergelijking maakt de verbanden zichtbaar en houdt waarnemingen, beschuldigingen en uitspraken uit elkaar.

Bergum rond 1790, illustratieve reconstructie
Bergum rond 1790, illustratieve reconstructie.

Allert Pytters: van Hooggeesten naar Het Zwartkruis

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon: In 1771 staat Allert in zijn 27ste of 28ste levensjaar; in 1795 noemt de kastelein zich 51 jaar. Naam, streek en leeftijd sluiten nauw op elkaar aan. De koppeling volgt ook de door de samensteller opgegeven identificatie. Een geboorte- of huwelijksinschrijving is in deze ronde niet opnieuw onderzocht. Zijn rol verandert van aangever na een inbraak naar getuige bij de herberg.

Doetje Jans en haar overleden man Eebe Dids

Waarschijnlijk dezelfde persoon: Doetje is in 1771 54 jaar en in maart 1781 ruim 63. Beide verklaringen noemen haar als weduwe van Eebe Dids; de naam van haar man is in de verklaring van 1781 onzeker gelezen. De streek en de leeftijd ondersteunen de koppeling.

Antje Alderts en Hattum Joukes Kuipers

Dezelfde personen volgens de familie- en aktegegevens op deze pagina’s: Antje wordt in 1795 genoemd als zestienjarige dochter van de kastelein. In 1811 en 1822 verschijnen Antje Alderts en Hattum Joukes, later Kuipers, als echtgenoten aan de Zomerweg. De boedelstukken uit 1849 noemen hetzelfde echtpaar; de bezitsbeschrijving noemt bovendien Antjes ouders Aldert Pieters en Joukje Martens. Hattum Joukes Kuipers wordt niet gelijkgesteld aan Hattum Alberts uit de andere familie.

Het gezin van Albert Hattums en Antje Martens

Familieverband; herkenningen verschillen in zekerheid: De roggeverklaringen noemen Marten en Klaas als zonen van Albert Hattums. De familiepagina brengt hen met de latere broers Alberts in verband. Janke Jans hield bij haar herkenning uitdrukkelijk een voorbehoud. De roggeverklaringen zijn gedateerd in 1787, ondanks 1795 in de bestandsnaam. Zij mogen niet zonder nader dossierbewijs worden samengevoegd met de afzonderlijk genoemde vrijspraak van september 1795. Hattum Alberts uit Veenwoudsterwal in de herbergzaak past bij dit gezin; niet iedere aanwezige met de naam Alberts is daarom een broer.

Rinse Oenes in verschillende onderzoeken

Dezelfde verdachte: De verhoren noemen Rinse als zoon van Oene Jans uit Kuikhorne en sluiten op elkaar aan op 11, 12 en 13 juni 1805. Het gaat om een oorijzer, een mes met schede en een wetter, een slijpsteen. Rinse ontkent de diefstallen en zegt voorwerpen te hebben gevonden. Sijmke kan de getoonde slijpsteen niet als haar eigendom identificeren. Verband tussen onderzoeken is geen bewijs van schuld.

Melle Walters en zijn bedrijf in Suameer

Waarschijnlijk dezelfde boer: Naam, dorp en boerenbedrijf verbinden de verklaringen over een verwond paard, bijenkorven, een inbraak en geslachte schapen. De leeftijden zijn niet geheel consistent: in 1785 zijn 42ste levensjaar, in 1795 zijn 51ste en in december 1804 zijn 63ste. Daarom blijft de identificatie waarschijnlijk. De verschillende vermissingen vormen geen bewijs van één dader.

Melle Thomas, de jonge knecht

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon: In januari 1804 is Melle Thomas knecht bij Melle Walters en in zijn zestiende levensjaar; in december is hij daar opnieuw knecht en in zijn zeventiende levensjaar. Werkgever, naam en leeftijd sluiten op elkaar aan. Hij is in beide zaken een benadeelde of getuige, geen aangewezen dader.

Harmen Jelmers en vader Jelmer Harmens

Waarschijnlijk dezelfde personen: De verklaringen uit Suameer noemen Harmen Jelmers, in 1804 arbeider in zijn 33ste levensjaar, en zijn vader Jelmer Harmens. Harmen verschijnt ook bij de verdwenen voorschorten en bij het vinden van geslachte schapen. De vader-zoonrelatie in de hoenderzaak ondersteunt het verband; de rollen en gebeurtenissen blijven afzonderlijk.

Gerben Ybes, bakker in Oostermeer

Dezelfde centrale persoon in het samenhangende onderzoek: De verklaringen uit 1757-1759 noemen Gerben telkens als meesterbakker in Oostermeer. Onder anderen Harmanius Muldering, diens vrouw Jelttie Jacobs, Hans Jans en Sijtske Jans komen terug. In het dossier over Fooke Jans treedt Gerben zelf als benadeelde op. De marktzaak van 1760 noemt zijn huis, zonder hem daarmee tot verdachte te maken.

Fooke Jans in Oostermeer

Waarschijnlijk dezelfde persoon in meerdere zaken: De naam en het dorp keren terug bij de klachten van 1754-1759, de viskorven in 1759 en de schapenvellen in 1766. De gerechtelijke correspondentie verbindt Fooke uitdrukkelijk met de zaak van Gerben Ybes. De latere schapenzaak past geografisch, maar is hier niet met een burgerlijke of kerkelijke registratie aan dezelfde persoon vastgemaakt. Beschuldigingen en getuigenuitspraken blijven als zodanig herkenbaar.

Trijntje Jans, Hieronimus Eppinga en hun buren

Dezelfde huishoudens: Beide onderzoeken spelen in 1774 in de Rottevalle en noemen hetzelfde echtpaar en buurman, meesterkuiper Lammert Hendriks. Zijn vrouw komt met verschillende lezingen van haar naam voor, Sijtke Minderts en Sijtke Mennerts; haar leeftijd en echtgenoot sluiten aan. In april gaat het om water en stenen van buiten; in november om bedreigingen en betwist letsel binnen het huwelijk.

Maaike Johannes en Jan Pytters aan de Zomerweg

Zeer waarschijnlijk hetzelfde huishouden: Beide verklaringen uit 1772 noemen Maaike als vrouw van Jan Pytters aan de Zomerweg onder Bergum. In september mist zij goederen uit het achterhuis; in oktober gaat het om een overnachtende vreemdeling en zilveren gespen. Dit is geen koppeling met de andere Maaike Johannes die in 1805 als vrouw van Jan Olgerts wordt genoemd.

Willemkie Jans en Sipke Lieuwes op het Witveen

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon: In 1771 woont Willemkie bij Sipke Lieuwes op het Witveen en is zij in haar 42ste levensjaar. In januari 1772 noemt de verklaring dezelfde man en woonstreek en haar 43ste levensjaar. Het schort dat een boodschapper meekreeg en de latere inbraak blijven twee afzonderlijke zaken.

Rommert Sijmens onder Bergum

Waarschijnlijk dezelfde persoon: In 1772 is Rommert in zijn 54ste levensjaar; in 1781 schat hij zich in zijn 63ste of 64ste. De leeftijd sluit aan. De woonstreek is verschillend weergegeven als Leedstreek en Heidstreek. In de eerste zaak is hij benadeelde, in de tweede getuige. De naam van zijn vrouw en een oorspronkelijke registratie zouden de koppeling verder kunnen bevestigen.

Jan Jansen Koning in Eestrum

Zeer waarschijnlijk dezelfde veehouder: Dezelfde volledige naam en hetzelfde dorp komen in 1776 en 1778 terug. Eerst gaat het om de kist van zijn knecht, later om een dood gevonden koe. Hetzelfde boerenhuishouden is aannemelijk; er is geen aanwijzing dat beide gebeurtenissen dezelfde dader hadden.

Foppe Jans en Rones Reitsjes in Oostermeer

Foppe waarschijnlijk dezelfde; Rones met leeftijdsverschil: Foppe is in beide verklaringen uit 1771 en 1772 huisman of landbouwer in Oostermeer, in zijn veertigste levensjaar. Ook Rones keert terug, maar zijn leeftijd is eerst 45 en later ongeveer 40; dat verschil blijft staan. De vermissingen van 1771 bewijzen niet dat de in 1772 aangehouden Minne Harmens daarvoor verantwoordelijk was.

Uilkjen Johannes: verdachte en later benadeelde?

Mogelijk dezelfde persoon: In 1781 is Uilkjen ongeveer zestien en dochter van Johannes Douwes uit Suameer. In het onderzoek van 1787 is een Uilkjen Johannes in haar 23ste levensjaar vrouw van schipper Sjoerd Douwes in Bergum; Albert Johannes wordt haar broer genoemd. Naam en leeftijd zijn verenigbaar, maar de overgang naar dit huwelijk is hier niet met een huwelijksakte bevestigd. De vrouw van 1781 ontkent de beschuldiging.

Jacob Fookes in Bergum

Mogelijk dezelfde persoon: In 1757 is Jacob scheepstimmermansknecht in Bergum en in zijn 38ste levensjaar. In 1766 woont een Jacob Fookes aan de Lageweg en is hij in zijn 45ste levensjaar. Naam en plaats passen, maar de leeftijd loopt niet precies gelijk op en de tweede verklaring noemt geen beroep. Daarom blijft dit een mogelijke koppeling.

Ettje Lammerts in Oostermeer

Mogelijk dezelfde vrouw: De ongehuwde Ettje uit de verklaring van 1772 is ongeveer dertig jaar en woont in Oostermeer. In 1775 wordt Ettje Lammerts op het Witveen onder Oostermeer genoemd bij een overleden pasgeboren kind. De zeldzamere naam en streek maken een verband mogelijk; zonder aanvullende familiegegevens blijft het onzeker.

Gerrijt Martinus, bijgenaamd Soldaat

Dezelfde jongen in een reeks verklaringen: Gerrijt Martinus woont in Oostermeer, wordt bijgenaamd Soldaat en is bij zijn verhoor in zijn zestiende levensjaar. Hij vertelt over kou, honger en de druk van zijn vader Martinus Claases. Hessel Harmens vindt hem slapend; andere inwoners noemen hem als verdachte zonder de diefstal zelf te hebben gezien. De terugkerende verdenkingen mogen niet worden voorgesteld als bewezen daderschap in iedere zaak. Dit is een sterke kandidaat voor de herinnering aan een jongen die herhaaldelijk wordt beschuldigd.

Wytse Foekes: inbraken en een dreigbrief

Zeer waarschijnlijk dezelfde benadeelde: De verklaringen uit Oostermeer in 1737 en de brandbriefzaak uit 1738 noemen dezelfde Wytse Foekes. De eerste verklaringen beschrijven zijn huis, dochter en dienstmeid. Het latere dreigbriefje is een afzonderlijke gebeurtenis. Een vermoeden tegen Gerrijt Martinus in de eerdere verklaringen identificeert niet automatisch de schrijver van de brandbrief.

Jongens in meer dan één verklaring

  • Rinse Oenes komt in meerdere onderzoeken uit juni 1805 terug; zijn ontkenningen blijven staan.
  • Gerrit Alberts wordt als kind in verschillende zaken genoemd. De bestaande familie- en gevangenispagina’s onderscheiden vrijspraken en latere veroordelingen.
  • Gerrijt Sijmens uit Bergum wordt in 1766 tweemaal verhoord in hetzelfde onderzoek naar ijzerwerk. Dat zijn niet automatisch twee afzonderlijke strafzaken.
  • Melle Thomas komt tweemaal voor als jonge knecht en getuige of benadeelde. Hij is geen verdachte.

Naamgenoten en onzekere verbanden

  • Daniel en Romke Hattums worden in 1804 uitdrukkelijk broers genoemd. Een verwantschap met Albert Hattums of Hattum Joukes Kuipers is daarmee niet aangetoond.
  • De Antje Jans in Tietjerk (1769) wordt niet op naam alleen gelijkgesteld aan andere vrouwen met die naam.
  • Antje en Allert Jans, kinderen van Jan Hinnes en Grytje Wessels in 1781, zijn niet Antje Alderts en kastelein Allert Pytters.
  • Een gelijke naam als Jan Hendriks, Jacob Clases of Maaike Johannes is zonder passende verwanten, leeftijd of woonplek onvoldoende.
Een woning rond 1771, illustratieve reconstructie
Een woning rond 1771, illustratieve reconstructie.

Antje Lammerts, de moeder op de loterijavond

Antje is op 14 september 1791 34 jaar, vrouw van de afwezige Sipke Pytters in Hardegarijp. In januari 1793 is zij 36 en gescheiden vrouw van de uitlandige Sipke Pieters; Hidde is zes. Naam, partner, plaats en leeftijd ondersteunen de identificatie. Een latere genealogische uitwerking koppelt Sipke uit de Amsterdamse diefstalzaak aan haar echtgenoot; die gezinsrelatie staat niet in die verklaringen zelf. Antje is daar geen verdachte. De Antje uit de oorijzerzaak van 1787 blijft onzeker: haar genoemde vader Lammert Douwes wijkt af van de genealogische vadernaam.

Een latere genealogische uitwerking koppelt de Sipke uit de Amsterdamse diefstalverklaringen aan Antjes echtgenoot. Die gezinsrelatie staat niet in de verklaringen zelf. Antje wordt daarin niet beschuldigd.

Antje Lammerts en het verdwenen oorijzer

In oktober 1787 werd een Antje Lammerts, dochter van Lammert Douwes, verdacht van het wegnemen van Sijke Minnes’ oorijzer. Zij ontkende. Mogelijk is zij de Antje die later als vrouw van Sipke Pieters in Hardegarijp wordt genoemd, maar een gedeelde naam bewijst dat niet. De genoemde vader moet nog worden vergeleken met familie- en huwelijksgegevens. Deze verwijzing presenteert de vrouwen daarom niet als bewezen dezelfde persoon.

Nieuwe vergelijkingen: personen terugvinden in verschillende zaken

Een naam alleen is onvoldoende. Hieronder staan aanvullende vergelijkingen van leeftijd, woonplaats, beroep, partner en verwijzingen in de verklaringen. Verschillende verhoren binnen één onderzoek zijn geen afzonderlijke misdrijven. Beschuldigingen zijn geen bewezen daderschap.

Willem Tjallings, timmerman in Hardegarijp

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. In 1757 is hij meester-timmerman in Hardegarijp, in zijn 31ste levensjaar. In 1768 is hij er timmerman en molenmaker, in zijn 42ste. Het verschil van elf jaar past precies; beroep en dorp blijven gelijk. Zijn vrouw Geeske Douwes wordt in 1768 genoemd.

Martjen Brugts, weduwe van Harmen Rutgers

Dezelfde vrouw in samenhangende onderzoeken. In beide zaken heet zij Martjen Brugts, weduwe van Harmen Rutgers in Suameer. Het latere verhoor verwijst expliciet naar de verklaringen van december 1768 en januari 1769. De kaas van Romke Rienks en het onderzoek naar een gouden knoop en koralen zijn verschillende onderwerpen. Martjen ontkent betrokkenheid bij de diefstallen.

Sybren Wybrens in Eernewoude

Dezelfde ondervraagde man. De schuurzaak en de onderzoeken naar doeken en een houten nap spelen in mei 1804 in Eernewoude. Sybren is vrijgezel en in zijn 64ste levensjaar. Het verhoor van 19 mei behandelt de goederen gezamenlijk. Hij erkent het doorsnijden van een touw om op het hooi te slapen, maar spreekt andere beschuldigingen tegen. Dorpsgenoten geven ook karakteroordelen; die zijn geen vastgestelde feiten.

Gosse Hinnes, van benadeelde naar gerechtslid

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. Gosse is in 1782 huisman in Bergum, in zijn 35ste levensjaar. In 1796 woont hij in Bergum, is hij lid van het gerecht en in zijn 49ste levensjaar: veertien jaar later. In 1797 staat zijn naam bij de gerechtelijke attestatie. De leeftijden en plaats sluiten aan; zijn rol is niet telkens die van slachtoffer.

Auke Alles, herbergier in Hardegarijp

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. De loterijverklaringen, de aalzaak en het conflict bij Lutjegeest noemen dezelfde herbergier uit Hardegarijp. Hij is bij het verhoor in januari 1793 in zijn 33ste levensjaar en in april 1795 35 jaar. Plaats, beroep en leeftijd ondersteunen de identificatie. Hij verklaart soms over gasten, soms over eigen bezit en soms over een conflict waaraan hij deelnam.

Jan Sijmens Pel, distillateur in Suameer

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. In de zaak van 1759-1760 is Jan distillateur in Suameer, in zijn 42ste levensjaar. In december 1768 is hij daar distillateur in zijn 51ste levensjaar. De negen jaar sluiten aan. Hij is later aanwezig bij het gesprek over de kaas; de verwijzing in Martjens verhoor betreft diezelfde bijeenkomst, geen nieuwe diefstal door Jan.

Wijger Joukes onder Bergum

Waarschijnlijk dezelfde persoon. Wijger woont in 1755-1756 in Bergum en is in zijn 24ste levensjaar. Bij de vermiste bijbel uit december 1770, verhoord in 1771, is hij arbeider in Noordermeer onder Bergum en in zijn 39ste levensjaar. Leeftijd en streek passen. De eerste verklaring noemt zijn vrouw zonder naam; de tweede noemt Sijbrit. De buurman met dezelfde naam in 1782 is nog niet hiermee vereenzelvigd.

Pieter Jans uit Bergum en Bergumerdam

Mogelijk dezelfde persoon. In 1797 wordt Pieter Jans uit Bergum aangehouden na nachtelijk toezicht. In 1801 wordt een Pieter Jans uit Bergum als verkoper van voorschorten en een haarspit genoemd; in 1802 verdenken twee huisgenoten Pieter Jans van Bergumerdam na overnachtingen in hun schuur. Naam, streek en tijdsverloop passen, maar partner, vader en aansluitende leeftijden ontbreken. De drie mannen zijn daarom niet als bewezen één persoon samengevoegd.

Sible Bandert en de herberg bij Bergumerdam

Waarschijnlijk dezelfde herbergier. Sible wordt in 1766, 1769 en 1782 als herbergier of kastelein bij Bergumerdam genoemd. De schrijfwijzen Bandert, Bandere en Brandere verschillen. Hetzelfde beroep en dezelfde specifieke vestiging maken de koppeling aannemelijk; het is niet herberg Het Zwartkruis aan de Zomerweg.

Gerrijt Jans, buitengewoon gerechtsassistent

Waarschijnlijk dezelfde functionaris. In 1783 is Gerrijt buitengewoon assistent in Bergum en ruim vijftig jaar oud. In 1787 is hij er buitengewoon gerechtsassistent, in zijn 53ste of 54ste levensjaar. Beroep, plaats en globale leeftijd passen. Hij is niet de Gerrijt Jans uit Oudkerk die in december 1756 overleed, en evenmin zonder meer de wever en vader van Jan Gerrijts in Suameer.

Cornelis Sikkes bij Toutenburg en Hanenburg

Mogelijk dezelfde boer. In 1801 wordt Cornelis bij het Zwartewegsend genoemd, in 1803 als boer op Toutenburg onder Rijperkerk en in 1804 als de man die rondlopende schapen en een lam in zijn land bij Hanenburg dreef. De plaatsen liggen in dezelfde streek. De naam en agrarische context passen, maar er ontbreekt hier een vergelijking van leeftijd en partner; daarom blijft het een mogelijke koppeling. De aangifte uit 1798 noemt een huisman Cornelis Sikkes onder Rijperkerk, 42 jaar; dit is een aanvullend aanknopingspunt, geen sluitende partnervergelijking.

Rint Dirks uit Giekerk

Mogelijk dezelfde persoon. De aangever van 1773 is ongeveer 26 of 27 en woont in Giekerk. In 1801 doet een landbouwer Rint Dirks uit hetzelfde dorp aangifte van een verdwenen schaap. Het langere tijdsverloop is mogelijk, maar op de verhaalpagina van 1801 staat geen exact controleerbare leeftijd of partner vermeld. De naam alleen is onvoldoende voor een zekere identificatie.

Elte Pijtters, werkzaam bij de bakkerij

Mogelijk dezelfde persoon. Elte is in 1768 knecht bij een molenaar en bakker in Giekerk, ongeveer 34 à 35 jaar. In 1784 wordt Elte Pijtters, met onzekere naamlezing, meester-bakker en koopman in Oostermeer genoemd, in zijn 53ste levensjaar. Een verandering van werk en woonplaats is mogelijk; de leeftijden lopen niet precies gelijk. Zonder gezinsgegevens blijft dit een onderzoekskoppeling.

Rienk Warners en het huishouden op het Witveen

Waarschijnlijk hetzelfde gezin. In 1772 is Rienk Warners landbouwer op het Witveen en in zijn 62ste levensjaar. In 1790 wordt Geelke Jans daar weduwe van Rienk Warners genoemd, met zoon Bartelt Rienks en arbeider Sjoerd Jans. De naam, woonstreek en familiecontext passen. De Rienk uit 1772 hoeft voor deze koppeling in 1790 dus niet meer in leven te zijn.

Engelbertus Haselhoff, predikant in Oudkerk

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. In 1799 is Haselhoff predikant voor Oudkerk en Roodkerk en 72 jaar. In 1802 is hij predikant te Oudkerk en 75 jaar; zijn nicht Adriana Lich woont bij hem. Naam, ambt, plaats en drie jaar leeftijdsverschil sluiten precies aan. In beide onderzoeken miste hij zelf geen goederen; de goederenlijst van 1802 behoort aan zijn nicht.

Sake Rienks, boer in Noordermeer

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. Sake is in 1790 huisman in Noordermeer onder Bergum, in zijn 51ste levensjaar. In 1802 is hij daar boer, 62 jaar. Het verschil past precies. Beide keren gaat het om zijn schapen aan de Zomerweg. De timmerman Sake Rienks die in 1806 als vader van Eelkje wordt genoemd is zonder aanvullende gegevens niet hiermee gelijkgesteld.

Rijpke/Rypke Jacobs onder Hardegarijp

Waarschijnlijk dezelfde persoon. Rijpke is in november 1796 ongeveer veertig en woont onder Hardegarijp. Rypke is in december 1802 boer onder Hardegarijp en 45 jaar. Naamvariant, plaats en globale leeftijd zijn verenigbaar. De bijenkorven en het schaap betreffen afzonderlijke aangiften; er wordt geen gezamenlijke dader afgeleid.

Jan Hendriks, later dorprechter in Garijp

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon in deze drie zaken. De vrijgezel in Garijp is in 1798 in zijn 26ste levensjaar. De dorprechter van Garijp is in 1804 in zijn 32ste en in 1805 ongeveer 33. Leeftijd en dorp sluiten aan; in 1805 wordt Tjitske Douwes als zijn vrouw genoemd. De oudere Jan Hendriks uit Hardegarijp (31ste jaar in 1781, 50ste in 1796) en de 45-jarige huisman uit Ustrum in 1778 passen hier niet bij.

Freerk Sijbes/Sybes, boer bij Rijperkerk

Waarschijnlijk dezelfde persoon. De boer Freerk is in 1794 ongeveer 45 en in 1802 55 jaar; de opgaven lopen niet exact gelijk maar zijn globaal verenigbaar. In 1795 wordt een Freerk Sijbes als boer te Rijperkerk genoemd; de verklaring van 1801 noemt zijn vrouw Sieuwke Klaas. De voorvallen betreffen paarden, een gesprek onderweg, bedreigingen thuis en een schaap. De gelijknamige veenbaas onder Garijp in 1787 is niet zonder gezinsbewijs toegevoegd.

Geert Theunis/Teunes in Kuikhorne

Waarschijnlijk dezelfde boer. In 1797 is Geert boer in Kuikhorne onder Bergum en 52 jaar. De aangifte van 1799 noemt dezelfde naam, plaats en beroep, maar geeft opnieuw 52 jaar. Dat leeftijdsverschil is niet weggestreept. Hij tekent in 1799 als Geert Teunes. De goederen en tijdstippen betreffen twee verschillende vermissingen.

Deze mensen in andere verklaringen

Volg de genoemde personen en hun verwanten door de verklaringen. Op de themapagina staat welke identificaties waarschijnlijk zijn en welke onzeker blijven.

Het gezin van Albert Hattums en Antje Martens

De familiepagina vergelijkt de genoemde ouders en kinderen met andere verklaringen en strafzaken. Hattum Alberts en Hattum Joukes Kuipers zijn verschillende personen.

Bergum: Albert Hattums (1737 - 1807) Antje Martens

Bergum: Albert Hattums (1737 - 1807) Antje Martens

Tuchthuis 1800.

Reid Jans, huisman onder Bergum

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. In april 1784 is Reid Jans huisman aan de Zomerweg onder Bergum en ruim 36 jaar oud. In februari 1800 is hij huisman onder Bergum, 52 jaar oud. De zestien jaar tijdsverschil, leeftijd, plaats en beroep passen. Het gaat om verschillende aangiften: twee bijenkorven en een schaap. De verwijzing op de pagina over Tjebbe Rinses betreft de schaapzaak van Reid, geen derde aangifte van Reid.

Hare Van der Meer, chirurgijn in Oostermeer

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. Beide verhalen uit 1772 noemen Hare Van der Meer als meesterchirurgijn in Oostermeer. In het ene verzorgt hij Wolter Reiners na een schietongeval; in het andere mist hij zelf kleding en linnengoed. De kledingzaak vermeldt zijn dertigste levensjaar. Dezelfde volledige naam, plaats, hetzelfde beroep en hetzelfde jaar ondersteunen de identificatie.

Jan Gerrijts in Suameer: gelijke naam, botsende leeftijden

Deels hetzelfde onderzoek; persoonskoppeling over de jaren onzeker. In 1768 en 1769 wordt Jan uitdrukkelijk zoon van wever Gerrijt Jans in Suameer genoemd; deze passages horen bij samenhangende onderzoeken. De man uit 1768 schat zich echter op 23 tot 26 jaar. De Jan Gerrijts, bijgenaamd de Koekeman, uit de praamzaak van 1778 is ongeveer 25. Dat leeftijdsverschil past niet bij tien verstreken jaren. De verklaring over het gebroken slot uit 1771 geeft hier geen vader, partner of leeftijd om de aansluiting te bewijzen. De verhalen worden als vergelijkingsmateriaal verbonden; de drie tijdstippen vormen geen bewezen persoonsdossier. Ook de Jan bij Het Zwartkruis in 1795 en de naamgenoot onder Harkema Opeinde worden niet samengevoegd.

Allert Pytters: leeftijd en naamvarianten

In de afzonderlijke verklaring uit 1795 staat Allert als 51 jaar; het gecombineerde verslag geeft zijn 54ste levensjaar. De naamvormen Allert Pytters en Aldert Pieters worden binnen deze herberg- en gezinscontext verbonden, maar de leeftijdslezingen zijn niet eensluidend. Niet iedere andere Pieters of Pytters in de index hoort bij dit gezin.

Bintje Baukes/Boukes aan de Lageweg

Bintje Baukes/Boukes wordt in 1791 genoemd als vrouw van Jan Jans aan de Legeweg in Bergum, in 1803 als weduwe aan dezelfde weg met dochter Janke Jans, en in 1806 als weduwe van Jan Jans aan de Lageweg, in haar 63ste levensjaar. Naam, echtgenoot en adres ondersteunen zeer waarschijnlijk dezelfde vrouw. De verklaring van Antje gaat over een bezoek omstreeks Allerheiligen 1790. De vermissing na het verblijf van Rinske in 1803 en de boekzaak van 1806 zijn afzonderlijke zaken.

Vervolg in april 1806

Melle Walters, Harmen Jelmers, Bintje Baukes en Janke Jans komen terug in afzonderlijke zaken. De verschillen in de leeftijdslezingen van Melle blijven vermeld.

Tjitske Wijgers, Willem Liebbes en knecht Tjeerd

Zeer waarschijnlijk hetzelfde huishouden. De zaken uit 1804, november 1805 en april 1806 noemen Tjitske Wijgers als vrouw van Willem Liebbes/Liebes onder Bergum. Tjitske is in 1805 in haar 50ste en in 1806 in haar 51ste levensjaar. Tjeerd Sjoards/Sjoerds is in 1805 ongeveer zeventien en in 1806 mogelijk in zijn 18de levensjaar, in dienst bij hetzelfde gezin. Partner, plaats, leeftijd en werkgever ondersteunen de koppeling. De bijenkorfzaak en beide inbraken zijn afzonderlijke gebeurtenissen.

Sybren/Sijbren Rommerts en Tyttje/Tijttje Jans

Waarschijnlijk hetzelfde echtpaar. In 1803 wonen Sybren Rommerts en zijn vrouw Tyttje Jans op de Heidstreek onder Bergum; hij is in zijn 59ste levensjaar, zij ongeveer 55. In 1806 verklaren Sijbren Rommerts en zijn vrouw Tijttje Jans op de Bergumerheide; zijn leeftijd is mogelijk in het 61ste of 63ste levensjaar, zij is in haar 57ste. Namen, onderling huwelijk en plaats ondersteunen de identificatie; de leeftijden zijn benaderingen en deels onzeker. In 1803 zijn zij benadeelden na een overnachting, in 1806 kopers/getuigen bij teruggevonden ijzerwerk. De ijzerzaak speelt niet in Het Zwartkruis; alleen het eerdere verhaal bevat navraag bij die herberg.

Johannes Rienks op het Witveen: wol en een verdwenen schaap

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. Op 14 en 27 juni 1806 is Johannes Rienks huisman op het Witveen onder Oostermeer en in zijn 44ste levensjaar. Naam, plaats, beroep en leeftijd komen overeen. De eerste aangifte betreft afgeschoren wol van twee levende schapen. De tweede gaat over een ander voorval: een vermist wit schaap waarvan slachtresten zijn gevonden. De twee gebeurtenissen zijn niet tot één misdrijf gemaakt.

Sjouke Andries in Suameer: hout en bijenkorven

Mogelijk hetzelfde huishouden. In 1800 komt Sjouke Andries in Suameer voor bij een geschil over hout; Beertje Taekes verklaart dat jaar als zijn vrouw over verdwenen bijenkorven. De man uit 1806 heet eveneens Sjouke Andries, is huisman in Suameer en is 70 jaar oud. Naam, dorp en de bijenhouderij passen bij hetzelfde huishouden, maar in de nieuwe verklaring ontbreken een partner en aanvullende familiegegevens. Daarom blijft de aansluiting op 1800 mogelijk. De vermissingen zijn afzonderlijke gebeurtenissen en bewijzen geen gezamenlijke dader.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Illustratieve historische reconstructie
Een gerechtsdienaar rond 1715.
Illustratieve historische reconstructie
Een burgerwoning rond 1800.
Illustratieve historische reconstructie
Koken in een burgerwoning rond 1800.
Illustratieve historische reconstructie
Een notaris rond 1800.
Illustratieve historische reconstructie
Een bakkerij rond 1770.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Bronnen

Verantwoording

Deze vergelijking is redactioneel onderzoek op basis van de gepubliceerde verklaringen, transcripties en familiegegevens. Het is geen nieuwe verklaring van een getuige. Een gedeelde naam, plaats of leeftijd bewijst niet zelfstandig een identiteit. Originele handschriften en kerkelijke of burgerlijke registers zijn voor deze vergelijking niet opnieuw gelezen. Een verdenking is geen veroordeling. Verschillen en ontkenningen blijven bij de afzonderlijke verhalen staan.