Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Hardegarijp 1768: uit een werkplaats en een blauwe jas

Alle verhalen en verklaringen uit Hardegarijp

Begin oktober 1768 werden in Hardegarijp twee afzonderlijke vermissingen vastgelegd. De ene speelde in de timmerwerkplaats van Willem Tjallings en Geeske Douwes. De andere ging over de blauwe jas van Jan Jacobs.

Willem Tjallings

Willem Tjallings, meester timmerman en molenmaker te Hardegarijp, in zijn 42ste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigde dat hij afgelopen vrijdagmorgen, 30 september 1768, ontdekte dat uit zijn timmerwerkplaats, van de schaafbank en uit of van een tobbe, één grof en één laken waren gestolen:

  • een mannenhemd en een vrouwenhemd
  • vier kinderhemdjes
  • twee stukjes slopen met binnenwerk
  • een met figuur en een met Langte
  • twee bonte kindermutsjes
  • een wit doekje
  • een linnen windsel en een kinderslab

De avond tevoren had de vrouw van de getuige deze goederen in de schemeravond binnengehaald en de achterdeur gegrendeld. Later, om zeven uur, was de getuige aan de achteruitgang geweest. Naar zijn vermoeden had hij vergeten de grendel op de deur te doen, maar de deur wel op de gezet. Ongeveer een uur later kwam zijn vrouw achter en grendelde de deur opnieuw.

Naar alle waarschijnlijkheid waren de goederen in die tussentijd weggenomen, want vrijdagmorgen was de deur goed gesloten en gegrendeld en nergens waren braaksporen te zien. Hij wist helemaal niet wie de goederen had gestolen en wist verder niets. Hij sloot zijn verklaring na voorlezing en tekende eigenhandig. Bergum, 3 oktober 1768. Willem Tjalling.

Schoenmakerij rond 1750.

Schoenmakerij rond 1750.

Geeske Douwes

Geeske Douwes, echtgenote van Willem Tjallings, meester timmerman en molenmaker te Hardegarijp, in haar 32ste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Zij getuigde dat zij afgelopen vrijdagmorgen ontdekte dat uit de timmerwerkplaats een grof laken en een vlaslinnen laken waren weggenomen:

  • een mannenhemd en een vrouwenhemd
  • vier kinderhemdjes
  • twee kussenslopen met binnenwerk
  • twee , één met figuur en één met Langte
  • twee bonte kindermutsjes
  • een kinderdoekje
  • een linnen windsel en een kinderslab

Zij had die goederen de avond tevoren in de schemering van de binnengehaald en de achterdeur gegrendeld. Omstreeks zeven uur die avond was haar man aan de achteruitgang geweest. Naar haar vermoeden had hij de grendel van de deur gehaald. Toen zij ongeveer een uur later weer achter kwam, merkte zij de deur op en zette de grendel er opnieuw op.

Zij geloofde dat de goederen in die tussentijd waren weggenomen, omdat vrijdagmorgen de grendel nog goed op de deur zat en nergens braaksporen werden ontdekt. Zij wist ook helemaal niet wie de diefstal had gepleegd en wist verder niets. Zij sloot haar verklaring na voorlezing en tekende eigenhandig. Bergum, 3 oktober 1768. geeske Douwes. Aldus verklaard voor en beëdigd op 3 oktober 1768. H.W. van Altena; G. Wilhelmi.

Jan Jacobs

Jan Jacobs, dorpsrechter en te Hardegarijp, in zijn 67ste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigde dat zijn blauwe reis- of sluitjas op 29 september 1768 aan het werk van het raam in de voormuur van zijn huis had gehangen. Toen hij afgelopen zaterdag, 1 oktober, de jas wilde aantrekken, vond hij hem niet meer.

Niemand van zijn huisgenoten wist dat de jas was weggehaald. Hij kon niet anders denken dan dat hij zelf de jas buitenshuis vergeten had en dat die vandaar gestolen was. Hij wist niet wie dit had gedaan. Verder wist hij niets, sloot zijn verklaring na voorlezing en tekende eigenhandig. Bergum, 3 oktober 1768. J Jacobs.

Wasdag rond 1790.

Wasdag rond 1790.

Andere verklaringen en aangiftes uit Hardegarijp

Willem Tjallings, timmerman in Hardegarijp

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. In 1757 is hij meester-timmerman in Hardegarijp, in zijn 31ste levensjaar. In 1768 is hij er timmerman en molenmaker, in zijn 42ste. Het verschil van elf jaar past precies; beroep en dorp blijven gelijk. Zijn vrouw Geeske Douwes wordt in 1768 genoemd.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Hardegarijp

Dagelijks leven

Kleding rond 1771.

Kleding rond 1771.

Wasdag rond 1800.

Wasdag rond 1800.

Handwerk rond 1800.

Handwerk rond 1800.

Woning rond 1750.

Woning rond 1750.

Bedstede rond 1750.

Bedstede rond 1750.

Bronnen

Verantwoording

Informatieboek 2, IB2-127, IB2-128. Scans 000407–000412. De verklaringen zijn afzonderlijk gevolgd. Leeshiaten, twijfelachtige lezingen en aansluitende ambtelijke stukken staan in het bijgevoegde controlebestand.

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.