Hardegarijp 1762: Wijtske Pijtters op de Zwarteweg

Alle verhalen en verklaringen uit Hardegarijp

Wijtske Pijtters was ongehuwd, woonde in Hardegarijp en was in haar 21ste levensjaar. Op 16 november 1762 liep zij vanuit Leeuwarden naar huis.

Wijtske Pijtters

Wijtske Pijtters, ongehuwde vrouw in Hardegarijp, in haar 21ste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Zij getuigt dat zij op 16 november laatstleden omstreeks drie uur 's middags vanuit Leeuwarden te voet huiswaarts ging. Eerst ontmoette zij twee personen te paard en daarna de zoon van deurwaarder Adema, die te voet naar Leeuwarden ging. Nadat zij het grootste deel van de Zwarteweg had afgelegd, werd zij van achteren ingehaald door een man in een zwart rokje. Zij kende hem niet. Hij wenste haar goedenavond en vroeg waar zij woonde. Zij antwoordde: in Hardegarijp. Toen zij hem vroeg waar hij woonde, antwoordde hij: in Bergum.

Nadat hij even met haar was meegelopen, greep hij haar vast om haar te zoenen. Zij wees dat af. Daarvóór had hij gezegd dat hij haar ook niet kende en mogelijk dat zij beiden honger hadden. Meteen daarna pakte hij haar vast en trok hij haar tegen haar wil in het lagergelegen deel langs de Zwarteweg naar beneden. Hij lichtte haar rokken op, maakte de broek los en zei dat hij haar zwanger zou maken. Zij begon hevig te schreeuwen. De man zei daarop dat hij haar zwanger zou maken als zij niet ophield met schreeuwen. Zij bleef schreeuwen. Uiteindelijk zei hij dat zij zich stil moest houden en dat hij haar dan zou laten opstaan. Zonder zijn voornemen te hebben uitgevoerd, liet hij haar opstaan.

Daarna liep hij nog even met haar mee. Hij vroeg haar te zwijgen en met hem de Zwarteweg uit te lopen. Zij antwoordde dat zij hem maar stil zou houden en zijn gezelschap niet nodig had. Hij liep toen vooruit en verder weg. Zij kende de man niet. Zij kan verder niets over de zaak vertellen. Na voorlezing sluit zij haar verklaring af en ondertekent zij eigenhandig. Bergum, 3 december 1762. Ondertekening: Wijtske Pijtters.

Pijtter Lieuwes

Pijtter Lieuwes, wonende op Woelwijk onder Tietjerk, naar zijn beste weten in zijn 31ste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigt dat hij op 16 november laatstleden omstreeks vijf uur 's avonds achter zijn huis stond. Naar hij meent hoorde hij wel tienmaal op de Zwarteweg veel rumoer en geroep. Toen hij daarop dwars in de richting van de Zwarteweg keek, zag hij daar twee personen oostwaarts lopen. Daarna ging hij bij 'de Lonij' van Woelwijk naar de openbare weg. Nadat hij daar even had gestaan, zag hij een man aankomen met zijn hoed om het hoofd hangend, in een zwart rokje en met banden aan zijn broek.

Hij vroeg of de man van de Zwarteweg kwam. De ander stelde daarop een vraag die niet betrouwbaar te lezen is. De getuige vroeg opnieuw of hij het geschreeuw niet had gehoord. De man antwoordde van niet, maar zei dat hij uit 'Veen Suijwouden' kwam en een man hardlopend was tegengekomen. Hoewel hij ontkende langs de Zwarteweg te zijn gekomen, meende de getuige het tegendeel aan zijn lichaam duidelijk te kunnen merken.

Verder zegt de getuige dat de zoon van deurwaarder Adema die dag van Woelwijk naar Leeuwarden was gereisd. De daaropvolgende zaterdag had die hem verteld dat de hierboven beschreven man hem op de Zwarteweg, bij de hoge brug, was tegengekomen en had gevraagd of hij niet een meid was tegengekomen en hoe ver zij weg was. Toen Adema's zoon antwoordde dat zij ongeveer bij de schansen was, zette de man het op een lopen. De getuige kent de man niet en weet niet waar hij woont. Volgens geruchten heet hij Roel Jans en woont hij in Ureterp. De getuige weet verder niets over de zaak. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring af en tekent hij met zijn eigen merkteken. Bergum, 3 december 1762.

Bote Jans

Bote Jans, wonende bij de heer Pierzon, voormalig bouwmeester, op Hanenburg onder Tietjerk, in zijn 32ste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigt dat hij op 16 november van dit jaar omstreeks vijf uur 's avonds buiten zijn huis was. Toen hoorde hij veel rumoer en gejammer op de Zwarteweg. Niet lang daarna zag hij een man te voet langs de weg voorbij het huis van Pierzon gaan. Zijn hoed hing om zijn hoofd. Hij droeg een zwart rokje en een broek. Hoewel de getuige de man niet kent, meent hij dat deze Roel heet.

Jans en in Ureterp woont. Verder kan hij niets over de zaak vertellen. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring af en ondertekent hij eigenhandig. Bergum, 3 december 1762. Ondertekening: Bote Jans.

Froukjen Tijsses

Froukjen Tijsses, dienstmeid bij Tjeerd Sybes, boer aan het einde van de Zwarteweg onder Rijperkerk, ongeveer twintig jaar oud, is opgeroepen en ondervraagd. Zij getuigt dat zij op 16 november laatstleden in de avondschemering een man te voet oostwaarts op de Zwarteweg zag aankomen. Zijn hoed hing om zijn hoofd. Hij droeg een zwart rokje en een broek. Niet ver ten westen van hem zag zij een vrouw op de Zwarteweg staan. Zij weet niet wie die personen waren. Op grond van de beschrijving die nu wordt gegeven, moet de ene Wijtske Pijtters uit Hardegarijp zijn geweest. De andere, die zij groter meende te zijn, was naar alle waarschijnlijkheid een man uit Ureterp genaamd Roel Jans. Verder weet zij niets. Na voorlezing sluit zij haar verklaring af en tekent zij met haar eigen merkteken. Bergum, 3 december 1762. Bevestigd door de mederechter en beëdigde klerk op dezelfde datum; in de slotformule '3 Xber 1762'. Ondertekeningen: B. Douma en G. Wilhelmi.

Nieuwe verklaringen, opgenomen door Hendricus Wiardus van Altena, grietman van Tietjerksteradeel en commissaris in deze zaak, op verzoek van de fiscaal en het rechterlijk ambt, voor het vereiste doel.

Andere verklaringen uit Hardegarijp