Hardegarijp 1767: een loge, schoenen en zilveren gespen in de sloot

Alle verhalen en verklaringen uit Hardegarijp

Op 16 december 1767 kwam tegen vijf uur 's avonds een reiziger bij boer Hedser Douma op Gaastmaburen onder Hardegarijp. Hij droeg een bundel handschrobbers bij zich, zei Jan Fransens te heten en vroeg of hij er de nacht mocht doorbrengen.

Fooke Hendriks

Fooke Hendriks, knecht bij boer Hedser Douma op Gaastmaburen onder Hardegarijp, in zijn 27ste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigde dat gisterenavond omstreeks vijf uur een persoon met handschrobbers bij het huis van zijn boer kwam en vroeg daar de nacht te mogen doorbrengen. Zijn boer stond dat toe en nam hem in huis. Die persoon werd in het achterhuis toegelaten. Volgens eigen zeggen heette hij Jan Fransens en woonde hij in Kollumerzwaag. Nadat hij daar enige tijd was geweest, kreeg hij van de boer te eten. Omstreeks negen uur ontdekte de getuige dat zijn schoenen met zilveren gespen, die in het achterhuis hadden gestaan, verdwenen waren. Toen de persoon daarop werd aangesproken, ontkende hij het volledig. De getuige hield de afgelopen nacht voortdurend de wacht zodat die persoon niet vertrok. Deze morgen meldde hij het gebeurde aan het gerecht. Toen de persoon opnieuw werd aangesproken, bekende hij tegenover de boer dat hij de schoenen met zilveren gespen had genomen en achter een hoop zakken in de sloot had verborgen. Hij haalde ze zelf uit de sloot en toonde ze aan de getuige, die de schoenen en gespen als de zijne herkende. De getuige wist verder niets, sloot zijn verklaring na voorlezing en zette zijn merk. Bergum, 17 december 1767. Fooke Hendriks; eigenhandig gezet merk.

Hedser Douma

Hedser Douma, boer op Gaastmaburen onder Hardegarijp, in zijn 36ste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigde dat gisterenavond omstreeks vijf uur iemand met een bundel handschrobbers bij zijn huis kwam. Hij zei Jan Fransens te heten en in Kollumerzwaag thuis te horen. Hij vroeg bij de getuige te mogen overnachten. De getuige stond dat toe, liet hem in het achterhuis en gaf hem te eten. Zijn knecht Fooke Hendriks ontdekte dat zijn schoenen met zilveren gespen uit het achterhuis verdwenen waren. Die persoon werd daar nadrukkelijk over aangesproken, maar hield vol niets te weten. De getuige liet de deuren goed sluiten en liet hem bewaken zodat hij niet kon wegkomen. 's Morgens gaf knecht Fooke Hendriks het gerecht kennis van het gebeurde. De genoemde persoon werd opnieuw aangesproken en bekende toen dat hij de schoenen had genomen. Hij ging naar de sloot achter het huis, achter een hoop zakken, en haalde de schoenen met zilveren gespen uit de sloot. De getuige kon verder niets zeggen, sloot zijn verklaring na voorlezing en tekende eigenhandig. Bergum, 17 december 1767. Hedser Douma.

Rinse Eebes

Rinse Eebes, wonend bij boer Hedser Douma op Gaastmaburen onder Hardegarijp, in zijn 59ste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigde dat gisterenavond omstreeks vijf uur iemand met een bundel handschrobbers bij het huis van zijn werkgever kwam en vroeg daar de nacht te mogen doorbrengen. Dat werd toegestaan. Hij werd in het achterhuis toegelaten en kreeg te eten. Daarna, omstreeks negen uur, ontdekte knecht Fooke Hendriks dat zijn schoenen met zilveren gespen uit het achterhuis verdwenen waren. De genoemde persoon werd daar nadrukkelijk over aangesproken, maar hield vol er niets van te weten. Daarna werden de deuren goed gesloten en Fooke Hendriks waakte de hele nacht, zodat die persoon niet kon vertrekken. Deze morgen meldde Fooke Hendriks dit aan het gerecht. Toen de persoon opnieuw werd aangesproken, zei hij de schoenen met zilveren gespen te zullen zoeken. Hij ging achter het huis, achter een hoop zakken, sprong in de sloot en haalde de schoenen met zilveren gespen weer uit het water, waar ze vrij diep lagen. De schoenen werden teruggegeven aan de eerdere eigenaar. De persoon zei Jan Fransens te heten en in Kollumerzwaag thuis te horen. Verder wist Rinse Eebes niets. Hij sloot zijn verklaring na voorlezing en tekende eigenhandig. Bergum, 17 december 1767. Rinse Eebes.

Bauke Gerrijts

Bauke Gerrijts, arbeider, wonend te Bergum, naar zijn beste weten in het 33ste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigde dat hij gisteren bij het huis van Hedser Douma was. Omstreeks vijf uur 's avonds kwam daar iemand met een bundel handschrobbers. Hij zei Jan Fransens te heten en in Kollumerzwaag thuis te horen. Hij vroeg er te mogen overnachten, wat hem werd toegestaan. Deze morgen kwam de getuige opnieuw bij Hedser Douma. Daar werd hem verteld dat de schoenen en zilveren gespen van knecht Fooke Hendriks gestolen waren. Jan Fransens werd daarop aangesproken. Eerst hield hij zich volledig onwetend. Terwijl Fooke Hendriks het gerecht hiervan kennis gaf, begon de genoemde persoon de schoenen en gespen te zoeken. Hij ging rechtstreeks achter een hoop zakken, sprong in de sloot en haalde de schoenen met zilveren gespen.

De schoenen lagen vrij diep onder water. De schoenen en gespen werden aan de getuige ter hand gesteld. Hij wist verder niets, sloot zijn verklaring na voorlezing en zette zijn merk. Bergum, 17 december 1767. Bauke Gerrijts; eigenhandig gezet merk.

Jan Fransens, gedetineerde

Verklaring van de gedetineerde Jan Fransens.

Jan Fransens, thuis in het Westeinde van Kollumerzwaag, naar zijn beste weten 22, 23, 24 of 25 jaar oud, werd als gedetineerde ondervraagd en geconfronteerd met de afgenomen verklaringen. Hij verklaarde dat hij gisteren in de schemeravond naar het huis was gekomen van, volgens zeggen Hedser Douma. Hij vroeg daar te mogen overnachten. Dat werd toegestaan en hij werd in het achterhuis toegelaten. Men bracht hem daar wat eten. Toen hij zag dat daar een paar schoenen met zilveren gespen stonden, had hij zich zozeer vergeten dat hij de schoenen met zilveren gespen daar wegnam en in de sloot achter een hoop zakken bracht. Knecht Fooke Hendriks ontdekte na het eten dat zijn schoenen verdwenen waren. Hij werd erop aangesproken dat hij dit gedaan had. Eerst ontkende hij dat volledig. Later bekende hij dat hij ze had genomen en in de sloot had gebracht. In aanwezigheid van Hedser Douma, diens knecht en een arbeider sprong hij in de sloot en haalde de schoenen met zilveren gespen eruit. Het gerecht toonde hem vandaag die schoenen en gespen. Hij erkende dat dit de schoenen en gespen waren die hij had genomen, in de sloot had gebracht en er weer uit had gehaald. Hij wist verder niets, sloot zijn verklaring na voorlezing en zette zijn merk. Bergum, 17 december 1767. Jan Fransens; eigenhandig gezet merk. Aldus verklaard voor grietman en beëdigd klerk te Bergum, 17 december 1767. H.W. van Altena; G. Wilhelmi.

Andere verklaringen uit Hardegarijp