Toutenburg 1803 - Drie schapen geslacht en het vet verdwenen

Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1803, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.

In de nacht van 18 op 19 november 1803 werden achter het huis van boer Cornelis Sikkes op Toutenburg drie schapen geslacht. Eén schaap was van Cornelis zelf, twee lammeren waren van Sijbe Oenes uit Tietjerk. Toen de eigenaren kwamen kijken, lagen de rompen en de ingewanden nog op de singel; het vet was weggenomen.

Cornelis Sikkes vindt het vlees op de Middensingel

Cornelis Sikkes was boer op Toutenburg onder Rijperkerk, naast de heer Ripperda. Op de Middensingel, naast het tweede stuk land achter zijn huis, lagen de resten van een schaap en twee lammeren. Alle drie de dieren waren wit.

Het schaap van Cornelis had een zwart plekje bij het linkeroor. De huid was in één geheel afgetrokken, met de poten eraan en tot aan de kop. De buik was opengesneden en het vet eruit gehaald. De rest van de romp lag er nog.

Op dezelfde plaats lagen twee witte lammeren. Die waren niet van Cornelis, maar van boer Sijbe Oenes onder Tietjerk. Hij had de lammeren de dag ervoor bij de schapen van Cornelis laten brengen. Bij de twee lammeren waren de huiden losgemaakt, behalve bij de kop en tot ongeveer halverwege de onderbenen. Ook hun buiken waren opengesneden en het vet was eruit gehaald. Hun vlees was verder blijven liggen.

De ingewanden van alle drie de dieren lagen verspreid over de singel. Cornelis wist niet wie de dieren had geslacht. Hij noemde ook geen verdachte.

Sijbe Oenes komt uit Tietjerk kijken

Sijbe Oenes was 44 jaar en boer onder Tietjerk. Op 18 november had hij midden op de dag een van zijn jongens de twee witte lammeren laten brengen naar Cornelis Sikkes. Zij kwamen in het weiland achter het huis op Toutenburg te staan.

Op 19 november rond halfnegen in de ochtend kreeg Sijbe via een klein meisje bericht van Cornelis dat de lammeren in de nacht waren geslacht en op de singel lagen. Sijbe werd gevraagd zelf te komen kijken. Hij ging meteen.

Hij zag het vlees van zijn beide lammeren en beschreef dat de huid nog aan de koppen en deels aan de poten vastzat, ongeveer tot onder de knieën en hakken. Ook zag hij dat de buiken waren geopend en dat het vet ontbrak. De ingewanden lagen verspreid. Daarnaast lag het schaap dat volgens Cornelis van hem was. De huid was er in één geheel afgetrokken, met de poten eraan en tot aan de kop. De buik was opengesneden en het vet was eruit gehaald; de romp lag er verder nog in zijn geheel.

Beide boeren legden op 20 november 1803 in Bergum een verklaring af en ondertekenden die.

Eerder die maand waren bij Oostermeer al twee schapen in het weiland geslacht, een afzonderlijke zaak.

Wat is nog zichtbaar?

• De omgeving van Rijperkerk en de historische naam Toutenburg blijven herkenbaar. De genoemde Middensingel is niet als exacte plaats aangewezen.

Cornelis Sikkes bij Toutenburg en Hanenburg

Mogelijk dezelfde boer. In 1801 wordt Cornelis bij het Zwartewegsend genoemd, in 1803 als boer op Toutenburg onder Rijperkerk en in 1804 als de man die rondlopende schapen en een lam in zijn land bij Hanenburg dreef. De plaatsen liggen in dezelfde streek. De naam en agrarische context passen, maar er ontbreekt hier een vergelijking van leeftijd en partner; daarom blijft het een mogelijke koppeling. De aangifte uit 1798 noemt een huisman Cornelis Sikkes onder Rijperkerk, 42 jaar; dit is een aanvullend aanknopingspunt, geen sluitende partnervergelijking.

Rijperkerk 1798 - Rogge uit de schuur van Cornelis Sikkes

Giekerk 1801 - Verdwenen wit schaap van Rint Dirks, gesprekken en verkoop voor negen gulden

Tietjerk 1804 - De geslachte schapen van Andries Pijtters bij Hanenburg

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.