Straf 1780.
Bergum 1800 - Een wit schaap en een vel in de sloot
Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1800, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
In de nacht van 13 op 14 februari 1800 verdween volgens de verklaring van huisman Reid Jans een schaap uit een hok onder Bergum. Op 15 februari vond hij het vel in een sloot niet ver van zijn huis.
Een schaap uit het hok
Reid Jans was huisman, woonde onder Bergum en was 52 jaar oud. Volgens zijn verklaring werd in de nacht tussen 13 en 14 februari 1800 uit zijn hok een wit, wollen schaap gestolen.
Reid verklaarde dat het schaap in diezelfde nacht was geslacht. Hij zei niet dat hij iemand had zien slachten of met het dier had zien weggaan.
Het vel in een sloot
Op 15 februari, in de ochtend, vond Reid zelf het vel van het schaap in een sloot dicht bij zijn woning. Hoe het daar terechtkwam, vermeldde hij niet. Hij wist evenmin te zeggen wie het schaap had weggenomen of geslacht.
Hij werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd. Gosse Hinnes, lid van de raad van Tietjerksteradeel, nam de verklaring op als commissaris op verzoek van de procureur-fiscaal.
Reid ondertekende zijn verklaring op 16 februari 1800 in Bergum. Ook Gosse Hinnes ondertekende de akte.
Een andere aangifte over een schaap
Enkele weken later werd in Bergum opnieuw een vermist wit schaap opgegeven, ditmaal door Tjebbe Rinses. De verklaring van Tjebbe Rinses uit maart 1800 beschrijft een afzonderlijke diefstal uit een schapenhok.
Dit verhaal staat ook in het verhalen uit Bergum in 1800-1801. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.
Reid Jans, huisman onder Bergum
Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. In april 1784 is Reid Jans huisman aan de Zomerweg onder Bergum en ruim 36 jaar oud. In februari 1800 is hij huisman onder Bergum, 52 jaar oud. De zestien jaar tijdsverschil, leeftijd, plaats en beroep passen. Het gaat om verschillende aangiften: twee bijenkorven en een schaap. De verwijzing op de pagina over Tjebbe Rinses betreft de schaapzaak van Reid, geen derde aangifte van Reid.
Bergum 1784: Twee bijenkorven aan de Zomerweg
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Bergum en omgeving
Bergum en nabije plaatsen
Dagelijks leven en tijd
Afbeeldingen
Omliggende plaatsen in de 19de eeuw
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw
Bataafse en Franse tijd
Bronnen
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, dossier IB5-EA-5-D09, 1 afzonderlijke verklaring: EA-5-V15. Bronbladen 90-92. Voor de tekst zijn de volledige diplomatische transcripties en de moderne Nederlandse hertalingen uit de aangeleverde cumulatieve bronbewerking gebruikt. De originele handgeschreven scans zijn niet opnieuw gelezen.
Verantwoording
De nacht wordt in de transcriptie aangeduid als 13 op 14[?] februari; een deel van de datering lijkt overschreven.
Een woord vóór "hok" en een doorgestreepte passage over het schaap zijn niet betrouwbaar leesbaar.
Dat het schaap die nacht geslacht was, is onderdeel van Reids verklaring; hij beschrijft geen eigen waarneming van het slachten.
De tweede handtekening naast Gosse Hinnes is niet ontcijferd.
De afbeeldingen zijn algemene historische voorstellingen van de periode en tonen niet aantoonbaar de beschreven personen of voorwerpen.
Verantwoording
- De nadere aanduiding van het hok is onleesbaar; een gedeelte van de verklaring is doorgestreept. Ook de dag van de nachtelijke diefstal is niet helemaal zeker.