Rauwerd 1790.
Bergum 1802 - Twee witte schapen verdwenen aan de Zomerweg
Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1802, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
In de nacht van 14 op 15 december 1802 verdwenen twee witte schapen uit een stuk land aan de Zomerweg onder Bergum. De 62-jarige boer Sake Rienks woonde in de Noordermeer. Hij verklaarde dat de schapen met een koppelstok aan elkaar vastzaten.
Zijn ongehuwde zoon Rienk Sakes, 37 jaar, woonde bij hem. Hij vond de dieren op de ochtend van 15 december niet meer in het land van zijn vader. Beiden legden op 17 december een afzonderlijke verklaring af in Bergum.
Sake Rienks
Sake Rienks was 62 jaar en boer in de Noordermeer onder Bergum. Na ondervraging en beëdiging verklaarde hij dat hij tussen 14 en 15 december twee witte schapen was kwijtgeraakt. Een van de twee had een zwart lam gekregen.
De schapen liepen op een stuk land aan de Zomerweg. Ze waren met een koppelstok aan elkaar verbonden: het ene met een touw en het andere met een klouw, beide stevig om de hals vastgemaakt. Sake kon niet zeggen wie ze had weggenomen. Zijn verklaring werd hem duidelijk voorgelezen en op 17 december 1802 te Bergum door hem ondertekend.
Rienk Sakes
Rienk Sakes was 37 jaar, ongehuwd en woonde bij zijn vader Sake Rienks in de Noordermeer. Op de ochtend van 15 december 1802 zag hij dat twee witte schapen tussen 14 en 15 december uit zijn vaders land aan de Zomerweg waren verdwenen. Een schaap had een zwart lam gekregen. De dieren waren met een koppelstok, een touw en een klouw aan elkaar vastgemaakt.
Bij een van de schapen ontbrak onderaan een klein stukje van de staart. Rienk vermoedde dat de dieren door de sloot naar de Zomerweg waren getrokken. Dat was zijn gissing, geen vastgestelde gebeurtenis. Hij volgde de sporen langs de Zomerweg tot aan de Bleek bij Leeuwarden. Hij wist niet wie de schapen had weggenomen. Na voorlezing ondertekende hij zijn verklaring in Bergum op 17 december 1802.
De twee verklaringen werden opgenomen voor Sybren Douma, die bij afwezigheid van de drost als commissaris optrad. Het protocol noemt ook secretaris Ph. M. P. Braunius.
Wat is nog zichtbaar?
- De omgeving van de Zomerweg onder Bergum is als historische route herkenbaar; het oorspronkelijke weiland is niet vastgesteld.
- De precieze plaats waar Rienk de sporen tot bij de Bleek in Leeuwarden volgde, is niet aangewezen.
Sake Rienks, boer in Noordermeer
Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. Sake is in 1790 huisman in Noordermeer onder Bergum, in zijn 51ste levensjaar. In 1802 is hij daar boer, 62 jaar. Het verschil past precies. Beide keren gaat het om zijn schapen aan de Zomerweg. De timmerman Sake Rienks die in 1806 als vader van Eelkje wordt genoemd is zonder aanvullende gegevens niet hiermee gelijkgesteld.
Noordermeer 1790: Wol van twee schapen verdwenen
Andere zaken op dezelfde locatie
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Bergum
Plaatsen in de omgeving
Bergum in de 19de eeuw
Hardegarijp in de 19de eeuw
Rijperkerk in de 19de eeuw
Veenwouden in de 19de eeuwDagelijks leven
Afbeeldingen
Dagelijks leven in de 19de eeuw
Omliggende plaatsen in de 19de eeuw
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Bataafse en Franse tijd
Bronnen
Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-11-D08, scanbladen 212, 213. Verklaringen van Sake Rienks, Rienk Sakes. Datum: 17 december 1802.
Verantwoording
- De bewering dat de schapen door de sloot waren getrokken is uitdrukkelijk een vermoeden van Rienk Sakes.
- De formulering "swart gelaamd" betreft een zwart lam, niet de kleur van een van de witte schapen.
- De handgeschreven scans zijn voor deze publicatie niet opnieuw gelezen.