Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Zomerweg 1807 - Drie schapen en drie getuigen

Sije Durks, Philip Pytters en Douwe Rinses vertellen over verdwenen schapen en gevonden slachtresten.

Een vrouw bij het hooien rond 1800.
Een vrouw bij het hooien rond 1800.

Sije Durks

Sije Durks, in zijn 23ste levensjaar, boerenknecht bij de weduwe van Jan Cornelis aan de Zomerweg onder Bergum, verklaarde onder ede dat hij op de twaalfde omstreeks twaalf uur 's middags in hun land achter het huis kwam. Er ontbrak een zwart schaap. Het was van hem en had daar met nog vijf van hun schapen gelopen.

Hij ging meteen naar Douwe Rinses en vertelde wat er was gebeurd. Diens knecht ging met hem naar het genoemde land om naar hun schapen te zoeken. Zij ontdekten dat er twee van hun schapen ontbraken.

Samen met de knecht vond hij de drie vermiste schapen op het land tegen de dijk. De beenderen waren erachter afgesneden, en vet en ingewand de verdere beschrijving van slachtresten, weggenomen delen en herkenning is niet betrouwbaar leesbaar. De genoemde schapen waren op de tiende nog allemaal op het land.

Hij wist niet wie de diefstal had gepleegd. Na duidelijke voorlezing ondertekende hij te Bergum op 13 januari 1807. Sije Dirks.

Werk op het boerenland rond 1770.
Werk op het boerenland rond 1770.

Philip Pytters

Philip Pytters, in zijn 22ste levensjaar, boerenknecht bij Douwe Rinses aan de Zomerweg onder Hardegarijp, naast de weduwe van Jan Cornelis, verklaarde onder ede dat op maandag de twaalfde omstreeks twaalf uur Sije Durks bij hem thuis kwam. Die was boerenknecht bij de weduwe van Jan Cornelis en vertelde dat hij een zwart schaap miste. Dat liep op het land waar Douwe Rinses ook zijn schapen had.

De getuige ging met de knecht van de weduwe naar het land. Hij ontdekte dat zijn baas twee schapen miste: een en een zwart. met de genoemde knecht resten van de dieren vond, op het land tegen de dijk.

De koppen waren gedeeltelijk. Hij had de genoemde schapen op de avond van de 10/30 nog op het land gezien. Daarna ging hij meteen naar huis en stelde zijn baas op de hoogte van de vondst.

Die ging ook om voor de resten te zorgen. De getuige had hun genoemde restanten bij de weduwe van Jan Cornelis. Verder wist hij van het gebeurde.

Na duidelijke voorlezing ondertekende hij te Bergum op 13 januari 1807. Philipp Sijttens/Pytters.

Douwe Rinses

Douwe Rinses, in zijn 66ste levensjaar, wonend aan de Zomerweg onder Hardegarijp, verklaarde onder ede dat op de twaalfde omstreeks twaalf uur Sije Durks bij hem thuis kwam. Die was boerenknecht bij de weduwe van Jan Cornelis aan de Zomerweg onder Bergum. Hij zei dat hij een zwart schaap miste uit het land waarin ook de schapen van de getuige liepen.

De getuige stuurde zijn knecht meteen met de knecht van de weduwe van Jan Cornelis naar dat land. Zij ontdekten dat twee van zijn schapen ontbraken. nadat hij van het voorval had gehoord zelf daarheen ging.

Op het land tegen de dijk lagen drie schapenkoppen. De vellen waren afgestroopt en weggenomen. Twee koppen waren van zijn schapen: het ene een zwart schaap, het andere een wit.

Hij had de koppen van het overige afgenomen. Hij kon niet zeggen wanneer de schapen precies waren geslacht en meegenomen en evenmin wie de diefstal had gepleegd. Hij had geen spoor kunnen ontdekken.

Na duidelijke voorlezing ondertekende hij te Bergum op 13 januari 1807. Douwe R. ma.

Deze verklaringen staan bij de verhalen uit Hardegarijp.

Douwe Rinses / Douma / Douwma aan de Zomerweg

De aangever uit 1801 is 59 jaar, landbouwer aan de Zomerweg onder Hardegarijp. De boer uit 1807 woont op dezelfde weg onder Hardegarijp en is in zijn 66ste levensjaar, dus ongeveer 65. De naam en het verloop van leeftijd en woonplaats passen. De knechtenzaak uit 1805 noemt boer Douwe Rinses Douwma onder Hardegarijp. De handtekening in 1807 blijft onzeker en is geen zelfstandig bewijs voor de achternaam.

Andere zaken op dezelfde locatie

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.
Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.
Een eenvoudige woning rond 1800.
Een eenvoudige woning rond 1800.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een huishouden in een dorp rond 1800.
Een huishouden in een dorp rond 1800.

Koppen en ambtelijke afsluitingen

Kop informaties - scan 550

Informatien genomen bij mij Jetze van Sminia Drost van het 5de District in dezen Commissaris om te Strekken na behoren.

Verklaringen opgenomen door mij, Jetze van Sminia, drost van het vijfde district, in deze zaak commissaris, om naar behoren te dienen.

Gezamenlijk protocol schapen Zomerweg - scan 553

Aldus gedeponeerd voor ons Commissaris en Secretaris te Bergum den 13 January 1807. [Handtekeningen:] J. Sminia; P.M.B. Braunius.

Aldus verklaard voor ons, commissaris en secretaris, te Bergum op 13 januari 1807. [Handtekeningen:] J. Sminia; P.M.B. Braunius.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bataafse en Franse tijd

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-25-D07, scanbladen 550, 551, 552, 553. 3 afzonderlijke verklaringen.

Verantwoording

Sije is vermoedelijk in zijn 23ste, Philip in zijn 22ste en Douwe in zijn 66ste levensjaar. De verdeling is één schaap van Sije en twee van Douwe. Slachtwoorden, kleurwoorden, een datum en marges zijn deels onleesbaar; die gaten zijn niet ingevuld. Naamvarianten bij handtekeningen blijven zichtbaar. Geen dader of precieze slachttijd vastgesteld.

De getuigenissen staan volledig in modern Nederlands op wit. Een kort geel citaat geeft oorspronkelijke woorden weer. De ambtelijke vertelvorm is behouden. Vierkante haken duiden transcriptieaantekeningen en leesonzekerheden aan. In de moderne tekst zijn afbrekingen tussen scanbladen aangesloten. Er is niets toegevoegd aan de waarnemingen, uitspraken of meningen van de getuigen. Een eindvonnis is hier niet aanwezig.