Hardegarijp 1801 - Sieraden uit het kistje van Douwe Douma
Historische aangifte of getuigenverklaring uit 1801, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
In de nacht van 7 op 8 januari 1801 werd ingebroken in het huis van landbouwer Douwe Rinses Douma aan de Zomerweg onder Hardegarijp. Toen Douwe de volgende ochtend het huis doorzocht, miste hij uit een kistje in de kamer verschillende gouden sieraden, zilvergeld, een beugel en een tas.
Douwe Rinses Douma - 8 januari 1801
Douwe noemde afzonderlijk de sieraden, het geld, de beugel en de tas.
Douwe Rinses Douma was 59 jaar, landbouwer, en woonde aan de Zomerweg onder Hardegarijp. In de nacht van 7 op 8 januari 1801 werd bij de buitendeur van zijn huis een venster losgemaakt of uitgebroken. Daarna waren de achterdeur en binnendeuren geopend.
Diezelfde ochtend onderzocht Douwe het huis. Uit een kistje dat in de kamer stond, miste hij:
- Een streng gitten, zwarte sierkralen, in goud gevat.
- Twee paar gekoppelde gouden knopen.
- Een gouden kroontje.
- Een paar gouden haken.
- Een gouden rijder, een gouden munt.
- Een stuk zilvergeld ter waarde van ongeveer drie gulden.
- Een zilveren beugel met tas. Het bedrag van het zilvergeld mag niet automatisch aan deze tas worden toegeschreven.
Douwe wist niet wie de inbraak had gepleegd. Na duidelijke voorlezing sloot hij zijn verklaring op 8 januari 1801 in Bergum af en tekende met de naam Douwe Douma.
De verklaring werd door het gerecht van Tietjerksteradeel opgenomen en beëdigd. De getuige tekende of zette een kruis zoals in het verslag is vermeld.
Het proces-verbaal geeft geen uitspraak over wie de goederen of dieren werkelijk heeft weggehaald. De dader wordt in de beschikbare verklaringen niet met zekerheid vastgesteld.
Wat is nog zichtbaar?
- Het historische tracé van de Zomerweg tussen Bergum en Hardegarijp.
- De exacte woning van Douwe Douma en zijn kistje zijn niet met deze verklaring te lokaliseren.
Dit verhaal staat ook in het verklaringen uit Hardegarijp. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.
Douwe Rinses / Douma / Douwma aan de Zomerweg
De aangever uit 1801 is 59 jaar, landbouwer aan de Zomerweg onder Hardegarijp. De boer uit 1807 woont op dezelfde weg onder Hardegarijp en is in zijn 66ste levensjaar, dus ongeveer 65. De naam en het verloop van leeftijd en woonplaats passen. De knechtenzaak uit 1805 noemt boer Douwe Rinses Douwma onder Hardegarijp. De handtekening in 1807 blijft onzeker en is geen zelfstandig bewijs voor de achternaam.
Andere zaken op dezelfde locatie
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze gebeurtenis? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Hardegarijp en de Zomerweg
Plaatsen in de omgeving
Dagelijks leven
Afbeeldingen
Dagelijks leven in de 19de eeuw
Omliggende plaatsen in de 19de eeuw
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Bataafse en Franse tijd
Bronnen
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-7-D04 (8 januari 1801), bronbladen 123, 124; 1 afzonderlijke verklaring. Diplomatische transcripties en moderne hertalingen uit de aangeleverde cumulatieve bronbewerking.
Historische citaten zijn letterlijk overgenomen uit de transcriptie. De originele handgeschreven scans zijn niet opnieuw gelezen.
Verantwoording
- Het werkwoord voor het uitbreken van het venster is onzeker; er is geen volledige reconstructie van de braak mogelijk.
- "Gitten in het goud" betekent een streng met zwarte kralen in goud verwerkt; een specifieke sieradenvorm is niet verder bewezen.
- Het stuk zilvergeld van circa drie gulden is een eigen onderdeel van de opsomming, niet zonder grond toe te schrijven aan de tas.
- In de diplomatische tekst zijn diverse voorwerpen toegevoegd of gewijzigd. Het laatste verbindingswoord bij de beugel en de tas is onzeker.
- De verklaring is ondertekend als Douwe Douma; zijn volledige naam in de aanhef is Douwe Rinses Douma.
De afbeeldingen zijn periodegebonden voorstellingen en tonen niet noodzakelijk de beschreven personen of voorvallen.