Bergum 18de eeuwBergumerdam 1800 - Inbraak bij Wolter Douwes
Historische aangifte of getuigenverklaring uit 1800, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
In de nacht van 23 op 24 september 1800 kwamen onbekenden door een venster het huis van Wolter Douwes bij de Bergumerdam binnen. Wolter maakte een gedetailleerde opgave van zijn geld, zilver en huisraad.
Wolter Douwes - 24 september 1800
Wolter beschreef niet alleen wat hij kwijt was, maar ook hoe men vanuit het erf zijn kamer had bereikt.
Wolter Douwes woonde bij de Bergumerdam in Bergum en was 50 jaar. Hij werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd. Tussen 23 en 24 september 1800 kwamen onbekenden van buiten door een venster zijn huis binnen. Via dat venster bereikten zij de kamer. Wolter stelde de volgende vermissing vast:
- Een zilveren beugel met een zijden beurs en een gebloemde tas.
- In die tas ongeveer vier gulden aan geld, bestaande uit verschillende muntsoorten.
- Twee koperen oorringen.
- Twee paar zilveren schoengespen: één paar met de letters G: G: en één paar ongemerkte schippersgespen.
- Een afzonderlijke buidel met wat geld. Het bedrag hiervan werd niet genoemd.
- Een tinnen roomlepeltje.
Wolter kon niet zeggen wie de inbreker of inbrekers waren. Zijn verklaring werd in Bergum op 24 september 1800 voorgelezen en hij ondertekende zelf met de naam Wolter Douwes.
De verklaring werd door het gerecht van Tietjerksteradeel opgenomen en beëdigd. De getuige tekende of zette een kruis zoals in het verslag is vermeld.
Het proces-verbaal geeft geen uitspraak over wie de goederen of dieren werkelijk heeft weggehaald. De dader wordt in de beschikbare verklaringen niet met zekerheid vastgesteld.
Wat is nog zichtbaar?
- De Bergumerdam als oude verkeers- en vaarverbinding.
- Het huis en het venster van Wolter Douwes zijn met deze verklaring niet nauwkeurig te lokaliseren.
Dit verhaal staat ook in het verhalen uit Bergum in 1800-1801. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze gebeurtenis? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Bergumerdam bij Bergum
Plaatsen in de omgeving
Dagelijks leven
Afbeeldingen
Dagelijks leven in de 19de eeuw
Omliggende plaatsen in de 19de eeuw
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw
Bataafse en Franse tijd
Bronnen
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-6-D06 (24 september 1800; inbraak 23–24 september), bronbladen 111, 112; 1 afzonderlijke verklaring. Diplomatische transcripties en moderne hertalingen uit de aangeleverde cumulatieve bronbewerking.
Historische citaten zijn letterlijk overgenomen uit de transcriptie. De originele handgeschreven scans zijn niet opnieuw gelezen.
Verantwoording
- De stofnaam van de gebloemde tas is onzeker: "Suijen".
- Het bedrag van ongeveer vier gulden zat volgens de verklaring bij de beurs en tas; de andere buidel bevatte afzonderlijk wat geld.
- De twee soorten zilveren gespen zijn apart vermeld. Er is geen aangewezen dader of vonnis in dit dossier.
De afbeeldingen zijn periodegebonden voorstellingen en tonen niet noodzakelijk de beschreven personen of voorvallen.