HardegarijpHistorische aangifte en getuigenverklaringen uit 1798, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
Na een brand bij het gezin van Gjalt Reitsma in Hardegarijp waren goederen uit het binnenhuis gered en opgeborgen. Later bleek een groot aantal kostbaarheden te ontbreken. Op 13 september 1798 legden Gjalt, zijn echtgenote Jeltje Ypes Faber en Dieuke Ritsma hierover afzonderlijk een verklaring af.

Gjalt Reitsma was boer te Hardegarijp, in zijn 56ste levensjaar. Na oproeping, verhoor en beëdiging verklaarde hij dat de volgende voorwerpen, die bij de brand uit het binnenhuis waren gered, nu vermist werden:
Gjalt zei niet wie deze zaken had meegenomen.
Na duidelijke voorlezing ondertekende Gjalt met "Gjalt Reitsma". De akte werd op 13 september 1798 te Bergum opgemaakt.

Jeltje Ypes Faber was de echtgenote van Gjalt Reitsma en volgens de akte in haar 50ste levensjaar. Ze werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd. Zij verklaarde dat de volgende goederen, die na de brand waren opgeborgen, vermist werden:
Na voorlezing ondertekende zij te Bergum met de naam "Jeltje Ritsma".
Dieuke Ritsma, weduwe Sluyterman, woonde te Hardegarijp en was in haar 28ste levensjaar. Ze werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd. Zij vertelde dat goederen die bij de brand uit het huis van haar ouders waren gered en opgeborgen, later werden vermist. Haar lijst luidde:
Na voorlezing ondertekende zij als "D. Reitsma, weduwe Sluyterman". De verklaringen zijn opgenomen voor raadslid J. Lodema en een secretaris.
Alle drie de getuigen noemen een zilveren beugel met munten, twee brassen met kettingen, twee beursjes, een naaldenkoker, een doosje, een snuifdoosje, een gouden kroontje, koralen en een spaarpotje. In Gjalt zijn verklaring wijkt de stofnaam van het tweede beursje af van de twee andere lijsten. Een andere aangifte uit de omgeving gaat over gestolen gespen en kleding in Hardegarijp. Ook is er meer over Hardegarijp in de 18de eeuw.
Dit verhaal staat ook in het verklaringen uit Hardegarijp. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Boerenleven rond 1800
Wonen op het platteland
Kleding rond 1800
Misdaad en straf
De Bataafse Republiek in Friesland




Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-4, IB5-EA-4-D04, drie verklaringen V09 (Gjalt Reitsma), V10 (Jeltje Ypes Faber), V11 (Dieuke Ritsma), bronbladen 61-65, opgenomen te Bergum op 13 september 1798 voor J. Lodema. Diplomatische transcripties en moderne Nederlandse hertalingen in de aangeleverde bronbewerking.
De branddatum ontbreekt. De vermissing werd na redding en bewaring van de goederen ontdekt; er is niet vastgesteld wie de goederen wegnam of wanneer.
De letters op de zilveren beugel lezen vermoedelijk T:J:R: en zijn niet zeker. "Eau de la Reine" en "bras" zijn termen uit de bestaande hertalingen; de precieze voorwerpen kunnen op basis van de scans niet eenduidig worden vastgesteld.
Gjalt noemt het tweede beursje "Tabaceelen" (onzekere materiaalnaam); Jeltje en Dieuke zeggen rood fluweel. Het zijn afzonderlijke getuigenlijsten en die afwijking blijft zichtbaar.
Dieuke noemt het huis van haar ouders; de relatie tot Gjalt en Jeltje is niet verder uitgewerkt dan haar eigen verklaring. Jeltje tekent "Jeltje Ritsma"; Dieuke "D. Reitsma, weduwe Sluyterman". Een tweede handtekening is onleesbaar.
De afgebeelde historische voorstellingen tonen niet de betrokken personen of hun woningen. Geen uitspraak uit dit dossier aangetroffen.