
De verklaring van Antje Alderts over de diefstal in herberg Het Zwartkruis (Bergum, 1795)
Aktedatum 28-12-1811 (red. dus Franse tijd)
Voor Gerrit Wilhelmy, keizerlijk notaris, wonende te Bergum, kanton Bergum, arrondissement Leeuwarden, departement Friesland, en in aanwezigheid van de hierna genoemde getuigen.
Zijn verschenen Hattum Joukes, herbergier, en Antje Alderts, echtelieden, wonende aan de Zomerweg onder Bergum, nummer 72 (red.dus op Het Zwartkruis ), in gemeenschap van goederen.
De vrouw is door haar man gemachtigd en bij het passeren van deze akte door hem bijgestaan.
Zij hebben erkend dat zij goed en wettig schuldig zijn aan Wijger Aukes, huisman, wonende onder het genoemde dorp Bergum, hier aanwezig en de schuld aanvaardend, een bedrag van vierhonderdvijftig gulden.
Dit bedrag komt voort uit een aangegane lening van dezelfde som. Deze Wijger Aukes heeft dit geld vandaag ten behoeve van Hattum Joukes en zijn vrouw verstrekt, in goed en gangbaar geld. Zij erkennen dat zij dit geld naar genoegen hebben ontvangen.
De genoemde schuldenaren hebben beloofd en zich verbonden om deze som van vierhonderdvijftig gulden te betalen aan de genoemde huisman en schuldeiser, of aan de houder van een geldige afschrift of schuldbewijs, met een rente van vijf procent, en wel op diens eerste aanmaning.
De jaarlijkse rente, en bovendien tien gulden en tien stuivers per honderd gulden, zullen rechtens gevorderd mogen worden van een van hen of van beiden, zowel voor het volle kapitaal als voor alles wat daarbij hoort, behoudens.
De betaling moet gebeuren in gemunt, goed en gangbaar geld, met uitdrukkelijke uitsluiting van alle papieren die als geld in omloop zijn.
Voor de betaling en nakoming van het bovenstaande, evenals van de rente en bijkomende kosten, hebben de schuldenaren, de eerstgenoemde comparanten, verklaard dat zij uitdrukkelijk en in het bijzonder verbinden en als hypotheek stellen: hun thans bewoonde huis en herberg, schuur en achterhuis, met de daarbij behorende grond, hof, erf en tuin daarachter.
Dit alles staat en ligt aan de Zomerweg onder Bergum, nummer 72, en is voor de verponding aangeslagen op zestig gulden.
Ten zuiden en westen liggen Sintje Jelles en Wouter Cooten aan de weg, en ten noorden Fokke Jans.

Het goed is vrij en onbezwaard van alle hypotheek, met uitzondering van een kapitaal van driehonderdvijftig gulden dat verschuldigd is aan Boike Gerkens, weduwe van Tjeerd Feijes te Bergum.
Gedaan en gepasseerd te Bergum, ten kantore van de genoemde keizerlijke notaris, in aanwezigheid van Geert Tjards, meester-uurwerkmaker, en Sijmen Tjards, meester-bakker, beiden wonende te Bergum, als getuigen die hiervoor zijn ontboden.
De comparanten hebben deze akte, voor zover zij daartoe in staat waren, op achtentwintig december achttienhonderd elf, na behoorlijke voorlezing, ondertekend. De comparante Antje Alderts heeft, nadat haar naar behoren was gevraagd te tekenen, verklaard dat zij niet kan schrijven of tekenen.
De andere comparanten, samen met de genoemde getuigen en de notaris, hebben na voorlezing deze minuut ondertekend. De minuut is bewaard gebleven in de bewaring van de genoemde keizerlijke notaris.
Voor Gerrit Wilhelmy, keizerlijke notaris, wonende te Bergum, kanton Bergum, arrondissement Leeuwarden, departement Friesland, met getuigen hierna benoemd, getuigen.
Zijn gecompareerd Hattum Joukes, herbergier, en Antje Alderts, echtelieden, wonende aan den Zomerweg onder Bergum, No 72, in gemeenschap.
De vrouw door haren man geautoriseerd en tot het verlijden van dezen geadsisteerd.
Welke hebben erkend wel en wettig schuldig te zijn aan Wijger Aukes, huisman, woonachtig onder gemelde dorpe Bergum, hier tegenwoordig, op handen accepterende, de somma van vier honderd en vijftig guldens.
Voortkomende wegens aangegane lening van gelijke som, die gemelde Wijger Aukes heden ten behoeve heeft verstrekt aan dezelfde Hattum Joukes en vrouw, in goed en gangbaar geld, zoals zijlieden zulks erkennen minzaam met te vreden zijn.
Welke som van vier honderd en vijftig guldens gezegde schuldenaren hebben beloofd en bij verbonden om te gedogen te betalen aan gemelde huisman schuldeischer of aan den houder van goede depêche, met de interest van vijf en wel op deszelfs eerste aanmaning.

Met jaarlijksche interesten en bovendien tien guldens en tien stuivers ten honderd, zullen worden tot regt in action te reclameren van lieden of beide volle te mogen en best kapitaal, en dat alles behoudens.
In gemunt, goed en gangbaar geld, met expresse uitsluiting van alle voor geld gaande papieren.
Voor welke prestatie en nakominge van het bovenstaande en interesten en accessoiren van dien, de schuldenaren en eerstgemelde comparanten hebben verklaard, expres en in het bijzonder te verbinden en ten hypotheek te stellen hunlieden thans bewoonde huizinge en herberg, schure en agterhuizing, met deszelfs grond, hovinge, hieminge en thuin daar agter.
Staande en gelegen aan de Zomerweg onder Bergum, zijnde No 72, en de verponding aangeslagen tot zestig guldens.
Hebbende Sintje Jelles en Wouter Cooten de weg ten zuiden en westen, en Fokke Jans ten noorden.
Zijnde vrij en onbezwaard van alle hypotheek, behoudens alleen een som van drie honderd en vijftig guldens kapitaal, aan Boike Gerkens, weduwe van Tjeerd Feijes te Bergum verschuldigd.
Gedaan en gepasseert te Bergum ten kantore van gemelde keizerlijke notaris, in tegenwoordigheid van Geert Tjards, meester uurwerkmaker, en Sijmen Tjards, meester bakker, beide woonende te Bergum als getuigen ten dezen ontboden.
Hebbende de comparanten na hunne hebbelijk vermogen op den acht en twintigsten December achttien honderd en elf, en na behoorlijke voorlezinge van de comparante Antje Alderts, nadat aan haar behoorlijk te zijn aangemaand gedaan, dat zij niet kan schrijven of tekenen.
Hebbende andere comparanten benevens gemelde getuigen en de notaris na gedane voorlezinge de tegenwoordige minute getekend, welke gebleven is in de bewaringe van gemelde keizerlijke notaris.
Hattum Joukes
Wijger Aukes
Geert Tjards
Sijmen Tjards
Wilhelmy, keizerlijk notaris
Van het passerende is mij volgens kwitantie gebleken, dat de verponding over het jaar achttien honderd en elf behoorlijk is voldaan.
Zo zou het Zwarkruis er in 1849 er uit gezien kunnen hebben.
Dezelfde personen volgens de familie- en aktegegevens op deze pagina’s: Antje wordt in 1795 genoemd als zestienjarige dochter van de kastelein. In 1811 en 1822 verschijnen Antje Alderts en Hattum Joukes, later Kuipers, als echtgenoten aan de Zomerweg. De boedelstukken uit 1849 noemen hetzelfde echtpaar; de bezitsbeschrijving noemt bovendien Antjes ouders Aldert Pieters en Joukje Martens. Hattum Joukes Kuipers wordt niet gelijkgesteld aan Hattum Alberts uit de andere familie.
Volg de genoemde personen en hun verwanten door de verklaringen. Op de themapagina staat welke identificaties waarschijnlijk zijn en welke onzeker blijven.
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Noord-Bergum 1811-1832.
De soldaten van Napoleon waren in Nederland van 1795 tot 1813. Antje was toen tussen de 16 en de 29 jaar Hattum was 6 jaar ouder. Ze hebben de komst van de Fransen en later het binnentrekken van de kozakken dus bewust meegemaakt.
Sneek aan het eind van de 18de eeuw.





Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.