
Hardegarijp 1808 - Goud, zilver en boeken uit het huis van Reitsma - Toenentoen
Alle verhalen en verklaringen uit Bergum
Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over geldvermissing en ondervraging bij Het Zwartkruis.

Nieuwe informatie opgenomen door mij, Johs Lodema, lid van het gemeentebestuur van Tietjerksteradeel en commissaris in deze zaak, op verzoek van de fiscaal van dit deel, ambtshalve, om naar behoren te dienen.
Gerrit Johannes, ongehuwd, momenteel wonend in Buitenpost bij Oeble Beernts,25 jaar oud, verschenen, beëdigd en ondervraagd, verklaarde dat hij op de 7 e van deze maand met Oeble Beernts in een chais naar Bergum reed. In het huis van notaris G:Wilhelmij ontving hij van Jalte Oebles, boer te Garijp,250 caroligulden wegens de verkoop van vierde halvemad hooiland onder Oostermeer. Het geld bestond uit 210. guldenstukken; de rest uit drieguldenstukken en 'Veertien de halven'. Hij stopte 'dertien de halven'. in zijn zak en de rest van het geld in een aparte buidel. Daarna reed hij met Oeble weer weg, nadat zij in het huis van Johs Lodema wat hadden gegeten en gedronken. De getuige had zijn geld toen in de kist van de chais gedaan. Zij kwamen vervolgens bij het Zwartkruis, in het huis van Aldert Pieters, waar zij een borrel dronken. Hij haalde zijn geld tijdelijk uit de chais en gaf het aan de vrouw des huizes in bewaring. Toen zij wilden vertrekken gaf zij hem het geld persoonlijk terug. Hij nam acht gulden uit de buidel en legde de rest weer in de kist van de chais.
Terwijl hij al op de chais zat merkte hij dat zijn pijp was uitgegaan. Hij stapte weer af en ging naar binnen om haar aan te steken. Nadat hij dit had gedaan en zij samen nog een borrel hadden gedronken ging hij weer op de chais. Toen merkte hij dat het geld uit de kist ontbrak. Hij was hierover ontstemd en ongerust en weigerde met Oeble te vertrekken voordat hij zijn geld weer had... Er was ook Johannes Tjibbes bij de chais geweest terwijl hij zelf binnen was om zijn pijp aan te steken en de rekening te betalen. Johannes zei dat Oeble ondertussen op de chais was geweest en de kist had geopend. Hij dacht dat Oeble het had gedaan en drong erop aan dat hij dit bekende. Oeble deed dit echter niet en bleef heel kalm. Hij probeerde de getuige geleidelijk over te halen mee naar huis te gaan. Die weigerde en bleef bij Aldert.
Uiteindelijk reed Oeble omstreeks half negen 's avonds alleen weg. Er reed een ruiter langs hem, maar in plaats van rechtdoor naar Buitenpost te rijden sloeg Oeble het wildpad in. Oebles vrouw vertelde de getuige dit gisteren zelf: die ruiter had het haar verteld. Ook Oeble had dit tegenover hem toegegeven.
Gisteren vroeg in de ochtend onderzochten de getuige en Aldert het wildpad. Op enige roeden van de Zomerweg zagen zij sporen waar een chais was omgekeerd. De dochter van Aldert Pieters had vóór zij op pad gingen Oebles zweep gevonden bij het hek van het land van Dirk Jeens, tussen Aldert en de Zwarte Tille. Aldert en de getuige konden ook duidelijk merken dat Oeble daar van de chais was geweest en heen en weer scheen te zijn geweest, langs de sloot op het land en op de weg. De getuige kan niet met zekerheid zeggen dat Oeble het geld van hem heeft gestolen, omdat hij dit niet heeft gezien en hem niet op heterdaad heeft betrapt. Volgens hem lijken alle omstandigheden het wel te bevestigen.
Toen zij van Aldert wilden wegrijden wilde Oeble eerst nog zijn paard laten drinken. Aldert pakte een emmer om water uit de dobbe - de waterkuil - te halen. Oeble nam hem de emmer af en ging zelf water halen. Volgens de omstanders had hij daar vrij lang met de emmer in de dobbe geroerd. De getuige dacht dat hij toen waarschijnlijk het geld had laten zinken. Dat hij later terug zou zijn gekomen, wat de getuige afleidde uit het vinden van de zweep, maakte dit voor hem nog waarschijnlijker.
Volgens Jan Tennus en diens vrouw, die uit Burumerland kwamen, ontmoette Oeble hen ongeveer half tien 's avonds vlak over de Zwarte Tille. Dit was maar vijf minuten lopen verder. De getuige concludeerde dat Oeble dus een uur met het rijtuig op dat kleine stuk weg had zoekgebracht. Hij wist verder niets, sloot zijn verklaring na voorlezing en ondertekende haar eigenhandig. Bergum, 9 september 1795. Gerrit Johannes.
Aldus verklaard voor commissaris en secretaris. Bergum, 9 september 1795. J:Lodema; H:B:Sminia.
Informatie opgenomen door mij, Johannes Lodema, lid van het gemeentebestuur van Tietjerksteradeel en commissaris in deze zaak, op verzoek van de fiscaal van dit deel, ambtshalve, om naar behoren te dienen.
Jan Gerrits, ongehuwd en koopman te Bergum, in zijn 26 e levensjaar, opgeroepen, beëdigd en ondervraagd, verklaarde dat hij afgelopen maandagavond,7 van deze maand, omstreeks acht uur bij Aldert Pieters kwam, kastelein in het Zwartkruis onder Bergum. Onderweg hoorde hij al behoorlijk veel rumoer en getier bij het huis. Nieuwsgierig naar wat daar gebeurde ging hij in de stoep - het portaal - van het huis zitten en kocht een roemer jenever. Johannes Tjibbes, die naast Aldert woonde, zat er ook. De getuige vroeg hem wat er aan de hand was. Hij kreeg als antwoord dat Johannes, nadat hij had gezien dat de vrouw van Aldert en Gerrit Johannes een geschil
Omdat Aldert niet thuis was, was hij daarheen gegaan. Terwijl zij daar zaten, stond voor de deur een sjees. Daarbij stonden Oeble Beernts en Gerrit Johannes, beiden uit Buitenpost, die ermee waren gekomen. Zij leken telkens op het punt te staan te vertrekken. Gerrit Johannes was al een of twee keer op de sjees gegaan en stapte er vervolgens weer af. Oeble zei telkens dat zij eerst nog een borreltje brandewijn moesten hebben.
Toen Gerrit uiteindelijk naar binnen ging om de vertering te betalen, ging Oeble op de sjees en rommelde wat in de kist. Nadat Oeble weer van de sjees was gestapt, hoorde Jan duidelijk geld rinkelen in de linkerzak van zijn jas. Oeble vroeg vervolgens een emmer om zijn paard water te geven. Alderts dochter zei dat zij dat al had gedaan. Oeble hield toch aan. Aldert pakte een emmer voor hem en wilde water halen, maar Oeble nam hem de emmer af en ging zelf daarmee naar de dobbe, de waterpoel. Daar roerde hij vrij lang met de emmer rond. Uiteindelijk kwam hij met water terug.
Terwijl Oeble water haalde, ging Gerrit op de sjees. Toen hij in de kist keek en zocht, zei hij dat zijn geld weg was. Oeble zei daarop dat hij dan moest weten waar zijn geld was:
ik heb het niet
In modern Nederlands: Ik heb het niet.
Jan en Johannes Tjibbes antwoordden dat zij geloofden dat Oeble het geld al had. Oeble zei daarop:
wel als ik 't dan heb, kom voor mij
In modern Nederlands: Wel, als ik het dan heb, kom voor mij
En meer van zulke opmerkingen. Jan en Johannes overlegden wat zij het beste konden doen. Zij besloten Oeble er krachtig over aan te spreken om hem zo mogelijk tot een bekentenis te brengen. Zelf waren zij er voldoende van overtuigd dat hij het geld uit de sjees had genomen. Hoewel zij hem onder druk zetten, bleef Oeble rustig en wilde hij de daad niet bekennen.
Terwijl zij bij de sjees bij elkaar stonden, zei Oeble tegen Gerrit: 'Hier kunnen ook wel schurken zijn.' Jan begreep dat die uitspraak op hem en Johannes Tjibbes sloeg. Hij sprong op en zei tegen Oeble dat hij dat niet wilde horen. Zij waren wel in de stoep geweest, maar nog niet dicht bij de sjees. Vervolgens zochten Jan, Johannes en anderen in de dobbe. Omdat het al donker was, vonden zij niets. Zij besloten Oeble nog krachtiger aan te pakken. Jan zei hem dat hij zojuist had gezegd dat zij schurken waren en dat hij dat niet wilde horen. Jan pakte Oeble vast en gooide hem op de grond. Oeble bleef stil liggen en liet zich gewillig fouilleren. Zij konden niets bij hem vinden.
Uiteindelijk reden Oeble en Gerrit Johannes weg. De anderen gingen samen opnieuw zoeken, nog diezelfde avond. Terwijl zij daarmee bezig waren, reed een ruiter hun voorbij naar Buitenpost. Niet lang nadat Oeble en Gerrit waren weggereden, kwam Gerrit alleen te voet terug. Hij vroeg of er ook ruiters waren geweest. Zij antwoordden van niet, behalve die ene. Gerrit ging met hen naar binnen. Zij bespraken dat Oeble misschien zou terugkomen om het geld te halen. Daarom besloten zij dat Gerrit buiten bij een hoop takkenbossen zou gaan liggen om op te letten. Gerrit lag daar nauwelijks of hij snurkte zo hard dat zij hem binnen konden horen. Hij was behoorlijk dronken. Zij hadden hem naar de stal gesleept.
Toen Johannes en Jan daarna vertrokken, hoorden zij een rijtuig aankomen. Omdat zij dachten dat Oeble misschien terugkwam, bleven zij staan om dat af te wachten. Het waren echter Jan Tennus en zijn vrouw, die met een wagen met stro naar huis reden en uit Collumerland kwamen. Jan en Johannes vroegen hun of zij iemand met een sjees waren tegengekomen. Zij antwoordden: 'Ja, Oeble, vlak aan de andere...'.
... kant van de Zwarte Tille.' Hij had hun gezegd dat zijn zweep weg was en had daar op zijn gebruikelijke manier enkele Franse vloekwoorden aan toegevoegd.
Jan en Johannes konden niet begrijpen hoe Oeble met de sjees zoveel tijd had kunnen besteden aan zo'n kort stuk weg. Het was immers minstens anderhalf uur geleden dat hij bij Aldert was weggereden. Daardoor werden zij nog sterker in hun opvatting dat Oeble terug was geweest om het geld weer te halen. Toen Jan de volgende ochtend dat pad opnieuw volgde, ontdekte hij langs de sloot bij de dobbe en op de weg duidelijk grote, lange voetafdrukken die heen en weer liepen. Die leken sterk op de afdrukken van de platte schoenen die Oeble had aangehad.
Omdat hij hierover niets meer wist, beëindigde hij na voorlezing zijn verklaring en ondertekende hij haar eigenhandig. Bergum, 10 september 1795.
Jan Gerrijts.
Johannes Tjibbes woont aan de Zomerweg in Bergum, naast Aldert Pieters, en is in zijn dertigste levensjaar. Na oproeping, beëdiging en ondervraging verklaarde hij het volgende. Afgelopen maandagavond was hij bij zijn huis. Zijn vrouw liep daar tussen hun huis en dat van Aldert om water te halen. Van haar hoorde hij dat er bij Aldert thuis een geschil leek te zijn. Omdat hij wist dat Aldert niet thuis was, ging hij erheen om diens vrouw en dochter zo nodig te helpen.
Daar waren Oeble Beernts en Gerrit Jakobs... Hun sjees en paard stonden voor de deur. Johannes ging in de stoep zitten. Oeble en Gerrit waren allebei dronken, vooral de laatste. Zij maakten nogal wat drukte, voornamelijk doordat Gerrit Johannes zijn vertering niet wilde betalen. Jan Gerrits kwam ook bij Johannes in de stoep. Hij had het lawaai eveneens van een afstand gehoord.
Op hun aandringen wilde Gerrit Johannes uiteindelijk betalen. Hij ging op de sjees, haalde zijn geldbuidel uit de kist en nam er voldoende geld uit. Hij betaalde de vertering en deed de rest weer in de kist van de sjees. Nadat zij nog wat hadden getreuzeld, zouden zij ten slotte vertrekken. Maar toen Gerrit op de sjees ging, keek hij eerst nog eens in de kist of zijn geld er nog was. Hij ontdekte dat het ontbrak. Johannes en Gerrits doorzochten ook de kist en de sjees om te controleren of dit waar was. Zij vonden geen geld.
Zij zeiden dat het geld weer tevoorschijn moest komen. Volgens hen kon het niet anders dan dat Oeble het had genomen. Terwijl Gerrit binnen was geweest, was Oeble immers op de sjees geweest en had hij flink in de kist gerommeld. Daarna was hij stil van de sjees gegaan en had hij meteen een emmer geëist om het paard te laten drinken. Aldert had een emmer gepakt. Oeble had die van hem afgenomen en was zelf naar de dobbe gegaan om water te halen. Daarmee was hij vrij lang bezig geweest.
Oeble ontkende en zei dat hij niets van geld wist, en dergelijke dingen. Zij gingen in de dobbe zoeken, maar vonden niets. Zelf waren zij er toch van overtuigd dat Oeble het geld had genomen en weggebracht. Zij pakten hem daarom krachtiger aan en grepen hem zelfs vast om hem tot een bekentenis te brengen. Oeble bleef ontkennen. Hoewel zij hem bedreigden, bleef hij even geduldig. Hij ging op de grond liggen en liet zich gewillig fouilleren.
Uiteindelijk vertrokken Oeble en Gerrit samen. Enkele ogenblikken later, terwijl de anderen opnieuw samen in de dobbe en elders naar het geld zochten, kwam Gerrit te voet bij hen terug. Omdat zij door de duisternis toch niets konden vinden, gingen zij samen naar binnen. Zij dachten dat Oeble misschien weer terug kon komen om het geld te halen, dat hij volgens hun veronderstelling ergens in de omgeving had verborgen.
Gerrit Johannes ging daarom buiten bij de hoop takkenbossen liggen om op te letten. Maar hij lag er nauwelijks of hij viel in slaap. Hij snurkte zo hard dat zij hem binnen konden horen. Omdat zij deze schildwacht zo nutteloos vonden, brachten zij hem naar het stro in de stal om zijn roes uit te slapen.

Toen Jan Gerrits en Johannes vervolgens naar huis wilden, hoorden zij buiten een rijtuig naderen. Zij wachtten om te zien wie het was. Het bleken Jan Tennus en zijn vrouw te zijn, die met een wagen met stro uit Collumerland kwamen... Johannes en Jan Gerrits liepen vervolgens met Jan Tennus naast de wagen naar huis. Onderweg vertelden zij hem wat er was gebeurd. Van Jan en zijn vrouw hoorden zij dat die Oeble Beernts met de sjees juist aan de andere kant van de Zwarte Tille waren tegengekomen, en dat hij hun met enkele Franse vloeken had gezegd dat hij de zweep had verloren. Het was toen wel anderhalf uur geleden dat Oeble bij Aldert was vertrokken.
Johannes verklaarde verder niets van de zaak te weten. Na voorlezing beëindigde hij zijn verklaring en ondertekende hij haar eigenhandig. Bergum, 10 september 1795.
Johannes Tjibbes.
Aldert Pieters is kastelein in het Zwart Kruis aan de Zomerweg in Bergum, in zijn vierenvijftigste levensjaar. Na oproeping, beëdiging en ondervraging verklaarde hij het volgende. Toen hij afgelopen maandagavond thuiskwam, zaten Johannes Tjibbes en Jan Gerrits in zijn stoep. Voor de deur stonden een paard en een sjees waarmee Oeble Beernts en Gerrit Johannes waren gekomen. Die stonden erbij.
Gerrit was vervolgens op de sjees gegaan en had acht goudguldens uit een geldbuidel genomen die in de kist van de sjees lag. Daarmee ging hij naar binnen om de vertering te betalen. Aldert stond voor het paard en zag dat Oeble op de sjees ging. Met één voet op de trede en de andere in de sjees zocht hij iets. Aldert hoorde toen meer dan eens geld rammelen. Toen Oeble meteen daarna van de sjees kwam, eiste hij een emmer om zijn paard te laten drinken. Aldert pakte een emmer en wilde water halen. Maar Oeble nam de emmer zelf en ging naar de dobbe om water. Daarmee was hij daar vrij lang bezig. Aldert verklaarde ook te hebben gezien dat Oebles linker jaszak behoorlijk zwaar hing toen hij bij hem kwam om een emmer.
Toen Gerrit en Oeble eindelijk wilden vertrekken, ging Gerrit op de sjees en keek nog eens of zijn geld er was. Hij ontdekte dat het weg was. Aldert en de andere aanwezigen doorzochten de sjees rondom, maar vonden geen geld. Zij hielden allemaal Oeble voor degene die het had genomen, vooral omdat niemand anders bij de sjees was geweest. Zij probeerden hem eerst met woorden en uiteindelijk ook met krachtiger optreden tot een bekentenis te brengen. Alles was vergeefs. Oeble bleef onder dit alles heel rustig, ging op de grond liggen en liet zich gewillig helemaal fouilleren.
Oeble en Gerrit vertrokken uiteindelijk. Al enkele minuten later, terwijl Aldert en de anderen opnieuw in de dobbe en de omgeving zochten, kwam Gerrit Johannes te voet terug. Hij vroeg of er ook ruiters waren geweest. Zij antwoordden dat zij geen andere hadden gezien dan die ene, die zojuist voorbij was gereden. Omdat zij wegens de duisternis toch niet meer konden zoeken, gingen zij samen naar binnen. Zij dachten dat Oeble mogelijk weer zou komen om het geld te halen, als hij het ergens daar had verborgen. Daarom ging Gerrit Johannes buiten bij de hoop takkenbossen liggen om op te letten. Hij viel echter meteen in slaap en snurkte zo hard dat zij hem binnen konden horen. Omdat hij als bewaker nutteloos was, brachten zij hem naar het stro om uit te slapen.
Verder verklaarde Aldert dat hij de volgende ochtend vroeg samen met Gerrit Johannes ging kijken of zij sporen konden vinden. Uiteindelijk vonden zij het spoor van een sjees dat het wilde pad opliep, maar na slechts enkele passen weer omkeerde en terugliep. Bij het hek van Dirk Jeens' land, tussen Alderts huis en de pijp..., konden zij ook duidelijk zien dat de sjees had gestaan en weer was omgedraaid. Vandaar stonden langwerpige, smalle voetafdrukken naast de sloot op de weg.
Aldert zei dat hij in het spoor van de sjees enkele gaatjes had ontdekt. Die waren gemaakt door uitstekende nagels die in de wielhoepels waren geslagen. Hij twijfelde er niet aan dat de wielen van Oebles sjees zulke nagels zouden hebben.
Omdat hij hierover niets meer wist, beëindigde Aldert na voorlezing zijn verklaring en ondertekende hij haar eigenhandig. Bergum, 10 september 1795.
Allert Pijtters.
Antje Alberts is een ongehuwde jonge vrouw, in haar zeventiende levensjaar. Zij woont bij haar vader Aldert Pieters, kastelein in het Zwart Kruis aan de Zomerweg onder Bergum. Na oproeping en ondervraging verklaarde zij het volgende. Maandagmiddag kwamen Oeble Beernts en Gerrit Johannes met de sjees bij haar thuis. Zij hadden daar de hele middag rondgetreuzeld. Kort na hun komst ging Antje naar de tuin. Toen zij terugkwam, vond zij hen daar nog. Vervolgens ging zij weer weg om te melken. Hun paard stond voor de sjees. Toen zij terugkwam, waren zij er nog steeds. Gerrit was toen al behoorlijk dronken.
Johannes Tjibbes en Jan Gerrits kwamen ook en gingen in de stoep zitten. Antje stond bij de deur. Oeble en Gerrit bleven nog lang talmen. Uiteindelijk ging Gerrit op de sjees en nam enig geld uit een geldbuidel die in de kist lag, om de vertering te betalen. De rest legde hij er weer in. Terwijl Gerrit binnen was, ging Oeble op de sjees en nam het geld eruit. Antje hoorde toen duidelijk geld rinkelen. Voor zover zij kon horen, had hij het geld in zijn linker jaszak. Toen hij van de sjees kwam, eiste hij meteen een emmer om het paard te laten drinken. Haar vader wilde water halen, maar Oeble nam hem de emmer af. Hij ging zelf naar de dobbe om water en was daar veel langer mee bezig dan nodig was.
Toen Gerrit vervolgens op de sjees ging, keek hij eerst nog eens of zijn geld er nog was. Hij ontdekte dat het ontbrak. Oeble zei daarop:
is 't geld weg, dan word ik ook anders
In modern Nederlands: Is het geld weg, dan word ik ook anders.
Antje verweet Oeble dat hij het geld had, omdat zij had gezien dat hij het had genomen. Oeble ontkende dat. Zij zochten toen allemaal samen, behalve Oeble, in de sjees en in de omgeving naar het geld, maar konden het niet vinden.
Jan Gerrits en Johannes Tjibbes probeerden Oeble met bedreigingen en uiteindelijk ook door hem krachtiger aan te pakken tot een bekentenis te brengen. Ondanks dit alles bleef Oeble ontkennen en heel bedaard. Hij ging zelfs op de grond liggen en liet zich gewillig helemaal fouilleren.
Uiteindelijk vertrokken deze mannen omstreeks half negen 's avonds. Na enkele ogenblikken kwam Gerrit Johannes weer bij Antje en de anderen, terwijl zij nog samen in de dobbe en elders zochten. Hij vroeg of er geen ruiters waren geweest. Hij kreeg als antwoord dat zij geen andere hadden gezien dan die ene, die hun zojuist achterna was gereden.
Omdat zij door de duisternis niet meer konden zoeken, gingen zij naar binnen. Gerrit Johannes ging toen buiten bij de takkenhoop staan om op te letten of Oeble soms weer zou komen om het geld te halen. Deze schildwacht viel echter snel in slaap en snurkte zo hard dat zij hem binnen konden horen. Daarom brachten zij hem naar binnen in het stro om zijn roes uit te slapen.
De volgende ochtend ging Antje omstreeks zes uur melken. Langs de sloot, niet ver van de dobbe, zag zij lange, smalle voetafdrukken die heen en terug liepen. Iets verderop vond zij een zweep. Daar stond ook het spoor van een sjees die leek te zijn omgekeerd. Zij bracht de zweep naar binnen, waar die nog werd bewaard.
Omdat Antje hierover niets meer wist, beëindigde zij na voorlezing haar verklaring en tekende zij met haar handmerk. Bergum, 10 september 1795.
Dit is het eigenhandig geplaatste merk van Antje Alberts: +.
Jan Tennus is kastelein in de Drie Romers aan de Zomerweg onder Bergum. Naar zijn beste weten is hij 38 of 39 jaar oud. Na oproeping, beëdiging en ondervraging verklaarde hij het volgende. Afgelopen maandagavond, omstreeks tien uur, was hij net aan de andere kant van de Zwarte Tille. Hij kwam met zijn vrouw op een wagen met stro uit Collumerland... Zij ontmoetten een man met een sjees. Die zei bij het voorbijrijden:
Sacre nom de Dieu ik heb mijn Zweep verloren
In modern Nederlands: Verdomme, ik heb mijn zweep verloren.
Zij reden stil door zonder tegen hem te spreken.
Jan zei tegen zijn vrouw dat hij dacht dat het Oeble Beernts was, ook wel Oeble Brommergent genoemd, voor zover hij dat aan de stem kon horen. Vervolgens ontmoetten zij op de weg tussen Alderts huis en Jans eigen huis Jan Gerrits en Johannes Tjibbes. Die vroegen hun of zij Oeble waren tegengekomen. Jan en zijn vrouw antwoordden dat zij dat wel geloofden, althans voor zover zij dat aan zijn stem konden horen. Hij had hun op zijn gebruikelijke manier, met enkele Franse vloekwoorden, verteld dat hij zijn zweep had verloren. Johannes en Jan Gerrits vertelden hun wat er bij Aldert thuis was gebeurd. Daardoor raakten Jan Tennus en zijn vrouw nog sterker overtuigd dat zij Oeble waren tegengekomen. Hoewel zij door de duisternis niet duidelijk konden zien wie het was, twijfelden zij er toch niet aan dat het Oeble was geweest.
Omdat hij hierover niets meer wist, beëindigde Jan na voorlezing zijn verklaring en ondertekende hij haar eigenhandig. Bergum, 10 september 1795.
ijan Tuens.
... Besluit. Er is onvoldoende bewijs gebleken om op dit moment tegen Oeble Beernts te beschikken.
Aldus verklaard voor ons, commissaris en secretaris. Bergum, 10 september 1795.
J. Lodema; H.B. Sminia.
Over het verdwenen geld bij herberg Het Zwartkruis zijn verschillende verklaringen bewaard. De aanwezigen beschreven ieder wat zij zagen en hoorden.
Volg de genoemde personen en hun verwanten door de verklaringen. Op de themapagina staat welke identificaties waarschijnlijk zijn en welke onzeker blijven.
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Bekijk het overzicht van Bergum





Informatieboek 4, bladen 390, 391, 392, 393, 394, 395, 396, 397, 398, 399, 400, 401, 402, 403, 404, 405, 406, 407, 408, 409.
Datering in de bron: Voorval maandag 7 september 1795; Gerrit Johannes verklaart en krijgt attest op 9 september. Vijf aanvullende getuigen verklaren op 10 september; gezamenlijk slot en kantlijnbesluit op die dag. De volgende ochtend wordt naar sporen gekeken.
Namen en woorden met [?] zijn onzeker gelezen. ... geeft een onderbreking of een niet betrouwbaar leesbare passage aan.
Zes afzonderlijke verklaringen, attesten, verwijzing naar volgend onderzoek en een voorlopig besluit zijn binnen de geleverde scans volledig aanwezig. Geen zichtbare interne lacune in deze groep. Dat betekent niet dat het gehele gerechtelijke proces of een eindvonnis aanwezig is.
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.