Hardegarijp 1808 - Goud, zilver en boeken uit het huis van Reitsma - Toenentoen
De diefstal in de herberg: de verklaring van getuige Jan Teunis (Bergum 1795)
Jan Teunis (in modern Nederlands):
Ik ben Jan Teunis, kastelein in de Drie Romers aan de Zomerweg onder Bergum. Ik ben naar beste weten 38 of 39 jaar oud. Ik ben als getuige opgeroepen, beëdigd en gevraagd naar wat er is gebeurd.
Ik verklaar dat ik afgelopen maandagavond, omstreeks tien uur, even aan de andere kant van de Zwarte Tille was. Ik kwam daar met mijn vrouw met een wagen met stro uit Kollumerland.
Daar ontmoetten wij een man met een sjees. Die zei tegen ons, terwijl hij voorbijreed: “Sacré nom de Dieu, ik heb mijn zweep verloren.”
Hij bleef toen staan om met ons te praten.
Ik zei tegen mijn vrouw dat ik geloofde dat het Oeble Beernts was. In de wandeling werd hij Oeble Breunus genoemd. Dat kon ik horen aan zijn stem.
Jan Teunis (in modern Nederlands):
Daarna ontmoetten wij tussen Aldert zijn huis en mijn huis, onderweg, Jan Gerrits en Johannes Tjibles.
Zij vroegen ons of Oeble ons ook had ontmoet.
Ik en mijn vrouw zeiden dat wij dat zeker geloofden. Wij konden hem aan zijn stem herkennen. Hij had namelijk, met enkele vloekwoorden op zijn Frans, gezegd dat hij zijn zweep had verloren.
Daarna vertelden Jan Gerrits en Johannes Tjibles ons wat er bij Aldert thuis was gebeurd.
Dat bevestigde mij en mijn vrouw nog meer in onze mening dat het Oeble was geweest die wij hadden ontmoet.
Wij konden door de duisternis niet goed zien wie het was. Toch twijfelden wij er eigenlijk niet aan dat het Oeble was geweest.
Meer weet ik hiervan niet.
Daarmee sluit ik mijn verklaring. De verklaring werd aan mij voorgelezen. Daarna heb ik die eigenhandig ondertekend.
Bergum, 10 september 1795.
Jan Teunis
Aantekening: er is onvoldoende bewijs gevonden om op dit moment verder tegen Oeble Beernts op te treden.
Jan Teunis (in modern Nederlands):
Aldus verklaard voor ons, commissarissen en secretaris.
Bergum, 10 september 1795.
J. Lodder
Sminia
Zo zou het Zwartkruis er later, in 1849, uit gezien kunnen hebben.
Toelichting bij enkele woorden
Een sjees was een licht rijtuig op twee wielen, meestal getrokken door één paard.
De Zwarte Tille was een brug in de omgeving.
De Drie Romers was de herberg waar Jan Teunis kastelein was.
In de oude tekst wordt Jan Teunis “deponent” genoemd. Daarmee wordt de persoon bedoeld die de verklaring aflegt. In deze moderne versie is dat vervangen door “ik”, zodat de tekst als getuigenverklaring blijft lezen.
De verklaringen over de geldvermissing in 1795
Over het verdwenen geld bij herberg Het Zwartkruis zijn verschillende verklaringen bewaard. De aanwezigen beschreven ieder wat zij zagen en hoorden.
Andere zaken op dezelfde locatie
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Bergum
Noord-Bergum.
Noord-Bergum 1811-1832.
De Franse tijd.
De soldaten van Napoleon waren in Nederland van 1795 tot 1813. De verklaring van Jan Teunis werd afgelegd in 1795, het jaar waarin de Franse tijd in Nederland begon.
Antje en Hattum
De Friese steden
Het dagelijks leven in Friesland rond 1800
Sneek aan het eind van de 18de eeuw.
Dagelijks leven
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw
Bataafse en Franse tijd