Kleding door de eeuwen heenBergum 1740: Heine en Antje willen trouwen
Alle verhalen en verklaringen uit Bergum
Heine Eijlarts en Antje Geerts wilden hun huwelijk laten afkondigen. Gerrijt Rinsma, schooldienaar en organist in Bergum, vroeg naar hun verwantschap en overlegde met de predikant.
Gerrijt Rinsma stelde hun deze vraag:
zoud dit houwelijk om de naa bestaande vrindtschap wel mogen bestaan
Zou dit huwelijk vanwege de nauwe verwantschap wel mogen bestaan?
Woning rond 1750.
Heine Eijlarts
Heine Eijlarts woont in Bergum, maar houdt zich sinds afgelopen zaterdag op bij Ytje Folkerts, weduwe van Jan Gerbens, in Suameer bij de oude dam. Hij is in zijn 62ste levensjaar (ongeveer 61). Zijn tweede vrouw Gertie Jans is ruim een halfjaar geleden overleden. Ongeveer zes weken geleden verloofde hij zich met Antje Geerts, dochter van Geeske Jans, een volle zus van zijn overleden vrouw Gertie Jans.
Om het huwelijk te sluiten gingen hij en Antje afgelopen zaterdag naar de schoolmeester in Tietjerk en lieten daar op Antjes verzoek de huwelijksafkondigingen inschrijven wegens haar laatste woonplaats. Daarna gingen zij naar de schoolmeester in Bergum om ook wegens zijn woonplaats de afkondigingen te laten inschrijven en doen. Die zou met de predikant van Bergum spreken, waarna de afkondigingen uitbleven. ...
Sinds zaterdag hebben Heine en Antje bij Ytje Folkerts samen in één bed geslapen en seksueel met elkaar verkeerd. Heine meent dat het huwelijk met de dochter van de zus van zijn overleden vrouw toegestaan zou zijn, omdat hij bij Gertie Jans geen kinderen heeft verwekt. Hij bevestigt zijn voorgelezen verklaring met zijn gewone handmerk, Bergum, 14 september 1740, Heine Eijlarts.
Antje Geerts
Antje Geerts woonde tot mei 1740 bij Oege Douwes in Tietjerk en verblijft nu bij Ytje Folkerts, weduwe van Jan Gerbens, in Suameer bij de oude dam. Zij is in haar 32ste levensjaar (ongeveer 31). Haar overleden moeder Geeske Jans was een volle zus van haar overleden tante Gertie Jans, vrouw van Heine Eijlarts in Bergum. Haar tante stierf ongeveer driekwart jaar geleden. Antje zegt dat zij afgelopen zaterdag acht weken met Heine verloofd was; Heine noemt ongeveer zes weken.
Bedstede rond 1750.
Om dit huwelijk te voltooien gingen zij zaterdag naar de schoolmeester in Tietjerk om de huwelijksgeboden te laten inschrijven, en vervolgens rechtstreeks naar de schoolmeester in Bergum. Die vroeg of dit wel mocht. Heine antwoordde ja. De schoolmeester wilde eerst met de predikant overleggen. Die maakte bezwaar en er kwam geen afkondiging. Antje en Heine hebben in de nacht van zaterdag op zondag en vervolgens iedere nacht samen geslapen en seksueel met elkaar verkeerd. Antje kan verder niets zeggen en bekrachtigt haar voorgelezen verklaring met haar zelfgezette merk, Bergum, 14 september 1740.
Gerrijt Rinsma
Gerrijt Rinsma (in modern Nederlands):
Gerrijt Rinsma, schooldienaar en organist in Bergum, 46 jaar, verklaart na beëdiging: Afgelopen zaterdagavond kwamen Heine Eijlarts uit Bergum en Antje Geerts bij mij thuis om hun huwelijksafkondigingen te laten inschrijven. Ik vroeg of zij verwant waren. Heine antwoordde dat zij de dochter was van de volle zus van zijn laatst overleden vrouw. Ik vroeg: 'Zou dit huwelijk vanwege de nauwe verwantschap wel mogen bestaan?' Heine hield vol van wel. Hij zei dat zij zich hierover overal, ook in Leeuwarden en Kollum, goed hadden laten informeren en dat het mocht.
Ik antwoordde dat het mij toch niet toegestaan leek, maar dat ik het met onze predikant zou bespreken. Toen ik hem hierover sprak, dacht hij eveneens dat dit huwelijk niet toegestaan kon zijn. Daarom zag ik van de huwelijksafkondigingen af en wilde die niet doen. Verder kan ik niets zeggen. Ik bekrachtig mijn voorgelezen verklaring, Bergum, 14 september 1740, G. Rinsma, met een haal.
Plaatsen en verwante verhalen
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Bergum
Plaatsgeschiedenis
Archiefverwijzingen
Dagelijks leven
Kleding door de eeuwen heen
Drinkwater in Friesland
Wonen op het Nederlandse platteland
Trouwen, weduwschap en hertrouwen
Boeren en landarbeiders
Kerk rond 1750.
Huishouden rond 1715.
Woning rond 1750.
Bedstede rond 1750.
Keuken rond 1750.
Verantwoording bij de verklaringen
- Antje Geerts: moeder Geeske Jans en tante Gertie Jans zijn verschillende personen; de oudere vermeende naamsbotsing vervalt. Antje noemt ongeveer driekwart jaar sinds het overlijden en acht weken verloving; Heine noemt ruim een halfjaar en ongeveer zes weken. Deze verschillen zijn behouden.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw
Verantwoording
Tietjerksteradeel informatieboek 2, IB2-018. De beschikbare verklaringen en brieven zijn afzonderlijk gevolgd. Enkele woorden en namen blijven onzeker; leeshiaten zijn met ... aangeduid.