Op 3-2-1849: Voorbereiding tot de veiling, de boedelbeschrijving

Dit is een in modern Nederlands omgezette tekst, geschreven door notaris Adrianus Alma uit Bergum.
De originele tekst en de originele documenten staan hieronder.

Op zaterdag 3 februari 1849, om tien uur ’s morgens, verscheen Hattum Joukes Kuipers, landbouwer onder Bergum.

Hij trad op voor zichzelf en voor zijn aandeel in de gezamenlijke boedel die hij had gehad met zijn overleden vrouw Antje Alderts. Zij was op 2 januari 1849 overleden.

Hattum trad ook op als erfgenaam van het deel van haar nalatenschap waarover zij bij testament vrij had mogen beschikken. Dat testament was op 23 november 1848 opgemaakt bij notaris Tromp in Bergum en daarna officieel geregistreerd.

Ook de andere belanghebbenden waren bij de zaak betrokken. Dat waren Joukje Hattums Kuipers, zonder beroep, samen met haar man Sake Roels Zijlstra, landbouwer te Eestrum.

Verder Janke Hattums Kuipers, zonder beroep, samen met haar man Age Alles Fokkema, koopman onder Bergum.

Ook Marten Hattums Kuipers, arbeider te Bergum, en Jan Hattums Kuipers, zonder bepaald beroep en eveneens wonende te Bergum, waren betrokken.

Jan Hattums Kuipers trad bovendien op als voogd. Sake Roels Zijlstra trad op als toeziend voogd van Jouke Sapes Admiraal.

Jouke Sapes Admiraal was minderjarig en woonde te Bergum. Hij was de zoon van de overleden Sape Jochems Admiraal en Joukje Hattums Kuipers.

De voogd en toeziend voogd waren benoemd door de plaatsvervangend rechter van het kanton Bergum. Dat was vastgelegd in een proces-verbaal van 17 januari 1849, dat officieel was geregistreerd.

Froukje, Janke, Marten en Jan Hattums Kuipers, en de minderjarige Jouke Sapes Admiraal namens zijn moeder Joukje Hattums Kuipers, hadden ieder recht op een vijfde deel van het wettelijk beschermde deel van de nalatenschap van hun moeder en grootmoeder Antje Alderts.

Daarna ging notaris Adrianus Alma uit Bergum, in aanwezigheid van getuigen, over tot het veiligstellen van de rechten van alle betrokkenen.

Daarvoor ging hij naar het huis met nummer 72 onder Bergum. Daar moest de boedel worden beschreven en geïnventariseerd.

Het ging om alle goederen die behoorden tot de gezamenlijke en afzonderlijke boedels van Hattum Joukes Kuipers en zijn overleden vrouw Antje Alderts.

Hattum en Antje waren in 1799 getrouwd. Zij hadden geen huwelijkse voorwaarden gemaakt. Hun huwelijk viel daardoor nog onder de vroegere Friese wet.

De boedelbeschrijving werd gedaan op aanwijzing van Hattum Joukes Kuipers.

Eerder waren er door de kantonrechter van Bergum zegels op de boedel gelegd. Dat was gebeurd volgens een proces-verbaal van 8 januari 1849, dat ook officieel was geregistreerd.

Bij die verzegeling was Hattum Joukes Kuipers aangesteld als bewaarder van de boedel.

Bij de inventarisatie zouden de aangebrachte zegels worden gecontroleerd en daarna opgeheven.

De goederen die getaxeerd moesten worden, zouden worden gewaardeerd door Johannes Hendriks van Akker, koopman onder Bergum.

Hij was daarvoor door de belanghebbenden gekozen. Hij had aangenomen de taxatie eerlijk en naar werkelijke waarde te verrichten.

Voor dat doel had hij de eed afgelegd bij de kantonrechter van Bergum.

Alle verschenen personen waren bij de notaris bekend.

Daarna begon de beschrijving van de bezittingen.

Eerst werden de roerende goederen opgenomen.

De inventarisatie begon in de meest westelijke kamer van het huis.

Over de verkoop van de boedel en wat er precies verkocht is

Dit zegt de verkochte boedel over het boerengezin van Hattum en Antje

Op 3-2-1849: De versie volgens de 200 jaar oude documenten

Op zaterdag 3 februari 1849, om tien uur vóór de middag, op verzoek en in tegenwoordigheid van Hattum Joukes Kuipers, landbouwer, wonende onder het behoor van Bergum, voor zichzelf, uit hoofde zowel van zijn rechten wegens inbreng als van de gemeenschap van schade en bate die heeft bestaan tussen hem en wijlen zijn echtgenote Antje Alderts, overleden op de tweede dag van de vorige maand.

En voorts in zijn hoedanigheid als erfgenaam van het beschikbare gedeelte van de nalatenschap van genoemde zijn echtgenote, daartoe benoemd bij testament, gepasseerd voor notaris Tromp te Bergum op 23 november van het vorige jaar, naar behoren geregistreerd.

Verder op verzoek en in tegenwoordigheid van Joukje Hattums Kuipers, zonder bepaald beroep, echtgenote van en bijgestaan door Sake Roels Zijlstra, landbouwer, wonende te Eestrum.

Van Janke Hattums Kuipers, zonder beroep, echtgenote van en bijgestaan door Age Alles Fokkema, koopman, wonende onder het behoor van Bergum.

Van Marten Hattums Kuipers, arbeider aldaar.

Van Jan Hattums Kuipers, zonder bepaald beroep, wonende aldaar.

En van genoemde Jan Hattums Kuipers, in hoedanigheid als voogd, en van Sake Roels Zijlstra bovengenoemd, als toeziende voogd van Jouke Sapes Admiraal, zonder beroep, verblijf houdende te Bergum, minderjarige zoon van wijlen Sape Jochems Admiraal en Joukje Hattums Kuipers, indertijd echtelieden aldaar.

Zij waren daartoe benoemd door de rechter-plaatsvervanger in het kanton Bergum, volgens proces-verbaal van de zeventiende van de vorige maand, behoorlijk geregistreerd.

Froukje, Janke, Marten en Jan Hattums Kuipers, en de minderjarige Jouke Sapes Admiraal, als vertegenwoordigende zijn moeder Joukje Hattums Kuipers, zijn gerechtigd om zich te gedragen als erfgenamen, ieder voor een vijfde gedeelte van het onbeschikbare gedeelte van de nalatenschap van hun moeder en grootmoeder Antje Alderts bovengenoemd.

Ben ik, Adrianus Alma, notaris te Bergum, arrondissement Leeuwarden, provincie Friesland, in tegenwoordigheid van de nagenoemde getuigen, overgegaan tot bewaring van de rechten, zowel van partijen als van ieder wie zulks zou mogen aangaan.

Ik ben daartoe gegaan naar het huis gequoteerd nummer 72, onder het behoor van Bergum, tot de boedelbeschrijving of inventarisatie van al de goederen, behorende tot de gemeenschappelijke en afzonderlijke boedels van Hattum Joukes Kuipers voornoemd en wijlen zijn echtgenote Antje Alderts.

Met haar was hij in het jaar 1799, en dus onder het bestuur van de voormalige Friese wet, zonder huwelijkse voorwaarden gehuwd.

De beschrijving geschiedde op aangave van de comparant Hattum Joukes Kuipers, naarmate de zegels, gelegd door de heer kantonrechter te Bergum volgens proces-verbaal van de achtste van de vorige maand, naar behoren geregistreerd, bij welke verzegeling de aangever tot bewaarder is aangesteld, zullen zijn herkend en opgeheven.

De begroting van zodanige goederen als daaraan onderhevig zijn, zal worden gedaan door Johannes Hendriks van Akker, koopman, wonende onder het behoor van Bergum.

Hij is daartoe door de belanghebbenden gekozen en heeft aangenomen deze taxatie naar oprechte waarde te zullen verrichten.

Tot dat einde heeft hij de eed afgelegd in handen van de heer kantonrechter voornoemd.

Alle verschenen personen waren mij, notaris, bekend.