Tietjerk 1759-1760: de nacht bij Jan Kinderman

Alle verhalen en verklaringen uit Tietjerk

Na een avond drinken en zingen bij Jan Kinderman op Altenburg werd kapitein Petrus van Goens met pijn wakker. Hij ontdekte een touw om zijn geslachtsdeel. Vijf aanwezigen en later Hijlke Martens legden ieder een verklaring af.

Auke Oedses vertelde wat hij de kapitein hoorde roepen:

Help mij; zij hebben mij een touw om mijn geslachtsdeel gebonden.

Jan Sijmens Pel

Jan Sijmens Pel, distillateur in Suameer, in zijn 42ste levensjaar, verklaart dat hij op 20 oktober laatstleden, tussen vijf en zes uur 's avonds, met Auke Oedses uit Suameer bij Jan Kinderman op Altenburg onder Tietjerk kwam. Daar waren ook kapitein Goens, Jacob Pijtters en Hylke Martens, alle drie uit Bergum. Jan en het gezelschap brachten daar de gehele nacht door met het drinken van sterke drank en zingen.

Kapitein Goens had enige tijd in bed gelegen en sprong vervolgens uit bed. Hij zei tegen Jan Kinderman: "Help mij." Zij ontdekten dat er een touwtje van anderhalve vadem lang om zijn geslachtsdeel was gebonden; het leek bindgaren te zijn. Jan Kinderman knipte het met een schaar in stukken, terwijl Jan Sijmens Pel hem met een kaars bijlichtte. Goens was uiterst ontsteld over het gebeurde en vroeg wie het had gedaan. Hylke Martens antwoordde dat hij het had gedaan en bleef dat zeggen.

Hylke bleef dat ook de volgende ochtend zeggen toen zij thuiskwamen. Jan verklaart echter dat hij Hylke de handeling niet heeft zien uitvoeren. Hij weet ook niet of iemand uit het gezelschap aan het touw heeft getrokken terwijl het nog om Goens' geslachtsdeel gebonden was. Jan weet verder niets. Na voorlezing sluit en ondertekent hij zijn verklaring in Bergum op 19 november 1759.

Auke Oedses

Auke Oedses, wonend in Suameer, naar zijn beste weten in zijn 28ste levensjaar, legt een afzonderlijke verklaring af. Op de avond van 20 oktober kwam hij met Jan Sijmens Pel bij Jan Kinderman op Altenburg onder Tietjerk. Daar waren kapitein Goens, Jacob Pijtters en Hylke Martens. Auke en het verdere gezelschap brachten de gehele nacht door met zingen en sterke drank drinken.

Goens was naar bed gegaan, maar Auke weet niet wanneer. Later sprong hij uit bed en riep tegen Jan Kinderman: "Help mij; zij hebben mij een touw om mijn geslachtsdeel gebonden." Het touw was door Jan Kinderman in stukken geknipt en Jan Pel had hem met een kaars bijgelicht. Auke zegt dat hij dit zelf niet heeft gezien....

Goens vroeg zeer ontroerd wie hem dit had aangedaan. Hylke Martens antwoordde dat hij het had gedaan en hield dat later ook thuis staande. Auke weet verder niets. Na voorlezing sluit en ondertekent hij zijn verklaring in Bergum op 19 november 1759.

Jan Kinderman / Jan Alberts Kinderman

Jan Kinderman, wonend op Altenburg onder Tietjerk, naar zijn beste weten in zijn 25ste levensjaar, legt een eigen verklaring af. Op de avond van 20 oktober kwamen kapitein Goens, Jacob Pijtters en Hylke Martens uit Bergum, en Jan Sijmens Pel en Auke Oedses uit Suameer, bij hem thuis. De vier laatstgenoemden brachten de gehele nacht bij hem door met zingen en zuipen. Goens ging ongeveer om elf uur naar bed. Naar Jans herinnering sprong hij omstreeks twee uur 's nachts uit bed en riep tegen Jan, die lag te slapen: "Jan, help mij; zij hebben mij een touw om mijn geslachtsdeel gebonden."

Jan knipte het touw met een schaar in stukken, terwijl Jan Pel hem met de kaars bijlichtte. Het was bindgaren en ongeveer één vadem lang kapitein Goens vroeg: "Wie duivel heeft dat gedaan?" Hylke Martens antwoordde dat hij het had gedaan en bleef dit zeggen zolang hij bij Jan thuis was. Jan weet verder niets. Na voorlezing sluit en ondertekent hij zijn verklaring in Bergum op 19 november 1759.

Jacob Pijtters

Jacob Pijtters, wonend in Bergum, in zijn 34ste levensjaar, legt een eigen verklaring af. Hij kwam op 20 oktober met kapitein Goens en Hylke Martens uit Bergum bij Jan Kinderman op Altenburg onder Tietjerk. Jan Sijmens Pel en Auke Oedses uit Suameer kwamen daar 's avonds ook. Zij bleven de gehele nacht en vermaakten zich met zingen en zuipen. Toen Goens naar bed ging, raakte Jacob op een stoel eveneens in slaap.

Daarna sprong Goens ontzet uit bed en riep tegen Jan Kinderman: "Help mij; zij hebben mij een touw om mijn geslachtsdeel gebonden." Jacob werd daardoor wakker en vroeg wie het had gedaan. Hylke Martens antwoordde dat hij het had gedaan en bleef dat voortdurend zeggen.

Hylke hield dit staande totdat zij de volgende ochtend thuiskwamen. Er werd gezegd dat Jan Kinderman het touw in stukken had geknipt, maar Jacob had dat zelf niet gezien. Hij weet verder niets. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring en tekent met zijn eigen kruismerk, in Bergum op 19 november 1759. W. van Altena en G. Wilhelmij.

Capitain Petrus van Goens

Kapitein Petrus van Goens, wonend in Bergum in zijn 54ste levensjaar, legt vervolgens zijn eigen verklaring af. Op de middag van 20 oktober 1759 kwam hij met Jacob Pijtters en Hylke Martens bij Jan Kinderman op Altenburg onder Tietjerk. Jan Sijmens Pel en Auke Oedses uit Suameer kwamen daar ook. Het gezelschap hield zich bezig met het drinken van sterke drank. Goens ging uiteindelijk naar bed.

Na enige tijd werd hij met pijn wakker. Hij merkte dat er een touwtje om zijn geslachtsdeel was gebonden, dat daardoor opzwol. Hij sprong uiterst ontsteld uit bed en vroeg wie hem dit had aangedaan. Hij kreeg daarover geen antwoord. Jan Kinderman knipte het touwtje met een klein snoeischaartje van zijn geslachtsdeel. Daarna bleef Goens in zijn bed liggen. Hij wist niet door wie dit was uitgevoerd. Hij kon verder niets zeggen. Na voorlezing sloot en ondertekende hij zijn verklaring in Bergum op 8 januari 1760, als P. van Goens. Onder het ambtelijke slot staan W. van Altena en G. Wilhelmij.

Hijlke Martens

Hijlke Martens, wonend te Bergum en naar zijn beste weten in zijn 36ste levensjaar, was gedetineerd en werd ondervraagd en geconfronteerd met de verklaringen die op 19 november 1759 en 8 januari 1760 tegen hem waren opgenomen. Hij verklaarde dat hij op 20 oktober 1759 met zijn schip uit Leeuwarden voer en kapitein Geens en de appointeerde Jacob Pijtters meenam. Op verzoek van de kapitein en Jan Kinderman legde hij aan bij het huis van Jan Kinderman op Altenburg. Daar dronken zij thee en een 'zotje', een borrel. Ook Jan Sijmens Pel en Auke Oedes, beiden uit Suameer, kwamen erbij. Zij besloten daar te blijven totdat de maan opkwam.

Terwijl het gezelschap zich met zuipen en zingen vrolijk maakte, ging kapitein Geens naar bed. Daarna stelden Jan Sijmens Pel en Auke Oedes voor hem een 'klont', een streek, te leveren. Jan Kinderman moedigde dit eveneens sterk aan. Jan Kinderman nam een dikke draad en hield de kaars in zijn hand. Auke Oedes lichtte de deken op en Jan Sijmens Pel hield het 'instrument' van kapitein Geens, diens geslachtsdeel, vast. Hijlke bond toen het garen daaromheen. Omdat het niet bleef zitten, werd het opnieuw vastgebonden, volgens hem door een van de anderen. Hij kon niet zeggen of Jan Sijmens Pel of Auke Oedes dat had gedaan....

Hijlke had niet gezien wie van Jan Sijmens Pel en Auke Oedes het garen opnieuw had vastgebonden. Hij wist wel dat na het vastbinden eerst Jacob Pijtters aan het garen had getrokken en daarna Jan Kinderman. Dit ging door totdat kapitein Geens boos wakker werd. Zij wilden toen dat de meid van Jan Kinderman de draad van het geslachtsdeel van de kapitein afsneed. Zij weigerde. Uiteindelijk sneed Jan Kinderman de draad door.

Na het gebeurde hadden verschillende mensen Hijlke zoveel vrees aangejaagd dat hij besloten had een zeereis naar het buitenland te maken. Ook kon hij zijn schulden niet betalen; dat was eveneens een reden voor de reis. Omdat hij zich ervan bewust was dat hij de kapitein geen ander kwaad had gedaan dan hierboven beschreven, had hij niet als balling in het buitenland willen zwerven. Hij was teruggekeerd naar Bergum. Hij wist verder niets en zette na voorlezing zijn eigen merk onder zijn verklaring, Bergum, 5 december 1760.

Jan Sijmens Pel, distillateur in Suameer

Zeer waarschijnlijk dezelfde persoon. In de zaak van 1759-1760 is Jan distillateur in Suameer, in zijn 42ste levensjaar. In december 1768 is hij daar distillateur in zijn 51ste levensjaar. De negen jaar sluiten aan. Hij is later aanwezig bij het gesprek over de kaas; de verwijzing in Martjens verhoor betreft diezelfde bijeenkomst, geen nieuwe diefstal door Jan.

Suameer 1768 - laarzen, kaas, schaatsen en verklaringen

Suameer 1769: een gouden knoop, zwarte koralen en Martjen Brugts | Toen en Toen

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.