Oostermeer 1787: Rumoer op de bovenkamer tijdens de markt

Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over rumoer op de bovenkamer tijdens de markt.

Verklaringen en stukken: 1787: Rumoer op de bovenkamer tijdens de markt

Inlichtingen opgenomen door mij, Focke Ypeij, mederechter van Tietjerksteradeel, als commissaris, op verzoek van de fiscaal als ambtenaar van deze grietenij, om naar behoren te dienen.

Binne Loptkes, gewoon gerechtsassistent van het gerecht van Tietjerksteradeel, wonend in Bergum, verschijnt in zijn 34ste levensjaar. Hij wordt beëdigd en verhoord en verklaart dat hij gisteren als assistent volgens opdracht aanwezig was op de markt van Oostermeer. Om ongeveer negen uur 's avonds zat hij met gerechtsassistent Rytter Sijbes en de buitengewone assistenten Gerrijt Jans uit Bergum en Sjoerd Jelles uit Eestrum in de benedenkamer van Sijbren Meents in Oostermeer. Zij hoorden gestommel in de bovenkamer van dezelfde Sijbren Meents. Rytter Sijbes en Gerrijt Jans gingen naar boven en kwamen korte tijd daarna met een man, wiens naam en woonplaats de getuige niet kent, naar beneden. Zij zeiden: 'des OverStuurs Mae Wat bedreven'. Vervolgens kwamen deze vier personen van boven achter hen aan. Daarbij klonk: 'Hij zal aan de duivel met op de kamer.' Daarbij vielen ook de woorden 'Jungens Houd Imme Stil' (jongens, houd. stil) en 'hebben en niet met te Vechten'.

Daarop gaf een man die Freytse Roels heette en zei in de Rottevalle onder Achtkarspelen te wonen, de getuige een geweldige klap in het gezicht. Zijn neus raakte daarbij gewond. Freytse gaf hem bovendien twee à drie slagen op zijn hoofd. Terwijl de getuige Freytse Raels vasthield, grepen enkele anderen Freytse bij zijn rokje om hem naar buiten te slepen. De getuige zei tegen hen:

geen een moet er Meer de Handen aan Slaan

In modern Nederlands: Geen een moet er meer de handen aan slaan.

Daarop lieten zij hem onmiddellijk los. De getuige sloot Freytse Raels in de kamer op, zonder dat er verder verzet werd geboden. Vervolgens werd hij in de boeien geslagen en hier in het rechthuis opgesloten. De getuige zei verder niets te weten en beëindigde zijn verklaring. Na voorlezing tekende Binne Lopkes de verklaring eigenhandig, in Bergum op 19 juni 1787.

Pytter Sijbes, gewoon gerechtsassistent van het gerecht van Tietjerksteradeel, wonend in Bergum, volgens zijn beste weten in zijn 41ste levensjaar, verschijnt en wordt beëdigd en verhoord. Hij verklaart dat hij gisteren met de genoemde gewone en buitengewone assistenten toezicht hield op de markt van Oostermeer. Om ongeveer negen uur 's avonds zat hij met Binne Lopkes, Gerrijt Jans en Sjoerd Jelles in de benedenkamer van Sijbren Meents in Oostermeer. Zij hoorden gestommel in diens bovenkamer. De getuige en Gerrijt Jans gingen daarheen, pakten een man die met een andere man ruzie had bij de armen en brachten hem naar beneden. Verscheidene personen, wier namen en woonplaatsen hij niet kent, volgden hen direct en zeiden:

Fragment uit de verklaring: hij Zal aan de Duivel niet in de Kamer

In modern Nederlands: Hij zal aan de duivel niet in de kamer.

De getuige zei daarop:

Fragment uit de verklaring: Laat ons Maar beginnen Hem Zal geen...

In modern Nederlands: Laat ons maar beginnen. Hem zal geen leed geschieden, maar wij zullen hem tot bedaren brengen. Omdat dit niet hielp, lieten zij de betrokken personen - de ruzie bestond uit een woordenstrijd - buiten het huis gaan. Tijdens dit alles zei gerechtsassistent Binne Lopkes dat een zekere Freytse Raels uit de Rottevalle hem verscheidene slagen in het gezicht en op het hoofd had gegeven. Zijn neus was in ieder geval wat gewond. De getuige heeft echter niet gezien dat Freytse Raels Binne Lopkes sloeg. Freytse Roels is vervolgens opgepakt en hier in het rechthuis opgesloten. De getuige weet verder niets. Na voorlezing tekent hij in Bergum op 19 juni 1787, met de naamvorm Pijtter Sijbes.

Gerrijt Jans, buitengewoon gerechtsassistent, wonend in Bergum, volgens zijn beste weten in zijn 53ste of 54ste levensjaar, verschijnt en wordt beëdigd en verhoord. Hij verklaart dat hij met de gewone en buitengewone assistenten zich gisteren naar de markt in Oostermeer begaf. Om ongeveer negen uur 's avonds bevond hij zich daar met Binne Lopkes, Pytter Sijbes en Sjoerd Jelles in de benedenkamer van Sijbren Meents. Zij hoorden gestommel in diens bovenkamer. De getuige en Pytter Sijbes gingen erheen. Zij troffen twee mannen aan die erg 'Ontstuig' waren. Hun namen en woonplaatsen kent hij niet. Zij pakten de man die zij bij de hand hadden bij de armen en brachten hem naar beneden. Verschillende personen volgden hen direct en eisten dat zij de man loslieten. Zij antwoordden dat hem geen leed zou worden aangedaan, maar dat zij hem tot bedaren wilden brengen. Toen die woorden niet hielpen, brachten zij de man buiten en lieten hem op verzoek van de anderen los.

De getuige zag intussen dat Binne Lopkes een gewonde neus had. Binne zei dat de genoemde Freytse Raels hem een slag in het gezicht en twee à drie slagen op het hoofd had gegeven. De getuige heeft die slagen zelf niet gezien. Hij verklaart verder dat zij Freytse Roels zonder verzet van iemand hebben aangehouden en hier in het rechthuis opgesloten. Verder weet hij niets. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring en plaatst in Bergum op 19 juni 1787 zijn eigen merk: Gerrijt Jans, met een kruis.

Sjoerd Jelles, buitengewoon gerechtsassistent van het gerecht van Tietjerksteradeel, wonend in Eestrum, in zijn 56ste levensjaar, verschijnt en wordt beëdigd en verhoord. Hij verklaart dat hij gisteren met de andere gerechtsdienaren op de markt van Oostermeer aanwezig was. Om ongeveer negen uur 's avonds was hij met Binne Lopkes, Pytter Sijbes en Gerrijt Jans in de benedenkamer van Sijbren Meents in Oostermeer. Zij hoorden gestommel in de bovenkamer. Pytter Sijbes en Gerrijt Jans gingen daarheen. Zij kwamen kort daarna met een man naar beneden. Verscheidene personen omringden de assistenten. Daar kwam ook Freytse Roels bij, die zei in de Rottevalle onder Achtkarspelen te wonen. In het bijzijn van de getuige sloeg hij assistent Binne Lopkes driemaal op het hoofd en verwondde hij diens neus enigszins. Freytse gaf ook de getuige zelf een slag op het hoofd, maar die kwam niet hard aan. Daarna probeerden de getuige en Binne Freytse Roels vast te pakken. Verschillende personen probeerden te verhinderen dat zij hem in bewaring namen.

Ten slotte zei Binne dat zij er hun handen af moesten houden, 'of dat het. anders om zou gaan'. Daarna hielden zij op. Freytse Roels werd zonder verzet in bewaring genomen. De getuige gelooft dat Freytse nogal wat sterke drank had gedronken. Hij had die dag in ieder geval gebraakt. Verder weet de getuige niets. Hij sluit zijn verklaring na voorlezing en tekent haar in Bergum op 19 juni 1787 eigenhandig als Sjoerd Jelles.

'Gelooft' blijft een veronderstelling van deze getuige; het braken noemt hij afzonderlijk als concreet gegeven.

Deze verklaringen zijn afgelegd voor de commissaris en de beëdigde klerk op 19 juni 1787. Ondertekend: F. Ypeij en L. Wilbelmij.

Verklaring van de gedetineerde Freytse Roels.

Freytse Roels woont bij zijn vader Roel Freytses Sobbes, aan het einde van de Lange Wijk in de Rottevalle onder Harkema Opeinde. Hij is ongeveer 28 jaar oud. Als gedetineerde wordt hij verhoord en geconfronteerd met de opgenomen getuigenverklaringen. Hij verklaart dat hij gisterenavond met verscheidene andere personen in een bovenkamer van Sijbren Meents in Oostermeer is geweest. Hij had in ieder geval te veel sterke drank gedronken. Daarom kan hij zich nu niet goed herinneren waarom hij naar beneden ging en daar met andere personen in 'geveng' kwam.

Hij verklaart in ieder geval dat hij er geen voornemen toe had gehad. Hij gelooft wel dat hij de assistenten heeft geslagen. Door zijn dronkenschap kan hij zich niet herinneren hoe hij zich heeft gedragen. Hij meent zich te herinneren naar personen te hebben geslagen, maar weet niet waar, wie of hoeveel slagen hij heeft gegeven. Hij weet verder niets. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring en tekent haar in Bergum op 19 juni 1787 eigenhandig als Freytse Roels.

Dit is verklaard voor de mederechter en de beëdigde klerk in Bergum op 19 juni 1787. Ondertekend: F. Ypeij en L. Wilbelmij.

Gerrijt Jans, buitengewoon gerechtsassistent

Waarschijnlijk dezelfde functionaris. In 1783 is Gerrijt buitengewoon assistent in Bergum en ruim vijftig jaar oud. In 1787 is hij er buitengewoon gerechtsassistent, in zijn 53ste of 54ste levensjaar. Beroep, plaats en globale leeftijd passen. Hij is niet de Gerrijt Jans uit Oudkerk die in december 1756 overleed, en evenmin zonder meer de wever en vader van Jan Gerrijts in Suameer.

Bergum 1783: Verklaringen over dronkenschap en een beschikking

Rauwerd 1790.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.