Oudkerk in de 18de eeuw

Verhalen en verklaringen uit Oudkerk

In het informatieboek van Tietjerksteradeel verschijnen inwoners van Oudkerk vooral wanneer er iets misgaat. Hun verklaringen bevatten kleine details over slapen, werk op het land, waardevolle kledingstukken, een watermolen, varen over het meer en het bewaren van spullen in huis.

1722-1723: werk aan de oprijlaan van De Klinze

In 1722 kapten arbeiders uit Oudkerk het oude hout langs de weg naar De Klinze. Er werden tweehonderd jonge eiken gekocht en geplant. In 1723 reisde de tuinman naar Utrecht om beukenbomen op te halen. De naam van deze tuinman is niet bekend. De vermelding zegt niets over het aantal vaste bedienden op het landgoed.

1738: een vreemde arbeider op het land

Boer Sybe of Pybe Eelkes nam een man die zich Hendrik noemde voor twee carolusgulden per week in dienst. Na diens nachtelijke vertrek misten het huishouden en dienstmeid Claske Harkes verschillende zilveren voorwerpen en kleding. Sybe/Pybe en Claske vertellen afzonderlijk wat zij aantroffen.

Sybe/Pybe en Claske vertellen afzonderlijk wat zij aantroffen

1756: molenzeilen aan de Muirkswal

Gerrijt Feijkes borg op 4 oktober zijn molenzeilen in een watermolen aan de Muirkswal op. Op 27 oktober miste hij een rood zeil en twee halve witte zeilen. Zijn korte verklaring over de watermolen noemt geen verdachte.

Zijn korte verklaring over de watermolen

1756: met een praampje het meer op

In december voeren Gerrijt Jans en Jacobus Harmens over het Oudkerkstermeer om vogels te schieten. Gerrijt werd door een geweerschot getroffen. Jacobus vertelde hoe het gebeurde; drie andere inwoners beschreven wat zij daarna zagen en hoorden. De vier verklaringen over Gerrijt Jans blijven afzonderlijk naast elkaar staan.

1757: Martien Rinses

Vier maanden later vertelde Martien Rinses dat haar echtgenoot Wytze Hendriks al tien jaar verdwenen was. Zij had trouwbeloften uitgewisseld met Gerrijt Jans en was zwanger van hem. Martien vertelt over Wytze, Gerrijt en haar zwangerschap.

Martien vertelt over Wytze, Gerrijt en haar zwangerschap

1763: de chirurgijn uit Oudkerk naar Tietjerk

Meester-chirurgijn Anne Noordenbos uit Oudkerk werd in januari 1763 vroeg in de ochtend naar de herberg van Pijtter Douwes in Tietjerk gehaald. Hij onderzocht Jouke Fockes, die een zware diepe snijwond langs de linkerwang, het kaakbeen en de kin had. Zijn verklaring is opgenomen bij het verhaal over de woorden rond bier en de meswond.

Het verhaal over de woorden rond bier en de meswond

De verklaringen uit Oudkerk

Verhalen en verklaringen uit Oudkerk in de 18de eeuw

1795: soldaten, brood, melk en vermiste gespen

Grietje Gerrits vertelde dat militairen op weg van Dokkum naar Leeuwarden bij haar brood en melk kregen. Later miste zij schoengespen en geld. Zij wist niet zeker wie de spullen had meegenomen. Haar verklaring over de doortocht en de verdwenen bezittingen.

Haar verklaring over de doortocht en de verdwenen bezittingen

1795: een vrijheidsboom

In Oudkerk ontstond in 1795 onenigheid rond een vrijheidsboom en beschadigde tuinbomen. De verklaring over de bomen en de gebeurtenissen in 1795 geeft de betrokkenen ieder hun eigen plaats.

De verklaring over de bomen en de gebeurtenissen in 1795

Wat is nog zichtbaar?

De Klinze met zijn oprijlaan en het terrein rond het Oudkerkstermeer zijn nog herkenbaar. De watermolen en de afzonderlijke huizen uit de getuigenverklaringen zijn niet alle als dezelfde gebouwen aanwijsbaar.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.