Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Oudkerk 1795: Een vrijheidsboom en beschadigde tuinbomen

Alle verhalen en verklaringen uit Oudkerk

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over een en beschadigde tuinbomen.

Houtbewerking rond 1770.
Houtbewerking rond 1770.

Verklaringen en stukken: 1795: Een vrijheidsboom en beschadigde tuinbomen

Wieger Brens, wonend te Oudkerk,66 jaar oud, opgeroepen, beëdigd en ondervraagd, verklaarde dat hij afgelopen maandagmorgen,17 van deze maand, omstreeks zeven uur in de gang van zijn huis kwam. Hij zag dat de die midden in het dorp voor de herberg had gestaan was uitgegraven en naast het gat op de grond lag. Hij ging erheen om het nader te bekijken. J:T:van der Meij kwam bij hem en bekeek het ook. Daarna ging hij weer naar huis. In zijn tuin ontdekte hij dat vijf berkenbomen met wortel en tak uit de grond waren ge-

scheurd. Er was nog een boom waarvan de takken waren gescheurd en afgesneden. Hij vond de uitgerukte bomen op het naastgelegen land ten zuiden, dat Jelle Gerrits in gebruik had.

Hij wist niet wie deze dingen had gedaan. Hij had wel gehoord dat gedurende die hele nacht veel rumoer op straat was geweest. Meer kon hij niet over deze zaken zeggen. Hij sloot zijn verklaring na voorlezing en ondertekende haar eigenhandig. Bergum,20 augustus 1795. Ondertekening:Wieger Brens.

Scheepvaart rond 1790.
Scheepvaart rond 1790.

Gerrit Doijkes, ongehuwd, werkzaam en inwonend als kleermakersknecht bij Cornelis Sijbes, meesterkleermaker te Oudkerk, in zijn 23 e levensjaar, opgeroepen, beëdigd en ondervraagd, verklaarde dat hij afgelopen zondagnacht de hele nacht alleen door de dorpsbuurt had gewandeld. Hij had ook wat gezongen, maar volgens hem geen verboden liedjes of liedjes waardoor iemand beledigd kon worden. Hij passeerde 's nachts twee personen: Anne Pieters, knecht bij ontvanger Jarke Gerrits, en Hendrik Sijbes, zoon van Sijbe Hendriks, die eveneens in Oudkerk woonde. De laatstgenoemde greep hem vast zonder dat hij hem iets verkeerds had gezegd. De getuige zei:

laat mij los

In modern Nederlands: Laat mij los.

Dat deed hij ook. Daarna vervolgden Anne Pieters en Hendrik Sijbes hun weg naar de dorpsbuurt. De getuige wandelde nog een keer naar het oosten. Hij verklaarde verder niemand te hebben ontmoet of gezien en geen enkel geluid op straat te hebben gehoord. Toen hij 's morgens thuiskwam was zijn baas al uit bed. Toen hij naar de kleermakerstafel wilde gaan zag hij dat de was uitgegraven en naast het gat op de grond lag. Hij had daar van tevoren niets over gehoord.

Hij wist verder niets, sloot zijn verklaring na voorlezing en ondertekende haar eigenhandig. Bergum,20 augustus 1795. Ondertekening:Gerrijt Doijks.

De delinquent of delinquenten moeten naar het gedemolieerde worden overgebracht. Aldus verklaard voor en secretaris. Bergum, 20 augustus 1795. J. Lodema; H. B. Sminia.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Oudkerk

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Moeilijke woorden
vrijheidsboom
Boom of paal die in de Bataafse tijd als symbool van vrijheid werd opgericht.

Meer verhalen

Bekijk het overzicht van Oudkerk

Dagelijks leven

Wonen en werken op het Friese platteland.
Wonen en werken op het Friese platteland.
Woningen op de heide rond 1800.
Woningen op de heide rond 1800.
Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.
Een brug in een Fries veenlandschap rond 1800.
Houtwerf aan het water, 18de eeuw.
Houtwerf aan het water, 18de eeuw.
Scheepvaart rond 1770.
Scheepvaart rond 1770.

Bron: IB4-D121

Informatieboek 4, bladen 384, 385, 386.

Datering in de bron: 20augustus1795; nacht zondag16opmaandag17augustus, morgen7uur.

Namen en woorden met [?] zijn onzeker gelezen. ... geeft een onderbreking of een niet betrouwbaar leesbare passage aan.

Twee verklaringen met volledig slot en ; daders nog niet bekend. Het informatiehoofd op378dekt ook deze latere verklaringen.

Verantwoording bij de verklaringen

  • Kantlijnbesluit: het begin bevat onleesbare woorden en een doorgestreepte passage. Het leesbare vervolg bepaalt dat, zodra de dader of daders betreffende de vrijheidsboom bekend worden, hun bekentenis moet worden afgenomen en aan het Hof gezonden... De delinquent of delinquenten moeten naar het gedemolieerde Blokhuis worden overgebracht. Aldus verklaard voor commissaris en secretaris. Bergum,20 augustus 1795. J:Lodema;H:B:[?]Sminia.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw

Bataafse en Franse tijd