Sjouke Andries - 19 maart 1800

Sjouke Andries woonde in Suameer en was 64 jaar. Voor het gerecht in Bergum klaagde hij over een bosje waarvan hij zei dat het zijn eigendom was. Hij wees Lieppe Jans, kuiper in Bergum, aan als degene die het hout had laten kappen en weghalen.

Sjouke werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd. Hij verklaarde dat Lieppe Jans tussen 12 en 13 maart 1800 een bosje dat volgens Sjouke van hem was, had afgekapt en het hout had weggevoerd. Sjouke beschouwde dat als beroving van zijn wettige eigendom.

De verklaring werd op 19 maart 1800 in Bergum voorgelezen. Sjouke ondertekende met zijn naam. Hij zei niet dat hij de nachtelijke kap zelf had gezien.

Sjouke Andries - nadere verklaring op 21 maart

Twee dagen later vertelde Sjouke uitgebreider over de huur van het land en het geschil. Het bosje en de poel lagen ten zuiden van de Suameerderweg.

Sjouke, nu aangeduid als huisman (boer), verklaarde dat hij in mei 1800 vijfentwintig jaar land in huur zou hebben gehad dat vroeger toebehoorde aan Henricus Wiardus van Altena, tijdens zijn leven grietman van Tietjerksteradeel. Bij dat land hoorden een bosje en een poel ten zuiden van de Suameerderweg. Van Altena en daarna diens erfgenamen hadden dat hout volgens hem in de huurperiode tweemaal laten kappen en voor hun eigen voordeel verkocht.

Sjouke vertelde dat Lieppe Jans begonnen was hout weg te nemen bij het bosje en een naastgelegen stuk land. Hij had daarom een executor, een gerechtelijke functionaris, naar Lieppe laten gaan met een verbod om het hout te kappen of weg te voeren, onder voorbehoud van zijn rechten. Sjouke stelde dat Lieppe toch in de nacht van 12 op 13 maart een deel van het bosje had laten kappen en het hout had weggevoerd.

Het hout van het poeltje was ongeveer twee jaar eerder, ten behoeve van de erfgenamen van Van Altena, bij een openbare verkoop (boelgoed) verkocht. Sjouke noemde ook een secretaris. Op 21 maart werd de verklaring voorgelezen en tekende Sjouke opnieuw zelf.

Lammert Douwes - de eerdere houtkappen

Lammert Douwes, een 52-jarige arbeider uit Bergum, vertelde niet alleen over de recente kap maar ook over twee kappen waaraan hij zelf had meegewerkt.

Lammert verklaarde onder ede dat Henricus Wiardus van Altena ongeveer dertig jaar eerder het hout van het bosje en de poel ten zuiden van de Suameerderweg bij een openbare verkoop had laten veilen. Lammert en zijn inmiddels overleden vader hadden dat hout destijds zelf gekapt.

Ongeveer negen jaar vóór maart 1800 verkochten de erfgenamen van Van Altena dat hout volgens Lammert onderhands aan Wisse Harmens, die toen in Bergum woonde. Lammert en Geert Meints uit Suameer kapten het hout. Twee jaar eerder lieten de erfgenamen bovendien het hout van het poeltje bij boelgoed verkopen, via een secretaris.

Lammert wist verder dat Lieppe Jans het hout van het bosje in de dagen vóór het verhoor had laten afkappen en wegvoeren. Hij beschreef daarmee zijn kennis van het werk en de verkopen, zonder zelf een eigendomsoordeel te geven. Hij tekende op 21 maart in Bergum met zijn naam.

Geert Meints - hij stopte met kappen

Geert Meints, 51 jaar en arbeider te Suameer, beschreef wat hij zelf op opdracht van Lieppe Jans had gedaan.

Later gaf Lieppe Jans aan Geert opdracht om voor hem een deel van het bos te kappen. Geert begon daaraan. Sjouke Andries verbood hem vervolgens om dat hout verder te kappen. Geert stopte meteen met zijn werk.

Zijn verklaring werd op 21 maart 1800 in Bergum voorgelezen. Geert ondertekende niet met een uitgeschreven naam maar zette zelf een kruismerk.